«Անօդաչու թռչող սարք»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
[[Պատկեր:RQ-1 Predator.jpg|200px|մինի|[[Predator]] — [[ԱՄՆ]]-ի [[ԱՄՆ-ի ռազմա-օդայինռազմաօդային ուժեր|ՌՕՈՒ]]-ի հետախուզող և հարվածային անօդաչու թռչող սարք]]
[[Պատկեր:OCPA-2005-08-11-080331.jpg|250px|thumb|[[General Atomics MQ-1C Grey Eagle|RQ-1C Grey Eagle]] ամերիկյան ԱԹՍ]]
'''Անօդաչու թռչող սարք''' ({{lang-en|Unmanned aerial vehicle}}, կրճատ՝ ԱԹՍ), առանց անձնակազմի [[թռչող սարք]] է։
[[Պատկեր:DJI Phantom 4 in Flight March 2016.jpg|250px|thumb|DJI Phantom 4 քաղաքացիական ԱԹՍ]]
'''Անօդաչու թռչող սարք''' ({{lang-en|Unmanned aerial vehicle}} կամ {{lang-en|drone}} — [[բոռ]] բառից<ref>{{Cite web|url = http://dronomania.ru/faq/chto-takoe-dron.html|title = Что такое дрон?|author = |work = dronomania.ru|date = |publisher = }}</ref>, կրճատ՝ ԱԹՍ), առանց անձնակազմի [[թռչող սարք]] է<ref name="Авиаэнциклопедия108">{{книга
|заглавие = Авиация: Энциклопедия
|ответственный = Гл. ред. Г. П. Свищёв
|место = М.
|издательство = Большая Российская энциклопедия
|год = 1994
|страницы = 108
|страниц = 736
|isbn = 5-85270-086-X
}}</ref>։
 
Անօդաչու թռչող սարքերը կարող են ունենալ ինքնակառավարման տարբեր աստիճաններ։ Դրանք կարող են կառավարվել հեռավորության վրա կամ ամբողջովին ավտոմատ կերպով, ինչպես նաև տարբերվել կառուցվածքով, նշանակությամբ և այլ տարբեր չափորոշիչներով։ ԱԹՍ-ների հիմնական առավելությունը դրանք ստեղծելու և շահագործելու մատչելիությունն է։ Փորձագիտական գնահատականներով բարդության վերին աստիճանի մարտական ԱԹՍ-ների գինը կազմում է մոտ 6 մլն ԱՄՆ դոլար, մինչդեռ [[կործանիչ]]ի գինը կազմում է մոտ 100 մլն դոլար<ref>{{книга|автор= Сэмюэл Грингард|заглавие= Интернет вещей: Будущее уже здесь|оригинал= The Internet of Things|издательство= [[Альпина Паблишер]]|год= 2016|место = М.|серия= |страниц= 188|isbn= 978-5-9614-5853-4|ref= Грингард, Сэмюэл}}</ref>։ ԱԹՍ-ների թերությունն է համարվում հեռակառավարվող համակարգի խոցելիությունը, ինչը շատ կարևոր է ռազմական նշանակության ԱԹՍ-ների համար<ref>{{публикация|статья|автор=Rajesh Kumar|заглавие=Tactical Reconnaissance: Uavs Versus Manned Aircraft|издание=The Pennsylvania State University|год=1997|номер=AU/ACSC/0349/97-03}} — [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.126.6802&rep=rep1&type=pdf копия]на сайте PennState</ref><ref name="Авиаэнциклопедия220">{{книга
|заглавие = Авиация: Энциклопедия
|ответственный = Гл. ред. Г. П. Свищёв
|место = М.
|издательство = Большая Российская энциклопедия
|год = 1994
|страницы = 220
|страниц = 736
|isbn = 5-85270-086-X
}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://drone2.ru/news/118-krash-test-drona.html|title = Краш тест дрона|author = |work = drone2.ru|date = |publisher = }}</ref>։
== Դասակարգում ==
Անօդաչու թռչող սարքերը լինում են [[քաղաքացիական ավիացիա|քաղաքացիական]] և [[ռազմական ավիացիա|ռազմական]] օգտագործման, իրենց հերթին ռազմական ԱԹՍ-ները բաժանվում են [[հետախուզություն|հետախուզական]] և հարվածային տեսակների։
* միջին («միդի») - քաշը մինչև 1 000 կգ, թռիչքի ժամանակը 10 - 12 ժամ և բարձրությունը մինչև 9 - 10 կմ,
* ծանր - թռիչքի ժամանակը 24 և ավելին ժամ, բարձրությունը մինչև 20 կմ։
 
ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարությունը օպերատիվ չափորոշիչներով առանձնացնում է ԱԹՍ-ների հինգ խումբ<ref name="OSD UAS Airspace Integration Plan 20102">{{cite journal|author=Department of Defense |title=Unmanned Aircraft System Airspace Integration Plan|url=http://www.acq.osd.mil/sts/docs/DoD_UAS_Airspace_Integ_Plan_v2_(signed).pdf |format=PDF|accessdate=2015-08-06 }}</ref>:
 
{| class="wikitable"
|-
! Խումբ !! [[Առավելագույն թռիչքային զանգված|Զանգված]], [[կգ]] !! Աշխատանքային բարձրություն, [[մետր|մ]] !! Արագություն ([[Հանգույց (չափման միավոր)|հանգույց]])!! Օրինակ
|-
| I || 0-9 || < 360 || 100 || [[RQ-11 Raven]]
|-
| II || 9-25 || < 1050 || rowspan="2" | < 250 || [[ScanEagle]]
|-
| III || < 600 || rowspan="2" | < 5400 || [[RQ-7 Shadow]]
|-
| IV || rowspan="2"| > 600 || rowspan="2" | ցանկացած || [[MQ-1 Predator]]
|-
| V || > 5400 || [[RQ-4 Global Hawk]]
|}
 
== Պատմություն ==
[[Պատկեր:Tesla boat1.jpg|մինի|Տեսլայի հեռակառավորվող նավը|120px]]
Հեռակառավարվող մեքենաների ստեղծման համար դրդապատճառ է հանդիսացել [[Էլեկտրականություն|էլեկտրականության]] և [[ռադիո]]յի հայտնագործումը։ Ավստրիական բանակը կիրառել է էլեկտրալարերով կառավարվող օդապարիկները [[1849]] թվականի [[օգոստոսի 22]]-ին [[Վենետիկ]]ի ռմբակոծման համար։ [[1892]] թվականին «Էլեկտրական Սիմս-Էդիսոնի տորպեդներ» ընկերությունը ներկայացրել է էլեկտրալարերով կառավարվող հականավային [[տորպեդ]]ը։ [[1897]] թվականին բրիտանացի [[Էրնեստ Ուիլսոն|Էրնեստ Վիլսոն]]ը արտոնագրել է [[դիրիժաբլ]]ի անլար կառավարման համակարգը, սակայն այդպիսի մեխանիզմի կառուցման վերաբերյալ տեղեկություններ չկան<ref>{{cite web|title=Remote Piloted Aerial Vehicles : An Anthology|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_home.html|publisher=Centre for Telecommunications and Information Engineering (Monash University)|accessdate=2016-11-12|language=en}}</ref>։
 
[[1899]] թվականին [[Մեդիսոն Սքուեր Գարդեն]] ցուցահանդեսի ժամանակ ինժեներ և հայտնագործող [[Նիկոլա Տեսլա]]ն ցուցադրել է փոքր ռադիոկառավարվող նավ։ Չնայած, որ հասարակությունը առաջին հերթին հետաքրքրվեց այդ հայտնագործությամբ ռազմական նպատակներով, Տեսլան պնդում էր, որ հեռակառավարումը կարող է ունենալ ավելի լայն կիրառություն (հայտնագործողի կողմից ստացել է «հեռաավտոմատացում» անվանումը)<ref>{{cite news|last=Turi|first=Jon|title=Tesla's toy boat: A drone before its time|url=https://www.engadget.com/2014/01/19/nikola-teslas-remote-control-boat/|accessdate=2016-11-12|agency=Engadget.com|date=19.01.2014}}</ref>։
 
== Ռազմական ԱԹՍ-ների հակազդեցության միջոցներ ==
Տարվում են ռազմական նշանակության ԱԹՍ-ների հայտնագործման և ոչնչացման միջոցներ։ Հայտնագործման համար օգտագործում են ավելի կատարյալ ռադիոտեղորոշման կայաններ, հայտնագործման օպտիկական միջոցներ, տեղեկատվության փոխանցման ռադիոազդանշանի որսման միջոց: Ոչնչացման համար կարող են օգտագործվել սովորական [[հրետանի|հրետանային]] կայանքներ և կառավարման ազդանշանների խլացման միջոցներ<ref name="Степанов-2017">{{cite web|author=Александр Степанов|title=Удар с неба (Военные всего мира ищут способ борьбы с беспилотниками)|url=https://versia.ru/voennye-vsego-mira-ishhut-sposob-borby-s-bespilotnikami|date=16.10.2017|work=Газета «Наша версия»|publisher=Издательский дом «Версия»|accessdate=2017-10-22|language=ru|location=Москва|website=www.versia.ru}}</ref>։
 
== Տես նաև ==
* [[Թևավոր հրթիռ]]
* [[Մարտական ռոբոտ]]
* [[Բազմակոպտեր]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Արտաքին հղումներ ==
3142

edits