«Մաո Ցզե Դուն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 30 բայտ ,  2 տարի առաջ
չքննարկված
չ (Voskanyan տեղափոխեց էջը «Վիքիպեդիա:Մաո Ձե Դուն»-ից «Մաո Ցզե Դուն»: սխալ անվանատարածք, չքննարկված անվանափոխում)
(չքննարկված)
{{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ
| բնօրինակ անուն = {{Չինարեն|毛澤東|毛泽东}}
| նկարագրություն = Մաո ՁեՑզե-Դունը
| տիտղոս = [[Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցություն|Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության]] առաջնորդ
| դրոշ = Danghui.svg
}}
 
'''Մաո ՁեՑզե-Դուն''' ({{Չինարեն|毛澤東|毛泽东|MáoZédōng|Մաո ՁեՑզե-Դուն}}, Ուեյդ Ջայլզ ''Mao Tse-Tung'', {{ԱԾ}}), [[չինացի]] մեծագույն պետական և քաղաքական գործիչներից մեկը, [[մաոիզմ]]ի հիմնադիրը և [[Չինական հեղափոխություն|Չինական հեղափոխության]] առաջնորդը։
 
== Կենսագրություն ==
Մաո ՁեՑզե-Դունը, դեռևս երիտասարդության տարիներին միանալով [[Չինաստանի կոմունիստական կուսակցություն|Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության]] (կոմկուսակցություն) կազմին, [[1930]]-ական թվականներին դարձավ [[Ծյանսի]]՝ 江西 նահանգի կառավարիչը։ Կարծում էր, որ Չինաստանին անհրաժեշտ էր մշակել հատուկ կոմունիստական գաղափարախոսություններ։<ref>[http://comstol .info/2012/11/obshhestvo/5084- Կարմիր բանակի «Մեծ արշավանքը»]</ref> Չինական Կարմիր բանակի «Մեծ արշավանք»-ից հետո, որտեղ Մաո ՁեՑզե-Դունը ղեկավարներից մեկն էր, նրան հաջողվում է ավտորիտար դիրք զբաղեցնել Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության (ՉԿԿ) կազմում։
 
Գեներալիսիմուս [[Չան Կայխուեյի]]ի զորքերի դեմ ունեցած հաղթանակից հետո (Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության հետ վճռական ռազմական, նյութական և խորհրդատվություն արդյունքում) և [[1949]] թվականի [[հոկտեմբերի 1]]-ին [[Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն]] հռչակումից հետո Մաո ՁեՑզե-Դունը մինչև կյանքի վերջը փաստացի համարվում էր երկրի առաջնորդը։ [[1943]] թվականից մինչ կյանքի ավարտը զբաղեցնում էր չինական կոմկուսակցությունների նախագահի, իսկ [[1954]]-[[1959]] թվականներին [[Չինաստանի Հանրապետություն|Չինաստանի Հանրապետության]] նախագահի պաշտոնը։ [[1950]] թ-ի փետրվարին Մաո ՁեդունըՑզեդունը Իոսիֆ Ստալինի հետ կնքել է Ռուս-չինական փոխօգնության համաձայնագիր: 1956 թվականին ՉԿԿ 8-րդ համագումարը երկրում գլխավոր քաղաքական ուղղություն է հռչակել սոցիալիզմի կառուցումը: Մաոն նախաձեռնել է այսպես կոչված «[[Մեծ թռիչք]]» ([[1958]]–[[1960]] թվականներ) և «Մշակութային հեղափոխության» ([[1966]]–[[1975]] թվականներ) ծրագրերը, որոնք ոչ միայն ձախողվել են, այլև հսկայական վնաս են պատճառել երկրի զարգացմանը։ Դրանք քննադատվել են Մաոյի մահվանից հետո: Մաո ՁեՑզե-Դունի ղեկավարման տարիներին [[Չինաստան]]ում տեղի էին ունենում ճնշումներ, որոնք քննադատվում էին ինչպես կապիտալիստական, այնպես էլ աոցիալիստական երկրներում։ Բացի այդ տվյալ ժամանակներում առկա էր Մաո ՁեՑզե-Դունի անձի պաշտամունքը։ [[1959]] թվականից ձևավորվել է Մաո ՁեդունիՑզեդունի անձի պաշտամունքը. միլիոնավոր օրինակներով տպագրվել է նրա թեզերի ժողովածուն և բաժանվել ժողովրդին: Այդ տարիներին Մաո ՁեդունիՑզեդունի առաջադրած գաղափարատեսական դրույթները մեկնաբանվել են որպես մարքսիզմ-լենինիզմի ստեղծագործական զարգացում:
 
1969 թվականի 9-րդ համագումարում Մաոյին հռչակել են ցմահ առաջնորդ, իսկ 1973 թվականի 10-րդ և 1977 թվականի 11-րդ համագումարներում «Մաո ՁեդունիՑզեդունի գաղափարները»՝ մաոականությունը, հայտարարել են պետական գաղափարախոսության հիմք:
 
Մաո ՁեդունիՑզեդունի դամբարանը Պեկինի կենտրոնական հրապարակում է:
 
== Անուն ==
|[[Փինյին]] || Máo Zédōng || Rùnzhī
|-
|[[հայերեն տառադարձման համակարգ]] || Մաո ՁեՑզե-դուն || Յուն-Ճի
|-
|[[Ուեյդ Ջայլսի տառադարձման համակարգ]] || Mao Tse-tung || Jun-chih
|-
|}
Մաո ՁեդունիՑզեդունի անունը կազմված է 2 մասից՝ Ձե-Դուն։ Ձեն ունեցել է 2 իմաստ՝ 1. «թաց և խոնավ», 2. «բարություն, բարերարություն, բարեհամբույրություն»: Երկրորդ հիերոգլիֆը՝ «դուն», նշանակում է «արևելք»: Ամբողջական անունը նշանակում է «Բարերար Արևելք»: Միաժամանակ երեխային, ըստ ավանդույթի, տվել են նաև ոչ պաշտոնական անուն։ Այն պետք է օգտագործվեր հատուկ դեպքերում որպես մեծարման, հարգանքի նշան՝ «Յունճի»: «Յուն» նշանակում է երգել, իսկ «ճի»՝ կամ, ավելի կոնկրետ «ճիլան»՝ [[խոլորձ]]: Այսպիսով՝ 2-րդ անունը նշանակել է «Փառաբանված խոլորձ»: Շուտով երկրորդ անունը ստիպված եղան փոխել, քանի որ նրանում բացակայում էր «ջուր» նշանը։ Արդյունքում 2-րդ անունը իմաստով նման էր առաջինին՝ Յունճի՝ ավանդական չինարենով՝ 潤芝 և պարզեցված չինարենով՝ 润芝 «Ջրով ոռոգված խոլորձ»: Հիերոգլիֆի այլ գրություններում «ճի», նույն՝ յունճի, ունի ևս մեկ խորհրդանշական իմաստ՝ «Բոլոր ողջերի բարերար»{{sfn|Панцов|2007|էջ=13}}: Թեկուզև անունն արտացոլում էր իր մեջ ծնողների մեծ ցանկությունը, թե իրենց որդին կունենա փայլուն ապագա, միաժամանակ այն նաև հանդիսացավ որպես «ճակատագրի պոտենցիալ մարտահրավեր», այդ իսկ պատճառով մանուկ ժամանակ Մաոյին անվանում էին համեստ, փոքրացուցիչ անունով՝ Շի սան յա-ծի{{sfn|Чжан|2007|էջ=19}} («Երրորդ երեխան՝ Քար անունով»)։
 
== Ծանոթագրություններ ==