«Գաստրոշիզիս»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 422 բայտ ,  2 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
 
{{խմբագրում եմ|[[Մասնակից:Yer13man|Yer13man]] ([[Մասնակցի քննարկում:Yer13man|քննարկում]])}}
{{Տեղեկաքարտ Հիվանդություն}}
'''Գաստրոշիզիս''' բնածին դեֆեկտ, երբ նորածնի [[Ալիքներ|աղիքները]] դուրս են գալիս որովայնի խոռոչից [[Որովայնի պատ|առաջային պատին՝պատին]]՝ պորտային օղի կողքին առկա անցքից<ref name=GARD2017>{{cite web|title=Gastroschisis|url=https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/8661/gastroschisis|website=Genetic and Rare Diseases Information Center (GARD)|accessdate=14 July 2017|language=en|date=2017}}</ref>: Անցքի չափը փոփոխական է, որի արդյունքում նորածնի մարմնից կարող են դուրս գալ նաև [[Ստամոքս|ստամոքսն]] ու [[Լյարդ|լյարդը]]: Գանգատները ներառում են սնուցման խնդիրներ, [[անհասություն]], աղիքային աթրեզիա և ներարգանդային աճի հապաղում:
Կոնկրետ պատճառ հայտնաբերված չէ: Ծխող, ալկոհոլ օգտագործող կամ 20 տարեկանից երիտասարդ մայրերից ծնված նորածինների շրջանում երևույթն ավելի տարածված է: [[Հղիություն (մարդ)|Հղիության]] ընթացքում կատարված գերձայնայնային հետազոտությունը կարող է ախտորոշել արատը: Այլապես ախտորոշվում է ծննդյան պահին: Այս վիճակը տարբերակում են [[Օմֆալոցելե|օմֆալոցելեից]], որի դեպքում ներքին օրգանները գտնվում են [[Ամնիոն|ամնիոնային թաղանթով]] և [[Որովայնամիզ|որովայնամզով]] կազմվող պարկի մեջ:
 
Բուժումը վիրահատական է: Այն հիմնականում իրականացվում է ծնունդից կարճ ժամանակ անց: Մեծ դեֆեկտի առկայության դեպքում արտանկած օրգանները կարող են ծածկել հատուկ նյութով, որի միջոցով դանդաղորեն դրանք հետ են մղվում դեպի որովային խոռոչ:
 
== Ախտանշաններ ==
Հղիության ընթացքում յուրահատուկ նշաններ չեն լինում: Գաստրոշիզիսով նորածինների 60%-ը հասուն են: Ծնվելիս նորածնի որովայնին առկա ենէ հարաբերականորեն փոքր անցք (4սմ), որը սովորաբար տեղակայվում է [[Պորտ|պորտից]] անմիջապես աջ<ref>{{Cite journal|last=Sadler|first=Thomas W.|date=August 2010|title=The embryologic origin of ventral body wall defects|journal=Seminars in Pediatric Surgery|volume=19|issue=3|pages=209–214|doi=10.1053/j.sempedsurg.2010.03.006|issn=1532-9453|pmid=20610194}}</ref>: Աղիքների մի մասը այս անցքից անցնում է դուրս: Հազվադեպ ստամոքսն ու լյարդը նույնպես կարող են հայտնվել որովայնի խոռոչից դուրս: Ծնունդից հետո այս օրգանները ունենում են անմիջական շփում օդի հետ:
 
== Պատճառներ ==
Գաստրոշիզիսի պատճառը հայտնի չէ: Որոշ դեպքերում դեֆեկտի առաջացման պատճառ կարող են դառնալ [[Գենետիկական խանգարումներ|գենետիկ խանգարումները]], ինչպես նաև կարող են որոշիչ լինել հղիության ընթացքում մոր վրա եղած միջավայրային գործոնները:
Ռիկսի գործոններն ընդգրկում են մոր երիտասարդ տարիքը, [[Ալկոհոլամոլություն|ալկոհոլի]] և [[Ծխախոտ|ծխախոտի]] օգտագործումը:
 
== Ախտաֆիզիոլոգիա ==
Պտղի ներարգանդային զարգացման 4-րդ շաբաթվա ընթացքում մարմնի կողմնային հատվածներից 2-ական ծալքեր ուղղվում են դեպի միջին գիշ՝գիծ՝ ձևավորելով առաջային պատ<ref name=":0">{{Cite journal|last=Sadler|first=T. W.|last2=Feldkamp|first2=Marcia L.|date=2008-08-15|title=The embryology of body wall closure: relevance to gastroschisis and other ventral body wall defects|journal=American Journal of Medical Genetics Part C: Seminars in Medical Genetics|volume=148C|issue=3|pages=180–185|doi=10.1002/ajmg.c.30176|issn=1552-4876|pmid=18655098}}</ref>: Գաստրոշիզիսի դեպքում մի կամ երկու կողմերի ծալքերը չեն ուղղվում դեպի միջին գիծ, ինչի արդյյունքում առաջային պատի վրա մնում է դեֆեկտ, որը թույլ է տալիս [[Որովայնի խոռոչ|խոռոչի]] օրգաններին դուրս գալ: Արդյունքում հիմանակում աղիքները, արտանկում են [[Որովայնի ուղիղ մկան|որովայնի ուղիղ մկանի]] միջով, որը տեղակայված է պորտից անմիջապես աջ: Կողմնային պատերից առաջացող ծալքքերիծալքերի շարժումն ապահովող մղող ուժերը լրիվ բացահայտված չեն: ՄԻնչդեռ դրանց բացահայտումը թույլ կտա պարզել՝ ինչու է գաստրոշիզիսը առավելպեսառավելապես տեղակայվում պորտից աջ, երբ այլ դեֆեկտները տեղակայվում են միջին գծին:
Կան գաստրոշիզիսի առաջացնումը բացատրող մի շարք վարկածներ.
# [[Մեզոդերմ|Մեզոդերմից]] մարմնի ծածկույթներ ձևավորման պրոցեսի խաթարում<ref>{{cite journal |last1=Duhamel |first1=B. |title=Embryology of Exomphalos and Allied Malformations |journal=Archives of Disease in Childhood |volume=38 |pages=142–7 |year=1963 |doi=10.1136/adc.38.198.142 |issue=198 |pmid=21032411 |pmc=2019006}}</ref>,
# Պորտային օղի շրջանում ամնիոնի վնասում՝ դրան հաջորդող աղիքների արտանկումով<ref>{{cite journal |last1=Shaw |first1=Anthony |title=The myth of gastroschisis |journal=Journal of Pediatric Surgery |volume=10 |issue=2 |pages=235–44 |year=1975 |pmid=123582 |doi=10.1016/0022-3468(75)90285-7}}</ref>,
# Աջ [[Պորտային երակ|պորտային երակի]] անբավարար հետզարգացում, որ բերում է պատի թուլացման<ref>{{cite journal |last1=Devries |first1=Pieter A. |title=The pathogenesis of gastroschisis and omphalocele |journal=Journal of Pediatric Surgery |volume=15 |issue=3 |pages=245–51 |year=1980 |pmid=6445962 |doi=10.1016/S0022-3468(80)80130-8}}</ref>,
#[[Դեղնուցապարկ|Դեղնուցապարկի]] աջ զարկերակի պատռում՝ դրան հաջորդող պատի վնասումով և աղիքների արտանկումով<ref>{{cite journal |last1=Hoyme |first1=H |last2=Higginbottom |first2=M |last3=Jones |first3=K |title=The vascular pathogenesis of gastroschisis: Intrauterine interruption of the omphalomesenteric artery |journal=The Journal of Pediatrics |volume=98 |issue=2 |pages=228–31 |year=1981 |pmid=6450826 |doi=10.1016/S0022-3476(81)80640-3}}</ref>,
#Ծալքերի ոչ նորմալ ձևավորում, ինչը բերում է առաջային պատի դեֆեկտի առաջացման:
 
 
Առաջին վարկածը չի բացատրում, թե ինչու է դեֆեկտն առաջանում այդքան փոքր հատվածում: Երկրորդ վարկածը չի բացատրում օմֆալոցելեի հետ համեմատ ավելի քիչ թվով զուգակցված խանգարումների առկայությունը: Երրորդ հոդվածը քննադատվել է, քանի որ չկա առաջային պատի անոթավորում պորտային երակի կողմից: Չորրորդ վարկածը ընդունվել է, ապա մերժվել, քանի որ դեղնուցապարկի զարկերակը որովայնի առաջային պատը չի անոթավորում այդ հատվածում<ref>{{cite book |first1=Cynthia |last1=Curry |first2=Ellen |last2=Boyd |first3=Roger E. |last3=Stevenson |chapter=Ventral Wall of the Trunk |chapterurl=https://books.google.com/books?id=_ssqN2gaDoUC&pg=PA1023 |year=2006 |editor1-first=Roger E. |editor1-last=Stevenson |editor2-first=Judith G. |editor2-last=Hall |title=Human Malformations and Related Anomalies |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |pages=1023–49 |isbn=978-0-19-516568-5}}</ref>: Հինգերորդ վարկածի հաստատման հաարհամար անհրաժեշտ են ավելի շատ ապացուցողական փաստեր:
 
==Ախտորոշում==
[[Պատկեր:Gastrochisis 0001.jpg|thumb|Գաստրոշիզիսը [[Գերձայնային հետազոտություն|ԳՁՀ]] պատկերավորման ժամանակ, դեֆեկտը երևում է միջին գծի աջ կողմում]]
Զարգացած երկրներում դեպքերի 90%-ը հայտնաբերվում է հղիության երկրորդ եռամսյակում արված գերձայնային հետազոտությամբ:
 
 
==Բուժում==
Գաստրոշիզիսը պահանջում է [[Վիրահատություն|վիրահատական բուժում]], որի միջոցով արտանկած աղիքները վերադարձվում են խոռոչ, ապա վերականգնվում է պատի դեֆեկտը: Երբեմն վիրահատությունն իրականացվում է ծնունդից անմիջապես հետո, սակայն ավելի հաճախ արտանկած օրգանները ծածկում են ստերիլ վիրակապով, ապա ավելի ուշ միայն վիրահատում: Ախտահարված նորածիններին հաճախ անհրաժեշտ է իրականացնել մեկից ավելի վիրահատություններ, քանի որ միայն 10% դեպքերում է հնարավոր մեկ վիրահատությունով շտկել դեֆեկտը<ref name=Conns2017>{{Cite book|title=Conn's current therapy 2017|date=2017|publisher=Elsevier|others=Bope, Edward T., Kellerman, Rick D.|isbn=9780323443203|location=Philadelphia|oclc=961064076}}</ref>:
 
 
* [[Հղիություն (մարդ)|Հղիություն]]
* [[Բնածին արատներ]]
 
 
== Ծանոթագրություններ ==
214

edits