«Գնեոս Պոմպեոս»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (- , +,, -, +, , - + )
չ (Ռոբոտ․ Տեքստի ավտոմատ փոխարինում (- , +,, -, +, , - + ))
| դրոշ =
| կառավարման սկիզբ =
| կառավարման ավարտ =
| կառավարման ժամանակ =[[Մ. թ. ա. 70|մ. թ․ ա․ 70]]
| նախորդող =
| ծննդյան օր =[[սեպտեմբերի 29]], [[Մ. թ. ա. 106|մ․ թ․ ա․ 106]]
| ծննդավայր = [[Պիցեն]], [[Հռոմեական Հանրապետություն]]
| վախճանի օր =[[սեպտեմբերի 29]], [[Մ. թ. ա. 48|մ․ թ․ ա․ 48]] (58 տարեկան)
| վախճանի վայր = [[Պելուզիյ]], [[Եգիպտոս]]
| դինաստիա =
| Վիքիպահեստ =Gnaeus Pompeius Magnus
}}
'''Պոմպեոս Գնեոս Մեծ''' ({{lang-la|Gnaeus Pompeius Magnus}}, {{ԱԾ}}), հռոմեական զորավար և քաղաքական գործիչ։ Մ.թ.ա.83 թ.-ին հարել է [[Սուլլա]]յին։ Մ.թ.ա.78-77 թթ.-ին մասնակցել է ծերակույտի դեմ կոնսուլ Մարկոս Լեպիդոսի, մ.թ.ա.77-72 թթ.-ին՝ [[Սերտորիոս]]ի խռովություններին, մ.թ.ա.71 թ.-ին՝ [[Սպարտակ|Սպարտակի]] ապստամբության ճնշմանը։ Մ.թ.ա.70 թ.-ի համար ընտրվել է կոնսուլ, վերացրել Սուլլայի մի շարք օրենքներ։ Մ.թ.ա.66 թ.-ին նշանակվել է արևելյան զորքերի գլխավոր հրամանատար, պարտության է մատնել [[Պոնտոս]]ի թագավոր [[Միհրդատ VI Եվպատոր]]ին։ Հաղթանակի հետևանքով կազմակերպել է հռոմեական երկու նոր պրովինցիա՝ Պոնտոս և Բութանիա, Ասորիք։ Երբ ծերակույտը մերժել է հաստատել Պոմպեոսի միջոցառումները արևելքում և հողաբաժիններ հատկացնել նրա զինվորներին, Պոմպեոսը դաշնակցել է Հուլիոս Կեսարի և Մարկոս Կրասոսի հետ։ Մ.թ.ա.55 թ.-ի համար կրկին ընտրվել է կոնսուլ, այնուհետև եղել Իսպանիայի կառավարիչ։ Մ.թ.ա.53 թ.-ին եռապետության կազմալուծումից հետո մերձեցրել է օպտիմատներին։ Մ.թ.ա.52 թ.-ին ընտրվել է միանձնյա կոնսուլ։ Մ.թ.ա.50 թ.-ին նշանակվել է զորահրամանատար՝ Հուլիոս Կեսարի դեմ պայքարելու համար։ Մ.թ.ա. 48 թ.-ին Դիռաքիոնի մոտ պարտության է մատնել Կեսարին, սակայն Փարսալոսում ջախջախվել է և փախել Եգիպտոս, ուր [[Պտղոմեոս XIII Դիոնիսոս]]ը, Պոմպեոսը պատանության շրջանում ունեցել է բավականին գրավիչ արտաքին։ Հաճելի արտաքինը միանում էր վեհության ու մարդասիրության հետ։ Փափուկ, հետ տված մազերը և աշխույժ արտաքինը և աշխույժ, փայլփլուն աչքերը նրան տալիս էին Ալեքսանդր արքայի պատկերների նմանությունը։ Սկզբում, երբ Պոմպեոսին տալիս էր այդ հերոսի անունը , նա չէր հրաժարվում դրանից։ Պոմպեոսը, ոչ ոքի կողմից նշանակված չլինելով, սեփական նախաձեռնությամբ իրեն օժտեց զորավարի լիազորություններով։ Կարճ ժամանակահատվածում նա հավաքեց երեք լրիվ լեգեուն և շարժվեց դեպի Սուլլան։ Պոմպեոսի դեմ հանդես եկան զորավարներ Կարինասը, Ցերխոսը և Բրուտոսը։ Պոմպեոսը հավաքելով իր ուժը մի կետում, հեծելազորի գլուխն անցած հարձակվեց Բրուտոսի վրա։ Քաղաքները սկսեցին օգնել Պոմպեոսին, նրա վրա հարձակվեց կոնսուլ Սկիպիոնը, բայց նրա զորքը վերջինիս Պոմպեոսի կողմը։ Կարբոնի զինվորները ևս անձնատուր եղան Պոմպեոսին։ Մի շարք ճակատամարտերից հետո նա ներխուժեց Գալլիա և սխրագործություններ կատարեց։
 
Սակայն ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], Պոմպեոսը Հայաստան չի ներխուժել, այլ Տիգրանի դեմ ուղարկել է իր զորավարին, որը չի համարձակվել ընդհարվել Հայոց թագավորի հետ։
=== Ծագում ===
Համաձայն առավել տարածված կարծիքի՝ Գնեոս Պոմպեոսը ծնվել է [[մ. թ. ա. 106]] թվականի [[սեպտեմբերի 29]]-ին։<ref name=seager.23>{{cite book
|title = Pompey the Great: a political biography.
|author = ''Seager R.''
|last =
|first =
|publisher = Blackwell
|edition = 2nd
{{familytree/start}}
{{familytree | | | |GP5|GP5=Գնեոս Պոմպեոս}}
{{familytree | | |, |-|^|-|.| |}}
{{familytree | |GP6| |SP17|v|L1|GP6=Գնեոս Պոմպեոս|SP17=Սեկստ Պոմպեոս|L1=Լուցիլիա (?)}}
{{familytree | | | | |, |-|-|-|(| | | |}}
{{familytree | | | |SP18| |GPS|v|L2|SP18=Սեկստ Պոմպեոս Փիլիսոփա|GPS=[[Գնեոս Պոմպեոս Ստրաբոն]]|L2=Լուցիլիա (?)}}
{{familytree | | |, |-|^|-|.| | | |)|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{familytree | |SP19| |QP| |GPM| |GM|-|PP|~|VAT|SP19=Սեկստ Պոմպեոս (կոնսուլ 35 թվական մ.թ.ա)|QP=Քվինթ Պոմպեոս (?)|GPM='''Գնեոս Պոմպեոս Մեծ'''|PP=Պոմպեի|GM=Գայ Մեմմի (քվեստոր)|VAT=Վատինի (?)|boxstyle_GPM =background-color: #faa;}}
{{familytree/end}}