Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 8601 բայտ ,  2 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
 
== Անվանում ==
Առաջին անգամ հիշատակվել է [[1094]] թվականին։ Անվանումն ունի [[Սլավոնական լեզուներ|սլավոնական]] ծագում․ բառացի նշանակում է «հողաթմբից (պատնեշից, խրամատից) այն կողմ»։ [[1526]]-[[1918]] թվականներին գտնվել է [[Հաբսբուրգներ]]ի տիրապետության տակ և կոչվել է ''Ագրամ''։<ref>{{cite book|author=Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան |title=Աշխարհագրական անունների բառարան |publisher=«Լույս» |location=Երևան |year=1987 |page=}}</ref>: 2011 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 790,017 մարդ, տարածքը՝ 641,29 կիլոմետր քառակուսի: Քաղաքը գտնվում է [[Սավե |Սավե գետի]] [[Դանուբ]] վտակի վրա, 45,815 ° հյուսիսային լայնության և 15,98306 ° արեւելյան երկայնության վրա: Ամենացածր կետը համարվում է [[Մեդվեդնիցա լեռնաշղթա|Մեդվեդնիցա լեռնաշղթան]], որը գտնվում է ծովի մակարդակից 104 մետր բարձրության վրա: Զագրեբի տարիքը ավելի քան 900 տարի է: Զագրեբ քաղաքը արվարձանների հետ միասին ունի այնպիսի կարգավիճակ, որտեղ ղեկավարությունը անցկացնում է [[Խորվաթիա|Խորվաթիայի]] քաղաքապետը և ընտրովի քաղաքային վեհաժողովը: 2009 թվականի մայիսի 31-ին չորրորդ անգամ քաղաքապետ է ընտրվել [[Միլան Բանդիչ|Միլան Բանդիչը]]: Զագրեբ քաղաքը գտնվում է մայրցամաքային գոտում, որտեղ միջինում ամառային ջերմաստիճանը կազմում է + 21 աստիճան ցելսիուս, իսկ ձմռանը ՝ + 2 աստիճան ցելսիուս:
 
== Պատմությունը ==
 
Առաջին հիշատակումը Զագրեբի մասին վերագրվում է 1094-ին, երբ [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] թագավոր Լասլոն հաստատեց մի եպիսկոպոսություն Կապտոլ բլրի վրա: 1222 թվականին Գրադեցը եղել է [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] թագավոր և Բելի 4-րդը Զագրեբը հռչակել է ազատ թագավորական քաղաք:
1242 թվականին Զագրեբը ավերվել է Բիտյաի կողմից:
14-րդ դարի սկզբին Գրադեցը և Կապտոլը միացվել են և դարձել որպես մեկ քաղաք:
1669 թվականին հիմնադրել է առաջին ավագ դպրոցը և ակադեմիան: Այս ամսաթիվը համարվում է հիմնադիր ամսաթիվը Զագրեբի համալսարանի բացումը առաջին անգամ հնագույն [[Եվրոպա|Եվրոպայում]]: Շուտով Զագրեբ դառնում է մշակութային կենտրոն և Խորվաթիայի մեծ քաղաքների շարքում: 1776 թվականին Վարաժդինան Զագրեբում խորվաթական նիստի կառավարության ժամանակ քաղաքը փաստացիորեն ձեռք է բերում մայրաքաղաքային կարգավիճակ:1851 թվականին [[Իոսիֆ Էլալիչ|Իոսիֆ Էլալիչը]] միավորել է Կապտոլը և Գրադեցը Զագրեբում: Այդ ժամանակ ստացել է միացյալ թագավորի պաշտոն, որը զբաղեցրել է Գրադեցի վերջին դատավոր [[Յանկու Կամայուֆ|Յանկու Կամայուֆը]]<ref>{{книга|автор=Звонимир Милчец|заглавие=Zagrebački gradonačelnici|место=Загреб|издательство=Alfa|год=1993|isbn=9531680108}}</ref>: Այս օրերին [[Ավստրո-Հունգարական կայսրություն|Ավստրո-հունգարական կայսրության]] քաղաքը կոչվել է Արգամ</ref><ref>[http://www.bse2.ru/book_view.jsp?idn=027954&page=308&format=djvu БСЭ (2 издание)]</ref>: 1991 թվականի հունիսի 25-ին Խորվաթիայի խորհրդարանը հռչակեց անկախությունը և Զագրեբը հռչակվեց Խորվաթիայի մայրաքաղաք: 1995-ի մայիսին քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Զագրեբը ենթարկվեց հրթիռային հարձակման և [[Սերբական Հանրապետություն|Սերբական Հանրապետության]] Կրայինա քաղաքում զոհվեց 7, վիրավորվեց ավելի քան 175 մարդ:
 
== Կլիմա ==
 
Զագրեբի կլիման ցամաքային է և արտահայտվում է 4 եղանակներին: Միջին ջերմաստիճանը ձմռանը 2° C է , իսկ ամռանը 21° C: Որպես կանոն, Զագրեբում շատ շոգ է մայիսին, հատկապես ամսվա վերջին ջերմաստիճանը գերազանցում է 30 ° C –ը: Ձմռանը ձյան տեղումները տարածված են, իսկ աշունը սովորաբար շատ անձրևոտ է :
 
== Ժողովրդագրություն ==
 
Զագրեբը ամենամեծ քաղաքն է [[Խորվաթիա|Խորվաթիայում]] և միակն է, որի բնակչությունը (այդ թվում արվարձանների հետ միասին) գերազանցում է 1 մլն մարդը, որը ներկայացնում է ավելի քան բնակչության 20 %-ը: Մետրոպոլիայի տարածքում ապրում 1,088,841 մարդ: Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 790,017 մարդ (2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով): Ըստ տեղական ոստիկանության բաժանմունքի 2005 թվականին քաղաքում գրանցվել է 973,667 մարդ: Զագրեբի ազգային կառուցվածքը բավականաչափ միատեսակ է, ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով, բնակիչների 91,94% -ը խորվաթներ են: Ըստ նույն տվյալների քաղաքը տուն է 40,066 էթնիկ փոքրամասնությունների նկատմամբ : Դրանցից ամենամեծը [[սերբեր]] (18,811 մարդ, 2.41%.), [[բոսնիացիներ]] (6204 մարդ, 0.80%), [[ալբանացիներ]] (3389 մարդ, 0.43%) [[սլովիացիներ]] (3,225 մարդ, 0.41%), [[ռումիացիներ]] (1946 մարդ, 0.25%), [[մոնտենեգրոիդներ]] (1131 մարդ, 0.17%) և [[մակեդոնացիներ]] (1,315 մարդ, 0.17%): Բնակչության մեծամասնությունը (մոտ 90%) դավանում են հռոմեական կաթոլիկ ուղղությանը, կա նաև մի փոքր ուղղափառ և մահմեդական փոքրամասնության ուղղություն:
 
== Տնտեսություն ==
 
Զագրեբում տնտեսության առավել կարևոր մասն են կազմում` էլեկտրական արտադրությունը, [[Քիմիական արտադրություն|քիմիական]], դեղագործական և [[Տեքստիլ արդյունաբերություն|տեքստիլ արդյունաբերությունը]]: Զագրեբը միջազգային առևտրի և բիզնես կենտրոն է Կենտրոնական և Արեւելյան Եվրոպայի միջև:
Խորվաթիայի մայրաքաղաքը ունի ամենաբարձր անվանական [[ՀՆԱ|ՀՆԱ-ն]] մեկ շնչի հաշվով 19.132 $ : Այստեղ կենտրոնացված են ավելի քան մեկ երրորդը բոլոր խորվաթական ընկերությունների և գրեթե [[Խորվաթիա|Խորվաթիայի]] աշխատուժի 40 %-ը: Զագրեբում, մասնավորապես, գտնվում են գլխամասերի գրեթե բոլոր ազգային բանկերը, կոմունալ ընկերությունները, հասարակական տրանսպորտը, կարևորագույն տնտեսվարող սուբյեկտները: Այնպես որ, 2006 թվականին Զագրեբի ընդհանուր շրջանառության մասնաբաժինը կազմել է 60%, ընդհանուր ընկերության եկամուտների մասնաբաժինը ` 35%, երկրի արտահանման և ներկրման մասնաբաժինը` 57%:
Զագրեբում արագ զարգանում է զբոսաշրջությունը: Զագրեբում կան երեք հինգաստղանի հյուրանոցներ` Westin, Sheraton, Regent: Զագրեբի բյուջեն 2007 թվականին կազմել է 7.38 մլրդ, միջին ամսական զուտ աշխատավարձը 6228 ռուբլի, ՀՆԱ-ն ) 2004 թվականին կազմել է 28,261:
 
 
 
== Ծանոթագրություններ ==
899

edits