«Խաչենի իշխանական տուն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (→‎Ներքին-Խաչեն: «Աղբյուր» կաղապարի վերահղում դեպի «ծանոթագրություններ» using AWB)
No edit summary
{{inline}}
 
'''Խաչենի իշխանականն տունը''' իշխել է Արցախում [[9-րդ դար]]ից մինչև [[19-րդ դար]]ի սկիզբ։ [[12-րդ դար]]ում [[Խաչենի իշխանություն]]ը բաժանված է եղել երեք ճյուղերի՝ [[Հաթերք]], [[Ծար]] (կամ Վերին-Խաչեն) և Ներքին-Խաչեն ([[Գանձասար]] կենտրոնով)։ Սկզբնապես գահերեց են եղել Հաթերքի իշխանները։ Սակայն Հասան Բ-ի մահից հետո Հաթերքի ճյուղը սպառվել է և նրա տիրույթները բաժանվել են Ծարի ու Ներքին Խաչենի միջև։ Իսկ [[13-րդ դար]]ի սկզբից գահերեցությունը մեկընդմիշտ անցել է Ներքին-Խաչենի իշխանները։ Հետագա դարերում Խաչենի իշխանությունը կազմված է եղել երկու նշանավոր տոհմերից՝ [[Դոփյաններ]] (Ծարում կամ Վերին-Խաչեն) և [[Հասան-Ջալալյաններ]] (Ներքին Խաչեն)։ Հասան-Ջալալյանները իշխել են Խաչենի մելիքությունում մինջև 1827 թվականը, որից հետո ավարտվել է Խաչենի իշխանական տունը։
 
Ստորև ներկայացված է Խաչենի իշանների ցանկը։
* [[Ատրներսեհ, Խաչենի իշխան|Ատրներսեհ]] ∞ Սպրամ [[Միհրանյաններ|Միհրանյան]]
* [[Գրիգոր-Համամ]], Աղվանից իշխանաց իշխան
* [[Սահակ Սևադա]], [[Գարդման]]ի և Փառիսոսի իշխան, Ձորագետի ավազակապետերի իշխան ([[10-րդ դար]]ի երկրորդ կես)
* [[Գրիգոր Մեծ]]
* [[Սենեքերիմ]]
 
== Հաթերք ==
 
* Վախտանգ-Սակառ (†1190) ∞ Շուշիկ
* [[Հասան Կրոնավորյալ]] ([[1142]]-[[1182]]) ∞ Մամա
<small>(1182թ. քառասուն տարի իշխելուց հետո Հասան Կրոնավորյալը իր իշխանությունը թողնում է վեց որդիներին, և կնոջ` Մամայի հետ կրոնավորելու է գնում [[Դադիվանք]]։)</small>
* [[Վախտանգ Թագավորազն]] ([[1182]]-[[1214]]) ∞ Արզու-խաթուն
* [[Հասան Բ(Հաթերքի իշխան|Հասան Բ]] ([[1214]]-[[1216]])
<small>(1216 թ. սելջուկ-թուրքերի դեմ պատերազմին զոհվում է Հասան Բ-ն, որով ավարտվում է Հաթերքի ճյուղը և նրա տարածքը միանում է Ծարին։</small>
 
== Ծար (Վերին-Խաչեն)==
 
* Վախտանգ-Սակառ (†1190) ∞ Շուշիկ
* [[Հասան Ա (Ծարա իշխան)|Հասան Ա]] ∞ Դոփի (Զաքարե և Իվանե [[Զաքարյաններ]]ի քույր)
<small>(Դոփի իշխանուհին նշանավոր դեր է խաղւմխաղում Վերին-Խաչենում և նրա մահից հետո այստեղի տոհմը կոչվում է '''[[Դոփյաններ|Դոփյան]]''')</small>
* [[Գրիգոր Ա (Ծարա իշխան)|Գրիգոր Ա Դոփյան]]
* [[Հասան Բ (Ծարա իշխան)|Հասան Բ]] (†[[1298]]) ∞ Մամքան <small>(Վաչուտյան Քրդի դուստր)</small>
 
== Ներքին-Խաչեն ==
 
* Վախտանգ-Սակառ (†1190) ∞ Շուշիկ
* [[Գրիգոր Ա (Խաչենի իշխան)|Գրիգոր Ա]]
* [[Վախտանգ Ա (Խաչենի իշխան)|Վախտանգ Ա]] (12-րդ դարի երկրորդ կես) ∞ Թագուհի (Սյունիքի արքայադուստր)
* [[Հասան (Խաչենի իշխան)|Հասան Մեծ]]∞ Մամքան
* [[Վախտանգ Բ Տանգիկ|Վախտանգ Տանգիկ]] ∞ Խորիշահ (ԶաքարէԶաքարե և ԻվանէԻվանե ամիրսպալասարների քույր)
* [[Ջալալ Ա|Հասան-Ջալալ]], Խաչենի և Առանի իշխան, Արցախի թագավոր ([[1214]]-[[1261]]) ∞ Մամքան (Սյունիքի արքայադուստր)
<small>(նշանավոր Հասան-Ջալալից հետո Վերին-Խաչենի տոհմը կոչվում է '''[[Հասան-Ջալալյաններ|Հասան-Ջալալյան]]''')</small>
Անանուն մասնակից