«Սիմոն Բոլիվար»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 611 բայտ ,  3 տարի առաջ
Սիմոն Բոլիվարը ծնվել է 1783 թվականի հուլիսի 24-ին ազգությամբ բասկ, ազնվական [[Կրեոլներ|կրեոլ]] Խուան Վինսենտե Բոլիվարի ընտանիքում։ [[Իսպանիա]]յից [[Հարավային Ամերիկա]] տեղափոխված Բոլիվարների ընտանիքն ակտիվ դերակատարություն էր ստանձնել [[Վենեսուելա]]յի հասարակական կյանքում։ Սիմոն Բոլիվարը վաղ հասակում կորցրել է ծնողներին։ Ապագա հեղափոխականի դաստիարակության և աշխարհայացքի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն է թողել Բոլիվարի ավագ ընկեր և հայտնի լուսավորիչ [[Սիմոն Ռոդրիգես]]ը: 1799 թվականին Սիմոնի ազգականները որոշեցին նրան [[Մադրիդ]] ուղարկել` հեռու անհանգիստ [[Կարակաս]]ից: Մադրիդում Սիմոն Բոլիվարն ուսումնասիրեց իրավաբանություն, ապա այցելեց [[Իտալիա]], [[Շվեյցարիա]], [[Գերմանիա]], [[Անգլիա]] և [[Ֆրանսիա]]: 1805 թվականին Բոլիվարն մեկնեց [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]], որտեղ էլ նրա մոտ ձևավորվեց իսպանական տիրապետությունից Հարավային Ամերիկայի ազատագրման գաղափարը:
 
=== Վենեսուելայի Հանրապետություն ===
=== Վենեսուելական հանրապետությունը ===
[[Պատկեր:Bust of Simon Bolivar in Teror.jpg|слева|174пкс|thumb|Բոլիվարի կիսանդրին [[Գրան Կանարիա]]յում]]
Բոլիվարն ակտիվ մասնակցություն ունեցավ [[Վենեսուելա]]յում իսպանական տիրապետության տապալման (19 ապրիլի 1810թ.) և նրա անկախ հանրապետություն հռչակման գործում (5 հուլիսի 1811թ.): Նույն թվականին Բոլիվարը հեղափոխական [[խունտայի]] (ժողովրդական ժողով) կողմից ուղարկվեց [[Լոնդոն]] բրիտանական կառավարությունից օգնություն ստանալու նպատակով: Վերջինս սակայն գերադասեց պահպանել չեզոքություն: Բոլիվարը [[Լոնդոն]]ում թողեց [[Լուի Լոպես Մենդեսին]] [[Վենեսուելա]]յի անունից զինվորների վարձակալության համար բանակցությունները շարունակելու և վերադարձավ [[Վենեսուելա]]: Շուտով իսպանացի գեներալ [[Մոնտեվերդեն]] օգնության խնդրանքով դիմեց [[Վենեսուելա]]յի տափաստան-լյանոսների կիսավայրենի բնակիչներին` ռազմատենչ լյաներոսներին։ Լյաներոսների ոչ կանոնավոր ուժերի գլուխ նաշանակվեց աստուրիացի [[Խոսե Թոմաս Բովեսը]]: Պատերազմն ընդունեց չափազանց դաժան բնույթ, ինչին Բոլիվարը պատասխանեց գերիներին սպանելու հրամանով։ Իսպանացիների կողմից Բոլիվարի բանակի ջախջախումից հետո նա 1812թ. հաստատվեց [[Նոր Գրանադայում]] (այժմյան [[Կոլումբիա]]ն)։ Սակայն հաջորդ տարվա սկզբներին Բոլիվարը վերադարձավ, իսկ 1813թ. օգոստոսին նրա զորքերը գրավեցին [[Կարակաս]]<nowiki/>ը։ Այստեղ նա հանդիսավոր կերպով հռչակվեց «<nowiki/>[[Վենեսուելա]]յի ազատարար» (El Libertador)։ Բոլիվարի գլխավորությամբ ձևավորվեց Վենեսուելական երկրորդ հանրապետությունը։ Սակայն չիրականացնելով հասարակության ստորին հատվածների շահերից բխող բարեփոխումներ նա չկարողացավ ստանալ նրանց աջակցությունը և 1814թ. կրկին պարտություն կրեց։ Իսպանական զորքերի ճնշման տակ 1814թ. հուլիսի 6-ին Բոլիվարի զորքերը լքեցին [[Կարակաս]]ը, իսկ Բոլիվարը հեռացավ երկրից` հաստատվելով [[Ճամայկա]]յում:
Բոլիվարն ակտիվ մասնակցություն ունեցավ [[Վենեսուելա]]յում իսպանական տիրապետության տապալման (ապրիլի 19, 1810) և նրա անկախ հանրապետություն հռչակման գործում (հուլիսի 5, 1811): Նույն թվականին Բոլիվարը հեղափոխական խունտայի (ժողովրդական ժողով) կողմից ուղարկվեց [[Լոնդոն]]՝ բրիտանական կառավարությունից օգնություն ստանալու<ref>Боливар, Симон // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина, 1911—1915.</ref>: Վերջինս սակայն գերադասեց պահպանել չեզոքություն: Բոլիվարը Լոնդոնում թողեց [[Լուի Լոպես Մենդես]]ին Վենեսուելայի անունից զինվորների վարձակալության համար բանակցությունները շարունակելու և վերադարձավ Վենեսուելա:
 
Բոլիվարն ակտիվ մասնակցություն ունեցավ [[Վենեսուելա]]յում իսպանական տիրապետության տապալման (19 ապրիլի 1810թ.) և նրա անկախ հանրապետություն հռչակման գործում (5 հուլիսի 1811թ.): Նույն թվականին Բոլիվարը հեղափոխական [[խունտայի]] (ժողովրդական ժողով) կողմից ուղարկվեց [[Լոնդոն]] բրիտանական կառավարությունից օգնություն ստանալու նպատակով: Վերջինս սակայն գերադասեց պահպանել չեզոքություն: Բոլիվարը [[Լոնդոն]]ում թողեց [[Լուի Լոպես Մենդեսին]] [[Վենեսուելա]]յի անունից զինվորների վարձակալության համար բանակցությունները շարունակելու և վերադարձավ [[Վենեսուելա]]: Շուտով իսպանացի գեներալ [[Մոնտեվերդեն]]Մոնտևերդեն օգնության խնդրանքով դիմեց [[Վենեսուելա]]յիՎենեսուելայի տափաստան-լյանոսների կիսավայրենի բնակիչներին` ռազմատենչ լյաներոսներին։ Լյաներոսների ոչ կանոնավոր ուժերի գլուխ նաշանակվեց աստուրիացի [[Խոսե ԹոմասՏոմաս ԲովեսըԲովես]]ը: Պատերազմն ընդունեց չափազանց դաժան բնույթ, ինչին Բոլիվարը պատասխանեց գերիներին սպանելու հրամանով։ Իսպանացիների կողմից Բոլիվարի բանակի ջախջախումից հետո նա 1812թ.1812 թվականին հաստատվեց [[Նոր ԳրանադայումԳրանադա]]յում (այժմյան [[Կոլումբիա]]ն)։ Սակայն հաջորդ տարվա սկզբներին Բոլիվարը վերադարձավ, իսկ 1813թ.1813 թվականի օգոստոսին նրա զորքերը գրավեցին [[Կարակաս]]<nowiki/>ը։ Այստեղ նա հանդիսավոր կերպով հռչակվեց «<nowiki/>[[Վենեսուելա]]յիՎենեսուելայի ազատարար» (El Libertador)։ Բոլիվարի գլխավորությամբ ձևավորվեց ՎենեսուելականՎենեսուելայի երկրորդ հանրապետությունը։ Սակայն չիրականացնելով հասարակության ստորին հատվածների շահերից բխող բարեփոխումներբարեփոխումներ՝ նա չկարողացավ ստանալ նրանց աջակցությունը և 1814թ.1814 թվականին կրկին պարտություն կրեց։ Իսպանական զորքերի ճնշման տակ 1814թ.1814 թվականի հուլիսի 6-ին Բոլիվարի զորքերը լքեցին [[Կարակաս]]ըԿարակասը, իսկ Բոլիվարը հեռացավ երկրից` հաստատվելով [[Ճամայկա]]յում: 1815 թվականի սեպտեմբերին Բոլիվարն այնտեղ բաց նամակ գրեց, որտեղ համոզմունք էր հայտնում Իսպանական Ամերիկայի շուտափույթ ազատագրման վերաբերյալ։
 
== Ծանոթագրություններ ==