Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
Բոտ: կոսմետիկ փոփոխություններ
{{Թարմացնել}}
{{Տեղեկաքարտ Վարչական միավոր}}
'''Սիլեզիա''' ({{lang-pl|Slask}}, {{lang-cz|Slezsko}}, {{lang-de|Schlesien}}), պատմական սլավոնական երկրամաս Օդեր գետի վերին և միջին հոսանքում։
 
[[10-րդ դար]]ից ընդգրկվել է Լեհաստանի կազմում։ 12-13-րդ դարերում բաժանվել է բազմաթիվ իշխանությունների։ [[14-րդ դար]]ի սկզբին սիլեզիայի իշխանություններն ընկել են [[Լյուքսեմբուրգ]]ների գերիշխանության տակ։ [[1526]] թվականին Սիլեզիան, բացի երեք իշխանություններից, որոնք 15-րդ դարում վերջին վերամիավորվել էին Լեհաստանին, անցել է [[Հաբսբուրգներ]]ի գերիշխանության տակ։ Ավստրիայի ժառանգության համար պատերազմի ([[1740]]-[[1748]]) ընթացքում սիլեզիաի մեծ մասը (բացի հարավային իշխանություններից) գրավել է Պրուսիան։ Դրանից հետո ուժեղացել է դեռևս միջնադարում սկսված Սիլեզիաի գերմանացումը, սակայն 19-րդ դարում ևս Սիլեզիաի բնակչության զգալի մասը դեռես պահպանում էր լեհական ազգային պատկերը։
 
[[1742]] թվականից ավստրիական Հաբսբուրգների տիրապետության տակ էին միայն սիլեզիաի հարավային իշխանությունները, որոնք Ավստրո-Հունգարիայի տրոհումից ([[1918]]) հետո մտան [[Չեխոսլովակիա]]յի կազմի մեջ։ [[1793]] թվականին և [[1844]] թվականին Սիլեզիաում տեղի են ունեցել ջուլհակների ապստամբություններ։ Լեհական պետականության վերականգնումից (1918) հետո Սիլեզիայի աշխատավորները պայքարել են Լեհաստանի հետ վերամիավորվելու համար (ապստամբություններ [[1919]], [[1920]], [[1921]] թվականին), սակայն գերտերությունների դիմադրության պատճառով Լեհաստանին է անցնում ([[1922]]) Վերին Սիլեզիայի միայն 1/3 մասը։
 
[[1938]]-[[1939]] թվականին ողջ երկրամասն ընկնում է [[Նացիստական Գերմանիա]]յի իշխանության տակ։ 1945 թվականին երկրամասն անցնում է [[Խորհրդային միություն|խորհրդային Միության]] տիրապետության տակ։
 
Պոտսդամի կոնֆերանսով ([[1945]]) որոշվում է որոշեց Լեհաստանի արևմտյան սահմանը՝ Օդեր և Նայսե գետերով և համապատասխանաբար Սիլեզիաի մեծ մասով փոխանցել Լեհաստանին։
{{Լեհաստան-անավարտ}}
{{ՀՍՀ|հատոր=10|էջ=362}}
266 264

edits