«Յան Մայեն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 20 բայտ ,  4 տարի առաջ
չ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ
|վիքիպահեստ = Jan Mayen
}}
'''Յան Մայեն''' ({{lang-no|Jan Mayen}}), կղզի [[Գրենլանդական ծով|Գրելանդական]] և [[Նորվեգական ծով|Նորվեգական]] ծովերի միջև, [[Իսլանդիա]]յից մոտ 600 կմ հյուսիս, [[Գրենլանդիա]]յից մոտ 500 կմ արևելք և մայրցամաքային [[Նորվեգիա]]յից 1000 կմ արևմուտք:արևմուտք։ Հանդիսանում է Նորվեգիայի տարածք:տարածք։
 
== Աշխարհագրություն ==
 
* ''Ցամաքային սահմանի երկարություն՝'' 0 կմ,
* ''Ափի երկարություն՝'' 124,1 կմ:կմ։
 
'''Ծովային իրավունք՝'''
'''Բարձրություն՝'''
* ''նվազագույն բարձրություն՝'' [[Նորվեգական ծով]] — 0 մ,
* ''առավելագույն բարձրություն՝'' [[Բերենբերգ]] ([[Հակոն VII]] թագավորի լեռ) — 2277,3 մ:մ։
 
'''Հողօգտագործում՝''' չկա, վարելահողեր ու մշտական բուսականություն՝ նույնպես:նույնպես։ Ոռոգելի տարածքները բացակայում են, կղզին զուրկ է օգտակար հանածոներից:հանածոներից։
 
'''Բնական վտանգներ:վտանգներ՝''' Բերենբերգ քնած հրաբուխը վերսկսել է իր ակտիվությունը 1970 թվականին
 
'''Շրջակա միջավայր (ընթացիկ ժամանակաշրջան)՝''' անապատային հրաբխային կղզի, մասսամբ պատված մամուռով և խոտածածկույթով
 
'''Կղզու երկարություն՝''' 55 կմ (հյուսիս-արևելքից դեպի հարավ-արևմուտք):։
[[Պատկեր:Mapa del mar de Noruega-Jan Mayen-localització.png|thumb|աջից|250px|Յան Մայեն կղզու տեղադրութոյւնը ըստ մոտակա հիմնական աշխարհագրական օբյեկտներից ունեցած հեռավորության:]]
Յան Մայեն կղզին ունի հրաբխային ծագում, մասսամբ պատված է սառցադաշտերով ''(117 կմ²)'' և բաժանված է հյուսիսային մեծ մասի ''(Nord-Jan)'' և հարավային փոքր մասի ''(Sør-Jan)'', որոնք միանում են 2.5 կմ լայնություն ունեցող հողատարածքով:հողատարածքով։
 
Ենթադրվում է, որ կղզին առաջացել է 700.000 տարի առաջ:առաջ։
 
Կղզու ռելիեֆը լեռնային է:է։ Ամենաբարձր կետը հանդիսանում է հյուսիսային կողմում գտնվող Բերենբերգ լեռը, որը ծովի մակարդակից ունի 2277,3 մետր բարձրություն:բարձրություն։
 
Նեղուցում առկա է երկու խոշոր լիճ՝ Հարավային ծովածոց (Sørlaguna) և Հյուսիսային ծովածոց (Nordlaguna):։ Երկուսն էլ սնվում են աղի և քաղցրահամ ջերով:ջերով։ Աղի ջուրը լիճ է լցվում ծովից, երբեմն ալեկոծության ժամանակ բարձր ալիքների հետևանքով դառնալով ավելի շատ:շատ։ Քաղցրահամ ջուրը հավաքվում է լեռների լանջերին գտնվող ձյան հալոցքից:հալոցքից։ Աղի ջուրը հավաքվում է լճի ստորին մասում, իսկ քաղցրահամը՝ վերին շերտերում:շերտերում։ Քաղցրահամ ջուրը հնարավոր է խմել:խմել։ Երրորդ, առավել փոքր լիճը գտնվում է կղզու հարավային հատվածում և կոչվում է Ուլերենգլագունա (Ullerenglaguna):։ Կղզու հինգ սառցադաշտերը իջնում են անմիջապես ծովի ջրերի մեջ, որոնցից երկուսը գտնվում են արևելյան ափերին, իսկ երեքը՝ հյուսիս-արևմտյան:արևմտյան։ Ափով սառցադաշտերի երկարությունը մոտ 2,5 % է ընդհանուր ափերի երկարությունից:երկարությունից։
 
=== Լեռնագրություն ===
Կղզին գտնվում է Հյուսիս-ամերիկյան և Եվրասիական երկրակեղևների բախման կետից 170 կմ հեռու, ինչով էլ պայմանավորված է կղզու տարածքի տեկտոնական բարձր ակտիվությունը:ակտիվությունը։
 
Բերենբերգ հրաբուխը, որը ձևավորում է կղզու հյուսիսային մասը, հանդիսանում է աշխարհի ամենահյուսիսային գործող հրաբուխը:հրաբուխը։ 1732-ից 1985 թվականները ընկած ժամանակահատվածում գրանցվել է 6 ժայթքում:ժայթքում։ Վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 1970, 1973 և 1985 թվականներին:թվականներին։ Գրանցված ամենաուժեղ երկրաշարժը Ռիխտերի սանդղակով 5 բալ է եղել:եղել։ 1970 թվականի ժայթքումի ժամանակ դեպի ջուրը ընթացող լավայի հոսքի շնորհիվ կղզու մակերեսը ավելացել է 4 կմ²-ով:ով։
 
=== Կլիմա ===
Կղզու միջին ջերմաստիճանը ամռանը կազմում է +5  °C: Առավելագույն գրանցված ջերմաստիճանը +18  °C է:է։ Ձմռանը միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ −5 °C, հազվադեպ իջնելով մինչև −20  °C:
 
Եղանակը հիմնականում ամպամած է:է։ Հաճախակի են մառախուղները, հատկապես գարնանն ու աշնանը:աշնանը։ Երբեմն գրանցվում է ուժեղ քամիներ տարբեր կողմերից:կողմերից։
 
== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==
Կղզու տարածքում չկան մշտական ծառեր և թփեր:թփեր։ Հանդիպում են միայն բևեռային ժամանակավոր փոքրատերև խոտեր, մամուռներ:մամուռներ։ Այստեղ աճում են անոթային բույսերի 76 տեսակ, որոնցից ամենավերջինը հայտնաբերվել է 2002 թվականին:թվականին։ Անոթային բույսերից հինգը խտուտիկներ են:են։ Այդ հինգ տեսակից երեքը հանդիսանում են կղզու էնդեմիկ տեսակներից և ենթակա են հատուկ պահպանման:պահպանման։
 
Յան Մայեն կղզու ֆլորայի կազմում առկա են 176 տեսակի մամուռ, 140 տեսակի քարաքոս և 66 տեսակի սնկեր:սնկեր։
 
Կղզում գրանցված են 98 տեսակի թռչուն, որոնցից 18-ի համար կղզին համարվում է մշտական ձվադրման վայր:վայր։ Եվ 7 տեսակի ձվադրումը հավանական է, սակայն դեռևս ապացուցված չէ:չէ։ Կաթնասուններից կղզու տարածքում երբեմն կարելի է հանդիպել սպիտակ և կապույտ աղվես, սպիտակ արջ:արջ։ Նրանք հայտնվում են կղզում ջրի մակերեսի սառցակալման ժամանակ կամ սառցաբեկորների հետ:հետ։
 
== Բնակչություն ==
[[Պատկեր:Stamp Beerenberg.jpg|250px|thumb|աջից|[[Բերենբերգ]] հրաբուխը Յան Մայեն կղզում:կղզում։ Նորվեգիայի փոստային նամականիշ 1957թ.]]
Կղզին չունի բնիկ բնակչություն:բնակչություն։ [[Օլոնկինբուեն]] ավանում բնակվում են հեռավոր նավիգացիայի [[LORAN|Loran-C]] կայանի, մետերոլոգիական կայանի և սահմանապահ նավատորմի աշխատակիցները:աշխատակիցները։ Վարչական և քաղաքացիական կառավարումը վերապահված է Loran-C կայանի ղեկավարին:ղեկավարին։ Մայրցամաքային Նորվեգիայի հետ ղեկավարման կապը պահպանվում է [[Նուրլան]] ֆյուլքեի միջոցով՝ անմիջապես մայրաքաղաք Օսլոյի հետ:հետ։
 
=== Պատմություն ===
Կղզին անվանվել է ի պատիվ [[Նիդերլանդներ|հոլանդացի]] կետորսական նավի հրամանատարի անունով, ով այն հայտնաբերել 1614 թվականին:թվականին։ Կղզու հայտնաբերման հարցում հայտ էին ներկայացրել նաև [[Հենրի Հուդզոն]]ը (1607թ.), Ժան Ֆրոլիկը (1612թ.), Ժորիս Կարոլուսը (1914թ.):։
 
Այնուամենայնիվ 1595 թվականին [[Դույսբուրգ]]ում [[Գերհարդ Մերկատոր]]ի (1512-1594) կողմից պատրաստված քարտեզում Սառուցյալ օվկիանոսում՝ մոտավորապես Յան Մայեն կղզու տեղում պատկերված է ինչ-որ կղզի, որի անունը նշվում է ''Beeren Syland''<ref>[http:http։//www.runitsa.ru/publications/publication_644.php Գերհարդ Մերկատորի քարտեզը:]</ref>
 
Հետագա հարյուրամյակում կետորսական և կենդանաոսրական նավերի կողմից շատ հազվադեպ է այցելություններ եղել Յան Մայեն կղզի:կղզի։ Կղզին գտնվում է [[Նորվեգիա]]յի իրավասության ներքո 1929 թվականից:թվականից։ Յան Մայեն կղզու տարածքի անվտանգության պահպանումը իրականացնում է Նորվեգիայի զինված ուժերը:ուժերը։ Այս առնչությամբ միջազգային հակասություններ չկան:չկան։ 1961 թվականին կղզուց ոչ հեռու K-19 սուզանավում տեղի է ունեցել վթար:վթար։ 1970 թվականից Բերենցբերգ լեռը ակտիվություն է ցուցաբերում:ցուցաբերում։
 
=== Տնտեսություն ===
Յան Մայեն կղզին չունի էական բնական ռեսուրսներ:ռեսուրսներ։ Տնտեսությունը սահմանափակվում է ծառայությունների ոլորտով, որոնք մատուցվում են նորվեգական ռադիոկայանի և մետեոկայանի աշխատակիցներին:աշխատակիցներին։
 
Կղզին ունի նավագնացության համար նախատեսված արտաքին խարիսխային կայաններ, ինչպես նաև մոտ 2000 մետրանոց գրունտային թռիչքուղով փոքր օդանավակայան:օդանավակայան։
 
== Պատկերասրահ ==
<gallery mode="packed" heights="180">
Պատկեր:Beerenberg-en-gletsjerdal2.jpg
Պատկեր:Fugleberget Jan Mayen.jpg
Պատկեր:Jan Mayen Wildberget Fugleberget Nordlaguna.JPG
Պատկեր:Standard P1020775 S.Barr Olonkinbyen.jpg
</gallery>
 
 
== Աղբյուրներ ==
* Michael Jones and Kenneth Olwig. 2008. Nordic Landscapes:Landscapes։ Region and Belonging on the Northern Edge of Europe, University of Minnesota Press, ISBN 0-8166-3914-0, ISBN 978-0-8166-3914-4
* Sune Dalgård. 1962. Dansk-Norsk Hvalfangst 1615-1660:1660։ En Studie over Danmark-Norges Stilling i Europæisk Merkantil Expansion. G.E.C Gads Forlag.
* Alexander King, J. N. Jennings:Jennings։ The Imperial College Expedition to Jan Mayen Island. The Geographical Journal, Vol. 94, No. 2 (Aug 1939).
 
== Արտաքին հղումներ ==
* Ledgard, J.M. (2011) Submergence Coffee House Press.
* Umbreit, Andreas (2005) Spitsbergen :։ Svalbard - Franz Josef Land - Jan Mayen, 3rd ed., Chalfont St. Peter :։ Bradt Travel Guides, ISBN 1-84162-092-0
*
*
 
[[Կատեգորիա:Յան Մայեն]]
82 200

edits