Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 3032 բայտ ,  2 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Աստղագիտական օբյեկտ
{{անաղբյուր}}
{{Տեղեկաքարտ Աստղագիտական օբյեկտ
| անուն = Էրիս
| այլ անուն = <small>Eris<small>
| մակագրություն = Էրիսը (կենտրոնում) և Դիսնոմիան (ձախից)
| հայտնաբերման տարեթիվ = 5 հունվար [[2005]]
| հայտնաբերողներ = [[Մայք Բրաուն, Չադ Տրուհիլիո,Դևիդ Ռաբինովից]]
| հայտնաբերող = [[Միքաել Բրաուն]]
| տեսանելի մագնիտուդ =
| տեսանելի չափ =
| հեռավորություն = 67,901638 ա. մ.
| չափման կետ = [[Արեգակ]]ից
| արբանյակներ = [[Հոմեայի արբանյակներ|2Դիսնոմիա]]
| պերիհելին = 38,285204 ա. մ.
| ապոհելին = 97,518071 ա. մ.
 
'''136199 Էրիս''' ({{lang-grc|Ἔρις}}, {{lang-la|Eris}}), [[գաճաճ մոլորակ]], [[պլուտոիդ]], որը, վերջին տվյալներով, փոքր ինչ փոքր է [[Պլուտոն]]ից։ Մինչև 2006 թվականի օգոստոսի 24-ը հավակնում էր մոլորակի կարգավիճակի (ավելի վաղ ենթադրվում էր, որ այն կարող է լինել ավելի մեծ քան [[Մերկուրի (մոլորակ)|Մերկուրին]])։ Ամենաճշգրիտ չափումները կատարվել են 2010 թվականի նոյեմբերի 6-ին, երբ այս մոլորակը անցնում էր [[Կետի համաստեղություն|Կետի համաստեղության]] մի աստղի առջևով, Էրիսի շողքը թույլ տվեց գնահատելու այս պլուտոիդի տրամագիծը 10 կմ ճշտությամբ։
 
Էրիսը ունի մեկ արբանյակ՝ [[Դիսնոմիա]]ն։
Էրիսն ամենամեծ զանգավածով և երկրորդ ամենամեծ մոլորակն է (Պլուտոնից հետո)։ <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Eris_(dwarf_planet)#Satellite Eris (dwarf planet)]</ref>
 
== Կարգավիճակ ==
Էրիսը համարվում է «Գաճաճ մոլորակ», որոնք մարմիններ են, բավականին մեծ են, որպեսզի կարողանան մաքրել իրենց ուղեծրերի շրջակայքը, սահմանվել են որպես մոլորակներ, իսկ ոչ բավարար մեծ մարմինները, որոնք դեռ չեն հասնում հիդրոստատիկ հավասարակշռության - որպես Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ։ Գաճաճ մոլորակները միջանկյալ դիրք են գրավում այդ երկու կատեգորիաների միջև։ Այս սահմանումը մի կողմից հավանության արժանացավ, մյուս կողմից էլ քննադատության, և մինչ այժմ վիճարկվում է որոշ գիտնականների կողմից։
Հայտնաբերողները, և նրանցից հետո էլ [[ՆԱՍԱ]]-ն ու որոշ [[ԶԼՄ|ԶՏՄ]]-ներ հայտարարեցին այս մարմինը [[Արեգակնային համակարգ]]ի տասներորդ [[մոլորակ]], սակայն 2006 թվականի օգոստոսի 24-ին [[Միջազգային աստղագիտական միություն]]ը հաստատեց մոլորակի սահմանումը, որի համաձայն 2003 UB<sub>313</sub> չի հանդիսանում մոլորակ։ Մարմինը դասակարգվել է «[[Գաճաճ մոլորակ]]ների» տեսակին։ 2008 թվականի հունիսի 11-ին ՄԱՄ-ը հայտարարեց [[պլուտոիդ]] հասկացության ներմուծման մասին։ Պլուտոիդներին են դասվել Էրիս և [[Պլուտոն]] գաճաճ մոլորակները։
Միջազգային աստղագիտական միության կողմից պաշտոնապես ընդունված են հինգ գաճաճ մոլորակներ՝ Սերեսը, Պլուտոնը, Հոմեան, Մակեմակեն և Էրիսը, սակայն ենթադրվում է, որ ամենաքիչը 40 մինչ այժմ հայտնի մարմիններ պատկանում են այս խմբին։ Գիտնականների գնահատականներով, կարող են հայտնաբերվել մինչև 200 գաճաճ մոլորակներ Կոյպերի գոտում և մինչև 2000 գաճաճ մոլորակներ այս գոտուց դուրս։
 
==Էրիսի պատմությունը==
Էրիսը հայտնաբերվել է ամերիկացի աստղագետներ Մայք Բրաունի, Չադ Տրուհիլիոյի և Դևիդ Ռաբինովիցի կողմից։ Հայտնաբերողները, և նրանցից հետո էլ [[ՆԱՍԱ]]-ն ու որոշ [[ԶԼՄ|ԶՏՄ]]-ներ հայտարարեցին այս մարմինը [[Արեգակնային համակարգ]]ի տասներորդ [[մոլորակ]], սակայն 2006 թվականի օգոստոսի 24-ին [[Միջազգային աստղագիտական միություն]]ը հաստատեց մոլորակի սահմանումը, որի համաձայն 2003 UB<sub>313</sub>այն չի հանդիսանում մոլորակ։ Մարմինը դասակարգվել է «[[Գաճաճ մոլորակ]]ների» տեսակին։ 2008 թվականի հունիսի 11-ին ՄԱՄ-ը հայտարարեց [[պլուտոիդ]] հասկացության ներմուծման մասին։ Պլուտոիդներին<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_E._Brown ենMichael դասվելE. Էրիս և [[ՊլուտոնBrown]] գաճաճ</ref> մոլորակները։
 
Էրիսի անունը ընտրելու շուրջ շատ տարաձայնություններ եղան, այդ պատճառով այն անվանեցին Էրիս՝ տարաձայնությունների Աստծու անունով։<ref>[http://solarsystem.nasa.gov/planets/eris Planets: Eris]</ref>
 
==Էրիսի արբանյակ==
Էրիսը ունի մեկ արբանյակ՝ [[Դիսնոմիա]]ն։ պաշտոնական նշանակումը (136199) Eris I Dysnomia - գաճաճ մոլորակ Էրիսի արբանյակն է, սկզբում այն անվանվել էր՝ S/2005 (2003 UB313) 1, ապա Դիսնոմիա՝ Էրիսի դստեր՝ անօրինակության Աստծու անունով։ Հայտնաբերվել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Մայք Բրաունի և Կեկա աստղադիտարանի (Հավայի) աշխատակիցների կողմից։<ref>[https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B4%D5%AB%D5%BD%D5%B6%D5%B8%D5%B4%D5%AB%D5%A1 Դիսնոմիա]</ref>
 
==Ծանոթագրություններ==
{{ծանցանկ}}
 
{{Արեգակնային համակարգ}}