«Գրիգոր Զոհրապ»–ի խմբագրումների տարբերություն

վրիպակների ուղղում
(վրիպակների ուղղում)
== Կենսագրություն ==
 
'''Գրիգոր Զոհրապը''' ծնվել է 1861 թվականին Կ. Պոլսի Պեշիկթաշ թաղամասում:թաղամասում։ Հայրը` Խաչիկ էֆենդին, սարաֆ էր, բնիկ ակնեցի, մայրը` Էֆթիկ հանըմը , Մալաթիայից էր:էր։
Զոհրապը նախնական կրթությունը ստացել է Պեշիկթաշի Մաքրուհյան վարժարանում:վարժարանում։ 1870- ին մահանում է Խաչիկ էֆենդին:էֆենդին։ Մայրը ամուսնանում է նշանավոր փաստաբան Ավետիս Յորտումյանի հետ եւև երկու որդիների` Միհրանի ու Գրիգորի հետ տեղափոխվում է Օրթագյուղ:Օրթագյուղ։ Եղբայրները ուսումը շարունակում են տեղի նշանավոր Թարգմանչաց վարժարանում:վարժարանում։ Այստեղ սովորելու տարիներին են վերաբերում Զոհրապի առաջին գրական նախափորձերը` ոտանավորներ, հաջող շարադրություններ:շարադրություններ։
1876 թվականին Զոհրապն ընդունվում է այդ ժամանակ Թուրքիայի միակ բարձրագույն հաստատությունը` Կալաթասարայի վարժարանը, որը բացվել էր 1868 թվականին ֆրանսական կառավարության հովանովորությամբ եւև Կ. Պոլսի ֆրանսիական դեսպանի անմիջական հսկողությամբ:հսկողությամբ։ Ուսանում է երկրաչափական գործը:գործը։ Բաժինն ավարտում է փայլուն գիտելիքներով:գիտելիքներով։
1880 թվականին աշխատանքի է անցնում խորթ հոր իրավաբանական գրասենյակում, իբրեւիբրև գրագիր եւև միաժամանակ սկսում է հաճախել Կալաթասարայի իրավագիտության բաժինը:բաժինը։ Սակայն շուտով վարժարանը , որն ուներ 45 հայ, 2 իսլամ, 2 հրեա եւև 3 հույն ուսանող , փակվում է իսլամ աշակերտներ չունենալու պատճառով:պատճառով։
1881-ին բացվում է “Հուգուգի”«Հուգուգի» վարժարանը:վարժարանը։ Մեկ տարի անց Զոհրապը տեղափոխվում է “Հուգուգ”«Հուգուգ», որտեղ երկու տարի սովորելուց հետո հեռանում է` վկայական չստանալով:չստանալով։ 1884-ին Էդիրնե քաղաքում քննություն է հանձնում եւև ստանում փաստաբան - իրավաբանի վկայական:վկայական։
Զոհրապը գրական ասպարեզ է մտնում , երբ 1878-ին հանդիպում է Նիկողայոս Թյուլպենճյանին եւև դառնում նրա հրատարակած «Լրագիր» օրաթերթի աշխատակիցը:աշխատակիցը։ Ընդամենը 17 տարեկան էր նա, սակայն դրսեւորեցդրսևորեց իրեն իբրեւիբրև ազգի ճակատագրով մտահոգ անհատ:անհատ։
1880-ական թվականների սկզբներին մուտք գործելով հրապարարակախոսական ասպարեզ՝ Զոհրապը դարձավ ժամանակի գրական շարժման մասնակիցներից եւև արդյունավետ գործիչներից մեկը:մեկը։
1883թ. նա հրատարակում է Ասիական ընկերության “Երկրագունտ”«Երկրագունտ» հանդեսը, Հ. Պարոնյանի խմբագրությամբ :խմբագրությամբ։ 1885թ. հանդեսում սկսում է տպագրել իր անդրանիկ վեպը` «Անհետացած սերունդ մը» ” վերնագրով:վերնագրով։ 1887-ին վեպը տպագրում է առանձին գրքով:գրքով։
1888թ. Զոհրապն ամուսնանում է Կլարա Յազըչյանի հետ:հետ։
1889թ. ծնվում է Զոհրապի անդրանիկ որդին՝ ԼեւոնըԼևոնը, 1891-ին՝ ավագ դուստրը՝ Դոլորեսը, 1892-ին՝ կրտսեր որդին՝ Արամը եւև 1896-ին՝ կրտսեր դուստրը՝ Հերմինեն:Հերմինեն։
1891թ. Զոհրապն ընտրվում է Ազգային ժողովի երեսփոխան, սակայն Ժողովի նիստում նրա ընտրությունը չի վավերացվում , 30 տարեկանը լրացած չլինելու պատճառով:պատճառով։
1892թ. Զոհրապի խմբագրությամբ հրատարակվում է “Մասիս”«Մասիս» ազգային, գրական, քաղաքական հանդեսը:հանդեսը։ Նրա գրիչն այս շրջանում հատկապես բեղուն էր:էր։ 1893-ին հանդեսը դադարում է լույս տեսնել:տեսնել։
Զոհրապի գրական գործունեությունը բուռն վերելք է ապրում 1880-ական թվականների վերջերին եւև 1890-ականների սկզբներին:սկզբներին։ “Արեւելք”«Արևելք» օրաթերում, ապա “Մասիս”«Մասիս»-ում տպագրվում են նրա առաջին նորավեպերը:նորավեպերը։ Իր գրական ստեղծագործության հիմնական մասը նա ստեղծել է 1887-1893 թթ.:։ Այս շրջանում Զոհրապը գրել է երկրորդ անավարտ վեպը` “Նարդիկ”«Նարդիկ», նորավեպերի մեծ մասը, բազմաթիվ հրապարակախոսական հոդվածներ` ճանաչվելով իբրեւիբրև գրող եւև հրապարակախոս:հրապարակախոս։
Հետագայում, երկար լռությունից հետո՝ սկսած 1898 թվականից, Զոհրապը նորից է երեւումերևում գրական ասպարեզում, այս անգամ որպես ճանաչված ու վաստակած գրող եւև հասարակական գործիչ:գործիչ։
1894-95 թվականները զարհուրելի էին արեւմտահայերիարևմտահայերի համար:համար։ Սկիզբ առան ու մինչեւմինչև 1896 թվականը շարունակվեցին զանգվածային կոտորածները:կոտորածները։ Հայ առաջադեմ մտավորականնեիմտավորականների մեծ մասը ստիպված էր հեռանալ Կ. Պոլսից եւև հաստատվել Եվրոպայում , Եգիպտոսում:Եգիպտոսում։
Հուսահատության ու ազգային կորովի անկման այս շրջանում Զոհրապը հեռացել էր գրական ասպարեզից:ասպարեզից։ Նա ավելի զբաղված էր փաստաբանական գործերով, կարեւորկարևոր դատավարություններով:դատավարություններով։
Պոլսում Զոհրապը որպես իրավաբան - փաստաբան հայտնի էր հատկապես օտարահպատակներին, քանի որ տիրապետելով ֆրանսերենին՝ շատ հաճախ պաշտպանում էր նրանց գործերը Թուրքիայի առեւտրականառևտրական առաջին դատարանում:դատարանում։
Զոհրապը Պոլսի ռուսական դեսպանատան թարգմանիչն էր ու իրավագետ-խորհրդականը:խորհրդականը։ Օգտվելով այդ հանգամանքից՝ ռուս օտարահպատակների դատեր էր վարում եւև ուներ Եվրոպա ազատորեն երթեւեկելուերթևեկելու իրավունք:իրավունք։
1898-ին օրաթերթի վերածված “Մասիսը”«Մասիսը» լույս տեսավ դարձյալ Զոհրապի խմբագրությամբ:խմբագրությամբ։ Նա կրկին վարեց բուռն ստեղծագործական կյանք, միաժամանակ զբաղվելով փաստաբանությամբ:փաստաբանությամբ։
Սակայն 1906 թվականին Արդարադատության նախարարի կարգադրությամբ Զոհրապին արգելվեց թուրքական դատարաններում դատեր պաշտպանել:պաշտպանել։ Պատճառը մի բուլղար հեղափոխականի դատական պաշտպանությունն էր:էր։
1908 թվականին Թուրքիայում վերահաստատվեց Սահմանադրությունը:Սահմանադրությունը։ Կայսրության բոլոր անկյուններում անցկացվեցին միտինգներ, ցույցեր՝ հավասարության, եղբայրության, համագործակցության կարգախոսներով:կարգախոսներով։
Զոհրապն այդ ժամանակ Փարիզում էր:էր։ Այնտեղ նա հաջողել էր հրատարակել իր ֆրանսերեն իրավագիտական աշխատությունը, մասնագիտությամբ աշխատանք գտնելու երաշխիքներ ուներ եւև հետագայի համար նախատեսում էր ընտանիքով բնակության հաստատվել Եգիպտոսում:Եգիպտոսում։
Տեղեկանալով Թուրքիայում Սահմանադրական կարգեր հաստատվելու մասին՝ նա հույսերով եւև լավատեսությամբ Փարիզից շտապեց Պոլիս:Պոլիս։
1908 թվականին Զոհրապն ընտրվեց թուրքական Պառլամենտի պատգամավոր:պատգամավոր։ Նա ակտիվ մասնակցություն էր ունենում խորհրդարանական գրեթե բոլոր քննարկումներում, ամեն ջանք գործադրում էր Խորհրդարանի կողմից արդարացի օրենքներ ընդունելու համար:համար։ Իր մասին նա ասում էր. “Ես«Ես Սահմանադրության փաստաբանն եմ”:եմ»։
Զոհրապը հարգված եւև երեւելիերևելի անձնավորություն էր երկրի թե՛ ազգային, եւ՛և՛ թե համընդհանուր հասարակական-քաղաքական, մշակութային կյանքում:կյանքում։
Զոհրապը նաեւնաև երեսփոխան էր Ազգային ժողովի, որը 1914 թվականին բարձրացրեց Թուրքիայում հայկական բարեփոխումների հարցը եւև այս կապակցությամբ դիմեց եվրոպական տերություների միջամտությանը:միջամտությանը։
Հունվարին Ռուսաստանի եւև Թուրքիայի միջեւմիջև ստորագրվեց հայկական բարեփոխումների վերաբերյալ համաձայնագիրը, որը արեւմտահայերի՝արևմտահայերի՝ Թուրքիայում ապահով կյանքի երաշխիքն էր:էր։ Այդ գործում Զոհրապի մասնակցությունը վճռական էր:էր։
Սակայն սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը , եւև համաձայնագրիրը մնաց թղթի վրա:վրա։ Թուրքիայի համար ստեղվեցին նպաստավոր պայմաններ հայերի ցեղասպանությունն իրականացնելու համար:համար։ Մեկ գիշերվա ընթացքում , ապրիլի 24-ին, ձերբակալվեց եւև աքսորվեց Պոլսի հայ մտավորականությունը:մտավորականությունը։ Զոհրապը ամեն ջանք գործադրեց՝ ազատելու անմեղ ազգակիցներին:ազգակիցներին։ Նա դիմեց պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաներին, որոնցից շատերի հետ մտերիմ հարաբերություների մեջ էր, այդ թվում ՝թվում՝ ներքին գործոց նախարար Թալեաթ փաշային, Խորհրդարանի նախագահ Սայիդ Հալիմ փաշային:փաշային։ Նրանք բոլորն էլ տալիս էին դրական, հուսադրող պատասխաններ:պատասխաններ։
Սակայն շուտով Զոհրապին եւսևս ձերբակալեցին:ձերբակալեցին։ Նրան էլ սպասվում էր նույն դաժան ճակատագիրը, ինչպես իր միլիոնավոր տարաբախտ հայրենակիցներին:հայրենակիցներին։
1915 թվականի հուլիսին աքսորի ճանապարհին դաժանորեն սպանվեց հայ ժողովրդի մեծ զավակներից մեկը՝ Գրիգոր Զոհրապը:Զոհրապը։
 
 
47 986

edits