Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
չտողադարձվող բացատը (։Դ Non-breaking space) փոխարինում եմ սովորականով։ oգտվելով ԱՎԲ
== Գրություն ==
{{Հիմնական|Հունական այբուբեն}}
{{lang-grc2|'''Αα'''}}  — [[Ալֆա (տառ)|Ալֆա]], {{lang-grc2|'''Ββ'''}}  — [[Բետա (տառ)|Բետա]], {{lang-grc2|'''Γγ'''}}  — [[Գամմա (տառ)|Գամմա]], {{lang-grc2|'''Δδ'''}}  — [[Դելտա (տառ)|Դելտա]], {{lang-grc2|'''Εε'''}}  — [[Էպսիլոն (տառ)|Էպսիլոն]], {{lang-grc2|'''Ζζ'''}}  — [[Ձետա (տառ)|Ձետա]], {{lang-grc2|'''Ηη'''}}  — [[Էտա (տառ)|Էտա]], {{lang-grc2|'''Θθ'''}}  — [[Տետա (տառ)|Տետա]], {{lang-grc2|'''Ιι'''}}  — [[Յոտա (տառ)|Յոտա]], {{lang-grc2|'''Κκ'''}}  — [[Կապպա (տառ)|Կապպա]], {{lang-grc2|'''Λλ'''}}  — [[Լյամբդա (տառ)|Լյամբդա]], {{lang-grc2|'''Μμ'''}}  — [[Մյու (տառ)|Մյու]], {{lang-grc2|'''Νν'''}}  — [[Նյու (տառ)|Նյու]], {{lang-grc2|'''Ξξ'''}}  — [[Քսի (տառ)|Քսի]], {{lang-grc2|'''Οο'''}}  — [[Օմիկրոն (տառ)|Օմիկրոն]], {{lang-grc2|'''Ππ'''}}  — [[Պի (տառ)|Պի]], {{lang-grc2|'''Ρρ'''}}  — [[Ռո (տառ)|Ռո]], {{lang-grc2|'''Σσς'''}}  — [[Սիգմա (տառ)|Սիգմա]], {{lang-grc2|'''Ττ'''}}  — [[Տաու (տառ)|Տաու]], {{lang-grc2|'''Υυ'''}}  — [[Իփսիլոն (տառ)|Իփսիլոն]], {{lang-grc2|'''Φφ'''}}  — [[Ֆի (տառ)|Ֆի]], {{lang-grc2|'''Χχ'''}}  — [[Խի (տառ)|Խի]], {{lang-grc2|'''Ψψ'''}}  — [[Փսի]], {{lang-grc2|'''Ωω'''}}  — [[Օմեգա (տառ)|Օմեգա]].
 
Հին հույներն օգտագործում էին հունական այբուբեն՝ ծագած, ինչպես համարվում է, փյունիկյան գրությունից։ Դասական վիճակում հունական այբուբենը՝ բաղկացած 24 տառից, ձևավորվել է Ք. ա. 5-րդ դարում։ Հնագույն արձանագրություններում գրությունը աջից ձախ է, ապա որոշ ժամանակ կիրառվում էր պարուրաձև (բուստրոֆեդոն, հուն. «եզան շրջադարձ») գրությունը, երբ գրության ուղղությունը հերթով փոխվում էր տողից տող։ Ք. ա. 4-րդ դարում վերջնականապես հաստատվեց ժամանակակից՝ ձախից աջ գրությունը։ [[Հելլենիզմ]]ի շրջանի արձանագրություններում սկսեցին կիրառվել վերտողային նշաններ՝ արտահայտելու շեշտի երեք և շնչեղացման երկու տեսակները։
{| {{prettytable}}
|- style="background: #efefef;"
|  
|  
! scope="col" | Շրթնային
! scope="col" | Առաջնալեզվային
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Շչական հպական'''
| align=center | '''Ձայնեղ'''
| align=center | {{lang-grc2|β}}  [b]
| align=center | {{lang-grc2|δ}}  [d]
| align=center | {{lang-grc2|γ}}  [g]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" |
| align=center | '''Խուլ'''
| align=center | {{lang-grc2|π}}  [p]
| align=center | {{lang-grc2|τ}}  [t]
| align=center | {{lang-grc2|κ}}  [k]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" |
| align=center | '''Շնչեղ'''
| align=center | {{lang-grc2|φ}}  [{{Unicode|pʰ}}]
| align=center | {{lang-grc2|θ}}  [{{Unicode|tʰ}}]
| align=center | {{lang-grc2|χ}}  [{{Unicode|kʰ}}]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Ձայնորդ'''
| align=center | '''Ռնգային'''
| align=center | {{lang-grc2|μ}}  [m]
| align=center | {{lang-grc2|ν}}  [n]
|  
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" |
| align=center | '''Նայական'''
|  
| align=center | {{lang-grc2|λ}}  [l]  {{lang-grc2|ρ}}  [r]  [{{Unicode|rʰ}}]
|  
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Հպաշփական'''
|  
| align=center | {{lang-grc2|ψ}}  [ps]
| align=center | {{lang-grc2|ζ}}  [ds]  [sd]
| align=center | {{lang-grc2|ξ}}  [ks]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Շփական'''
| align=center | '''Նեղվածքային'''
| align=center | ϝ  [w]
| align=center | {{lang-grc2|σ}}  [s]
|  
|}
Հին հունարենի բաղաձայնները (σύμφωνον — բաղաձայն) 17-ն են։ Դասական շրջանում [φ], [θ], [χ] հնչյունները արտասանվել են որպես շնչեղ [pʰ], [tʰ], [kʰ], որը ապացուցվում է հին հունարենի հետ լատինական համապատասխանություններից։ Հպական բաղաձայնները մինչգրային շրջանում ընկել են բառի վերջից, որի արդյունքում բառը մշտապես վերջանում է կամ ձայնավոր, կամ ν, ρ, ς բաղաձայն հնչյուններով։ ζ [ds], ξ [ks], ψ [ps] հնչյունները բառի վերջում կարող են հանդես գալ և՛ որպես առանձին հնչույթ, և՛ բառի երկու հատվածներում ձայնավորի հետ համադրմամբ։ Դիգամմա Ϝ-ով նշվող հնչյունը երկար ժամանակ պահպանվել է դորիական և էոլիական բարբառներում՝ ի տարբերություն ատտիկական բարբառի, որից անհետացել է դեռևս մինչդասական շրջանում։
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Կարճ'''
| align=center | {{lang-grc2|α}}  [ă]
| align=center | {{lang-grc2|ο}}  [ŏ]
| align=center | {{lang-grc2|ε}}  [ĕ]
| align=center | {{lang-grc2|ι}}  [  ĭ  ]
| align=center | {{lang-grc2|υ}}  [  ǚ  ]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" |'''Երկար'''
| align=center | {{lang-grc2|ᾱ}}  [ā]
| align=center | {{lang-grc2|ω}}  [ō]
| align=center | {{lang-grc2|η}}  [ē]
| align=center | {{lang-grc2|ῑ}}  [  ī  ]
| align=center | {{lang-grc2|ῡ}}  [  ǖ  ]
|}
Հնչյունի երկարությունն ունեցել է իմաստազատիչ նշանակություն, հարաբերությունը եղել է մոտ 1։2։ Սկզբանե գրավոր տեքստերում հնչյունի տարբերակման համար են համապատասխանաբար հանդես եկել ε և η, ο և ω տառային ձևերը։ Մնացած դեպքերում հարմարության համար հունական տառերի վրա դրվում է երկարության՝ ˉ և կարճության՝ ˘ լատինական նշանները։
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" | '''Հստակ երկբարբառներ'''
| align=center | {{lang-grc2|αι}}  [ai]
| align=center | {{lang-grc2|ει}}  [ei]
| align=center | {{lang-grc2|οι}}  [oi]
| align=center | {{lang-grc2|υι}}  [üi]
| align=center | {{lang-grc2|αυ}}  [aü]
| align=center | {{lang-grc2|ευ}}  [eü]  [ẹ]
| align=center | {{lang-grc2|ου}}  [oü]  [ọ]
|-
! scope="row" style="background: #efefef;" |'''Ոչ հստակ երկբարբառներ'''
| align=center | {{lang-grc2|ᾱι}}  [āi]
| align=center | {{lang-grc2|ηι}}  [ēi]
| align=center | {{lang-grc2|ωι}}  [ōi]
|  
|  
| align=center | ({{lang-grc2|ηυ}}  [ēü])
| align=center | ({{lang-grc2|ωυ}}  [ōü])
|}