«Պոլ Գոգեն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 81 բայտ ,  3 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: բ: → բ։, դ: → դ։, զ: → զ։ (2), ը: → ը։ (16), ի: → ի։, լ: → լ։ (4), մ: → մ։ (10), ն: → ն։ (16), ջ: → ջ։, վ: → վ։ (3), տ: oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...
չ (clean up, փոխարինվեց: բ: → բ։, դ: → դ։, զ: → զ։ (2), ը: → ը։ (16), ի: → ի։, լ: → լ։ (4), մ: → մ։ (10), ն: → ն։ (16), ջ: → ջ։, վ: → վ։ (3), տ: oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...)
}}
 
'''էժեն Անրի Պոլ Գոգեն''' ({{lang-fr|Henri Eugène Paul Gauguin}}) ([[1848]] թ. [[հունիսի 7]], [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] - [[1903]] թ. [[մայիսի 8]], [[Ատուոնա]], [[Մարկիզյան կղզիներ]], [[Ֆրանսիական Պոլինեզիա]]), [[ֆրանսիա]]ցի [[պոստիմպրեսիոնիստ]] նկարիչ, քանդակագործ, կավագործ, արվեստի մեջ նոր նկարչական տեսակների՝ [[սինթետիզմ]]ի, [[պրիմիտիվիզմ]]ի հիմնադիր և նախակարապետ:նախակարապետ։<ref>Պոլ Գոգեն. Կենսագրություն Յ. Տորմաշի. [[1963]] թ. Խմբագրություն «Արտիյա» {{ref-ru}}</ref> Գոգենի պոստիմպրեսիոնիստական աշխատանքները մեծապես ազդել են [[նաբիզմ]]ի և [[սիմվոլիզմ]]ի վրա և նախանշել են [[էքսպրեսիոնիզմ|էքսպրեսիոնիստական ուղղությունը]]:
 
Գոգենի ստեղծագործության վաղ շրջանը կապված է իմպրեսիոնիզմին:իմպրեսիոնիզմին։ Պ․ Գոգեն, Ինքնանկար ([[1903]], Սալմանովիչի հավաքածու, ժնև) Ընդհանրացված կերպարների, երևույթների խորհրդավոր իմաստի որոնումները, կյանքի վաղնջական, քարացած ձևերի նկատմամբ հետաքրքրությունը («Տեսիլք քարոզից հետո», [[1888]], «Դեղին Քրիստոս», [[1889]]) Գոգենի ստեղծագործությունը մոտեցնում են [[սիմվոլիզմ]]ին, հանգեցնում գեղանկարչական նոր համակարգի («սինթետիզմի»), որին բնորոշ է ձևերի և գծերի ընդհանրացվածությունը և պարզեցվածությունը, մաքուր գույների առանձին հարթությունների ռիթմիկ համադրումը («Սրճարան Առլում», [[1888]]):։ Ցա․ Ս․ Գոգեբաշվիլի Ն․ Վ․ Գոգոլ. Ստեղծագործական որոնումներով և «իդեալական հասարակության» երազանքներով համակված, նա [[1891]] թվականին մեկնել է Տահիտի կղզի (Օվկիանիա), ստեղծել գույնի էմոցիոնալ հագեցվածությամբ, հարթ, ստատիկ կոմպոզիցիաներով, դեկորատիվության և մոնումենատալության օրգանական միաձուլումով առանձնացող ստեղծագործություններ, ուր շեշտված է բնության և մարդու ամբողջականության գաղափարը («Տահիտյան հովվերգություններ», [[1893]], Էրմիտաժ, Լենինգրադ, «Ծանծաղուտ», [[1901]], [[Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան (Մոսկվա)|Ա․ Ս․ Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան]], ևն):։ Կատարել է քանդակագործակաև, գրաֆիկական և խեցեգործական աշխատանքներ, գրել իր ստեղծագործական սկզբունքները պարզաբանող գրական և քննադատական հոդվածներ:հոդվածներ։
 
== Կենսագրություն ==
=== Մանկությունը ===
Պոլ Գոգենը ծնվել է [[1848]] թ.-ի [[հունիսի 7]]-ին:ին։ Հայրը՝ ''Կլովիս Գոգենը'', ֆրանսիացի խմբագիր էր, իսկ մայրը՝ ''Ալին Տրիստանը'', պերուական արմատներով իսպանուհի էր:էր։<ref>http://www.jadu.de/jaduland/kolonien/suedsee/suedsee/inseln/gauguin.html</ref> Այն բանից հետո, երբ Կլովիսի աշխատանքի տեղում անախորժություններ են առաջ գալիս (կապված ''1848 թ.-ի փետրվարյան հեղափոխության'' հետ), նա քաղաքական դրդապատճառներով որոշում է բնակության տեղափոխվել Հարավային Ամերիկա՝ Պերու, որտեղ ապրում էին Գոգենի մոր հարազատները:հարազատները։ Երկար ճանապարհորդության վերջին՝ դեռ Պերու չհասած, նավի վրա Կլովիսը վախճանվում է և թաղվում [[Մագելանի նեղուց]]ի փոքրիկ նավահանգիստներից մեկում:մեկում։ Գոգենի մայրը հետագա 4 տարիներին երկու երեխաների՝ Գոգենի և ավագ քրոջ հետ, ապրում է [[Պերու]]ի մայրաքաղաք [[Լիմա]]յում՝ քեռու՝ Պիա Տրիստանի և Մոսկոզի տանը:տանը։ Չորս տարի հետո՝ [[1853]] թ.-ին, երբ Պերուում քաղաքացիական պատերազմ է սկսվում, Գոգենի ընտանիքը վերադառնում է [[Ֆրանսիա]]: Գոգենը այդ ժամանակ 7 տարեկան էր:էր։
 
=== Երիտասարդությունը ===
[[Օռլեան]] քաղաքի մոտ (Կենտրոնական Ֆրանսիա), որտեղ ապրում էր Գոգենի քեռին՝ Իսոդորը,<ref>http://www.dieterwunderlich.de/Paul_Gauguin.htm</ref> Գոգենը սկսում է հաճախել գիշերօթիկ դպրոց (Օռլեանի սեմինարիա ) (Petit Séminaire de la Chapelle-St-Mesmin):։ Այնտեղ Գոգենը սովորում է մինչև 1864 թ.-ը, այդ ընթացքում ժամանակ առ ժամանակ տեղափոխվելով մոր մոտ՝ Փարիզ, որտեղ վերջինս կար ու ձևի սալոն էր բացել:բացել։ Գոգենը Փարիզում հաճախում է ռազմածովային ակադեմիա:ակադեմիա։ [[1964]] թ.-ին՝ 17 տարեկանում, Գոգենը իր ցանկությամբ Լուցցիտանո նավի վրա որպես նավաստի երկու տարի անցկացնում է ծովում, ճանապարհորդում է Եվրոպա և Հարավային Ամերիկա՝ ''Գավռ'' - ''Ռիո-դե-Ժանեյրո'', ''Բաիա Բլանկա''- ''Հյուսիսային Եվրոպա'' երթուղիով:երթուղիով։ Այդ ազատ տարիները մեծ հետք են թողնում Գոգենի աշխարհայացքի և բնավորության ձևավորման վրա:վրա։ 1965 թ.-ին Գոգենը շուրջ երեք տարի գտնվում է զինվորական ծառայության մեջ՝ ֆրանսիական ռազմական նավատորմում որպես կրտսեր սպա:սպա։ Մի շարք ճանապարհորդություններ է կատարում դեպի [[Հարավային Ամերիկա]], [[Հնդկաստան]], ինչպես նաև հետազոտական արշավ է կատարում դեպի [[Հյուսիսային բևեռ]]: [[1867]] թ.-ին, երբ Գոգենը հերթական հեռավոր ճանապարհորդության մեջ էր, մահանում է մայրը:մայրը։ Գոգենի խնամակալն է դառնում ընտանիքի վաղեմի բարեկամ ''Գուստավ Արոզան'': 1871 թ.-ին Գոգենը ավարտում է ծովային ճանապարհորդությունները:ճանապարհորդությունները։ <!-- Seemannslaufbahn -->
 
[[Պատկեր:PaulGauguinblackwhite.jpg|աջից|մինի|150px|Պոլ Գոգեն]]
[[1871]] թ.-ի ապրիլին քսաներեքամյա նավաստին աշխատանքի է անցնում փարիզյան բանկերից մեկում, որպես բորսային միջնորդ (մակլեր):։
Հեշտ հարմարվելով նոր աշխատանքին Գոգենը արագ հարստանում է և սկսում է ճոխ կյանք վարել:վարել։ Գոգենի խնամակալ Գուստավ Արոզան ոչ միայն գործարար էր, այլև արվեստի երկրպագու և կոլեկցիոներ:կոլեկցիոներ։ Ապրելով նրա տանը, Գոգենը ծանոթանում է այնպիսի արվեստագետների ստեղծագործությունների հետ, ինչպիսիք են [[Էժեն Դելակրուա]]ն, [[Գուստավ Կուրբե]]ն և [[Ժան Ֆրանսուա Կամիլ Կորո]]ն: {{փաստ}} Միաժամանակ սակայն Գոգենը մեծ հետաքրքրությամբ հետևում է մայրաքաղաքի մշակութային կյանքի անցուդարձին:անցուդարձին։ Ծանոթանում է [[Սիմվոլիզմ|սիմվոլիստ]] բանաստեղծներից և [[Իմպրեսիոնիզմ|իմպրեսիոնիստ]] նկարիչներից շատերի հետ, մասնակցում է նրանց հավաքներին, քննարկումներին և վեճերին:վեճերին։ Ի վերջո Գոգենը ինքն էլ սկսում է նկարել:նկարել։<ref>Պոլ Գոգեն, «Նոա Նոա, Առաջ և Հետո, Հոդվածներ, Նամակներ», Սարգիս Խաչենց, հրատ. Երևան 1994, ISBN 5-8079-0852-X</ref> [[1873]] թ. ամուսնանում է Փարիզում բնակվող դանիացի ''Մետտե Սոֆի Գադի'' հետ, որից ունենում է հինգ երեխա:երեխա։ Արդեն [[1876]] թ. Գոգենի վրձնին պատկանող նկարը ցուցադրվում է Փարիզյան սալոններից մեկում:մեկում։ Այդ ժամանակահատվածի նրա հայտնի նկարներից են «Սենան կամրջի մոտ», «Ճանապարհ անտառում», «Սենայի ծովափը Փարիզում» ևն:ևն։ [[1883]] թ. Գոգենը հայտարարում է կնոջը իր որոշման մասին թողնել աշխատանքը և իրեն ամբողջովին նվիրել արվեստին:արվեստին։ Այդ որոշումը նկարչի մոտ հասունանում էր աստիճանաբար, երբ նա նկարչությամբ էր զբաղվում աշխատանքից ազատ ժամերին:ժամերին։ Գոգենը այդ որոշումը կայացնում է, երբ ծանոթանում է նկարիչ-իմպրեսիոնիստների հետ, որոնց ստեղծագործությունները նա նաև հավաքում էր իր հավաքածուի համար:համար։ Այդ որոշումը, թեկուզ և անսպասելի էր, բայց չի քայքայում ընտանիքը:ընտանիքը։ Ընտանիքի հետ նա տեղափոխվում է [[Ռուեն]] և այստեղ իրեն ամբողջովին նվիրում արվեստին:արվեստին։ Այդ ժամանակ Ռուենում աշխատում էր հայտնի իմպրեսիոնիստ [[Կամիլ Պիսսարո]]ն ([[1830]]-[[1903]]):։ Նա ծանոթանում է Գոգենի հետ՝ մեծ ազդեցություն թողնելով վերջինիս վրա, ամրապնդելով նկարիչ դառնալու նրա վճռականությունը:վճռականությունը։
 
Չնայած, որ նկարներ վաճառելու փորձը ձախողվում է, միևնույն է Ռուենում անցկացրած ժամանակահատվածում Գոգենը մեծ բարձրունքների է հասնում:հասնում։ Գոգենը փորձում է տեղափոխվել [[Դանիա]], անցնել աշխատանքի վաճառակետում:վաճառակետում։ Աստիճանաբար վատանում են նրա հարաբերությունները կնոջ հետ, ինչի հետևանքով [[1885]] թ. Գոգենը որդիներից մեկի՝ Կլովիոսի հետ վերադառնում է [[Փարիզ]], իսկ կինը մյուս երեխաների հետ մնում է Դանիայում:Դանիայում։ Նրա նկարները նախկինի պես պահանջարկ չեն ունենում:ունենում։ Փախչելով աղքատությունից և պարտքերից Գոգենը մեկնում է Պոնտ-Ավեն քաղաք՝ Բրետանում:Բրետանում։ Այստեղ նա ծանոթանում է այլ նկարիչների հետ և շարունակում է զբաղվել արվեստով:արվեստով։
 
[[1885]] թ. ձմռանը Գոգենը վերադառնում է Փարիզ:Փարիզ։ Փարիզում հանդիպում է [[Վինսենթ Վան-Գոգ]]ին, որը Փարիզ էր եկել [[Հոլանդիա]]յից: Գոգենի շուրջը ձևավորվում է նկարիչների խումբ:խումբ։ 1886 թ. գարնանը նա հայտնում է կնոջը [[Հարավային Ամերիկա]] մեկնելու մտադրության մասին:մասին։
 
=== Հասուն ժամանակաշրջանը ===
[[Պատկեր:Paul Gauguin 1891.png|մինի|150px|Գոգենը խորհում է]]
Մեկնում է ճանապարհորդության իր ընկեր նկարիչ Շարլ Լավալի հետ:հետ։ Նրանք միասին իջնում են Պանամայի ափը և այնտեղ ընդունվում ծանր բանվորական աշխատանքի, բայց շուտով՝ անարդարությունների և ծաղրանքի պատճառով Գոգենը և Լավալը թողնում են այդ աշխատանքը և մեկնում Մարտինիկա:Մարտինիկա։ Այնտեղ Գոգենը սկսում է նկարել իր առաջին նկարները, որոնց վրա պատկերված էին էկզոտիկ տեսարաններ:տեսարաններ։ Գոգենի մոտ բացվում են նոր զգացմունքներ, որոնք ավելի են ոգևորում նրան:նրան։ Մարտինկայի շրջանից ստեղծագործություններից հայտնի է «Մարտինիկա կղզու բնապատկերը»: Բայց այստեղ ևս Գոգենին հետապնդում են աղքատությունը:աղքատությունը։ Հիվանդանում է նկարչի ընկերը՝ Լավալը:Լավալը։ Գոգենը հոգատարությամբ խնամում է նրան:նրան։ Լավալը նույնիսկ մղջավանջի մեջ փորձում է ինքնասպան լինել, բայց Գոգենը փրկում է նրան:նրան։ Վարակվում է նաև Գոգենը:Գոգենը։ Լավալը, տանջված ու հոգնած իր հիվանդությունից՝ որոշում է մեկնել Փարիզ:Փարիզ։ Նույն որոշումն է կայացնում նաև Գոգենը:Գոգենը։ Գումար վաստակելու և հայրենիք վերադառնալու համար աշխատանքի է անցնում վաճառական նավերից մեկի վրա:վրա։ Փարիզ է վերադառնում [[1888]] թ. սկզբին, այնուհետև երկրորդ անգամ մեկնում է [[Բրետան]]: Սկզբում Գոգենը ապրում է Պոնտ-Ավանում, հետո իր ընկերների ու աշակերտների հետ փոքրիկ ձկնորսական ''Պուլդյու'' գյուղում:գյուղում։ Գոգենը շարունակում է ճանապարհորդել, ծանոթանալ այլ նկարիչների հետ, զբաղվել միայն արվեստով:արվեստով։ Այդ տարիների նրա հայտնի ստեղծագործություններից են «Տեսիլք քարոզչությունից հետո», «Հովսեփի մարտը հրեշտակի հետ», «Դեղին Քրիստոս» նկարը, «Բրետոնական խաչելությունը», «Բարի օր, պարոն Կուրբե», «Բարի օր, պարոն Գոգեն», «Պեյզաժ Արլեյում» և այլն:այլն։
 
=== Վերջին տարիները ===
[[Պատկեր:Paul Gauguin 142.jpg|jobbra|bélyegkép|մինի|250px|«Որտեղի՞ց ենք մենք գալիս, ո՞վ ենք մենք, ու՞ր ենք գնում»]]
Գոգենը անվերադարձ հեռանում է Փարիզից:Փարիզից։ Վախճանվում է Գոգենի աղջիկը ՝ Ալինան:Ալինան։ Գոգենը անհաջող ինքնասպանության փորձ է անում:անում։ Շարունակում է նամակագրական կապը Դենիել դե Մոնֆրեյդի հետ:հետ։ Գոգենը ավարտում է իր աշխատանքը դեռ նոր սկսած նկարների վրա:վրա։ Այդ ժամանակահատվածում նկարված ստեղծագործություններից են «Կին մանգո ծառի տակ», «Բարբարոսական բանաստեղծություններ», «Երբեք», «Բուրավետ օրեր»: Նկարչի ամենահանրահայտ ստեղծագործությունը, որի հետ Գոգենը մասնակցում էր Փարիզյան ցուցահանդեսին, սկզբում ոչ բոլորին էր հասկանալի:հասկանալի։ Հեղինակն այն անվանել էր՝ «Որտեղի՞ց ենք մենք գալիս, ո՞վ ենք մենք, ո՞րտեղ ենք գնում» ([[1897]] ):։ Գոգենը ապրում է բոլորից առանձին:առանձին։ Լուրջ խնդիրներ են ծագում եպիսկոպոսի և կղզու վարչակազմի հետ:հետ։ Գոգենը հաճախ է կանգնում հնդիկների պաշտպանության կողմը:կողմը։ Նկարչի մոտ խնդիրներ են ծագում իր թերթի տպագրման հարցում, ստիպված է լինում վիճել մաքսատան աշխատողների հետ, ապրում է աղքատության մեջ:մեջ։ Հիվանդությունը արագ է քայքայում նրա օրգանիզմը:օրգանիզմը։ Մոտենում է մահը:մահը։ Բայց Գոգենը մեկ անգամ էլ է փորձում փախչել:փախչել։ [[1901]] թ. [[նոյեմբեր]]ին նա [[Թաիթի]]ից մեկնում է Դոմինիկի կղզի, որը դառնում է նկարչի վերջին ճանապարհորդությունը:ճանապարհորդությունը։ Խիվա-Ոա կղզում, ենթարկվելով բանտի ու տուգանքի՝ նկարում է իր վերջին նկարները ՝ «Եվ ոսկին իրենց մարմինների», «Ձիավորներ ափի մոտ», «Կանայք սպիտակ ձիով»: [[1903]] թ. [[մայիսի 8]]-ին Գոգենը կնքում է իր մահկանացուն:մահկանացուն։
 
== Մեջբերումներ ==
<gallery>
Պատկեր:Paul Gauguin 097.jpg|Ասեղնագործող կինը (Մետտե Գոգեն) ([[1880]]-[[1881]])
Պատկեր:Paul Gauguin 060.jpg|Նկարչի ընտանիքը այգում:այգում։ Կարսելի փողոց (1881)
Պատկեր:Gauguin Stillleben mit Fruchtschale und Zitronen.jpg|''Մրգաման և կիտրոններ'' (1880)
Պատկեր:Gauguin.swineherd.750pix.jpg|Խոզարածը:Խոզարածը։ Բրետան ([[1888]])
Պատկեր:Paul Gauguin 085.jpg|Ալիսկամպի ծառուղում (1888)
Պատկեր:Paul Gauguin 137.jpg| Հայտնություն քարոզից հետո (Հակոբի մենամարտը հրեշտակի հետ) (1888)
Պատկեր:Paul Gauguin 031.jpg|Լուսին և երկիր ([[1893]])
Պատկեր:Paul Gauguin 004.jpg|Ճավայուհի Աննահը (1893)
Պատկեր:Paul Gauguin 039.jpg| Բրիետանական բնանկար:բնանկար։ Դավթի հողմաղացը:հողմաղացը։ ([[1894]])
Պատկեր:Paul Gauguin 044.jpg| Հետճաշյա հանգիստ (1894)
Պատկեր:Paul Gauguin 090.jpg|Կինը լողափին, կամ մայրություն ([[1899]])
 
== Գոգենի մասին հայերենով ==
* Արվեստի մատենաշար:մատենաշար։ Գոգեն Պոլ'', Նոա Նոա, Առաջ և Հետո, Հոդվածներ, Նամակներ'', Սարգիս Խաչենց, հրատ. Երևան, 1994, ISBN 5-8079-0852-X, Շտրիխ կոդ:կոդ։ 2000000134017, էջերի քանակը՝ 313:
 
== Այցելեք նաև ==
1 105 242

edits