Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
clean up, փոխարինվեց: ): → )։ (7) oգտվելով ԱՎԲ
'''էլեկտրոն-վոլտ''' (հազվադեպ '''էլեկտրոնավոլտ''', հայերեն նշանակումը՝ '''էՎ''', միջազգայինը՝ '''eV'''), [[էներգիա]]յի [[միավորների համակարգեր|արտահամակարգային]] [[չափման միավոր]], որը օգտագործվում է [[Ատոմային ֆիզիկա|ատոմային և միջուկային ֆիզիկայում]], [[տարրական մասնիկների ֆիզիկա]]յում, ինչպես նաև ֆիզիկային մոտ ոլորտներում ([[կենսաֆիզիկա]]յում, քիմիական ֆիզիկայում, [[աստղաֆիզիկա]]յում և այլուր):։
 
== Հիմնական տեղեկություններ ==
Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ [[զանգվածի և էներգիայի համարժեքություն|զանգվածի և էներգիայի համարժեքության]] ուժով գործում է {{math|''Е {{=}} mc''<sup>2</sup>}}, որտեղ {{math|''c''}}-ն [[լույսի արագություն]]ն է։ Քանի որ {{math|''c''}}-ն հիմնարար հաստատուն է և չի փոխվում կախված պայմաններից, հետևաբար տարրական մասնիկի զանգվածը էլեկտրոն-վոլտերով արտահայտված էներգիայով բնութագրելը միարժեքորեն որոշում է զանգվածը ցանկացած ավանդական միավորների համար և թյուրիմացությունների չի հանգեցնում։
 
Զանգվածի միավորով {{nobr|1 էվ {{=}} 1,782 661 907(11){{e|−36}} [[կգ]]}}<ref name="CODATA allascii" />, և հակառակը, {{nobr|1 կգ {{=}} 5,609 588 650(34){{e|35}} էՎ}}<ref name="CODATA allascii" />։ {{nobr|1 [[զանգվածի ատոմային միավոր|զ. ա. մ.]] {{=}} 931,494 0954(57) ՄէՎ}}<ref name="CODATA allascii" />: Տարրական մասնիկների իմպուլսը ևս կարելի է չափել էլեկտրոն-վոլտերով (խստորեն ասած՝ էՎ/{{math|''c''}}):։
Էլեկտրոն-վոլտը, ի տարբերություն էներգիայի, որը բնութագրական է միջուկային պրոցեսների մեծամասնության համար, փոքր մեծոթյուն է, ավելի շատ օգտագործում են նրա բազմապատիկ միավորները՝
* Կիլոէլեկտրոն-վոլտ (կէՎ)- 1000 էՎ
* Տերաէլեկտրոն-վոլտ (ՏէՎ) - 1 [[Տրիլիոն|տրլն]] էՎ
 
Տարրական մասնիկների վերջին [[սերունդ (ֆիզիկա)|սերունդները]] թույլ են տալիս հասնել մինչև մի քանի տերաէլեկտրոն-վոլտի (ՏէՎ):։ 1 ՏէՎ-ը մոտավորապես հավասար է թռչող մոծակի էներգիային<ref>[http://cms.web.cern.ch/content/glossary Glossary] — CMS Collaboration, CERN: «Electronvolt (eV): A unit of energy or mass used in particle physics».{{ref-en}}</ref> (կինետիկ):։
Ջերմաստիճանը, որը համարվում է տարրական մասնիկների միջին կինետիկ էներգիայի սահման՝ նույնպես երբեմն արտահայտվում է էլեկտրոն-վոլտերով՝ ելնելով միատոմ իդեալական գազի մասնիկների էներգիայի և ջերմաստիճանի {{math|''E''<sub>կին</sub> {{=}} {{frac|3|2}}''kТ''}}<ref name="ФЭ5" /> առնչությունից։ Ջերմաստիճանային միավորով {{nobr|1 էՎ }} համապատասխանում է {{nobr|1,160 452 21(67){{e|4}} [[Ուիլյամ Թոմսոն|Կելվին]]}}<ref name="CODATA allascii" /> (տես [[Բոլցմանի հաստատուն]])<ref>[http://physics.nist.gov/cuu/Constants/energy.html Conversion factors for energy equivalents]</ref>։
 
 
== Բազմապատիկ և կոտորակային միավորներ ==
[[Միջուկային ֆիզիկա|Միջուկային]] և [[բարձր էներգիաների ֆիզիկա]]յում սովորաբար օգտագործվում են բազմապատիկ միավորներ. կիլոէլեկտրոն-վոլտ (կէՎ, keV, 10<sup>3</sup> էՎ), մեգաէլեկտրոն-վոլտ (ՄէՎ, MeV, 10<sup>6</sup> էՎ), գիգաէլեկտրոն-վոլտ (ԳէՎ, GeV, 10<sup>9</sup> էՎ) և տերաէլեկտրոն-վոլտ (ՏէՎ, TeV, 10<sup>12</sup> էՎ):։ Տիեզերական ճառագայթների ֆիզիկայում նաև օգտագործվում են պետաէլեկտրոն-վոլտ (ՊէՎ, PeV, 10<sup>15</sup> էՎ) և հեքսաէլեկտրոն-վոլտ (ՀէՎ, EeV, 10<sup>18</sup> էՎ):։
[[Պինդ մարմինների գոտիների տեսություն]]ում, [[կիսահաղորդիչների ֆիզիկա]]յում և նեյտրինոյի ֆիզիկայում օգտագործում են կոտորակային միավորներ՝ միլիէլեկտրոն-վոլտ (մէՎ, meV, 10−3 էՎ):։
 
== Էներգիաների և զանգվածների որոշ արժեքներ՝ արտահայտված էլեկտրոն-վոլտերով ==
1 097 979

edits