«Գուրգեն Սահակյան»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: է: → է։ (2), բ: → բ։ (2), ը: → ը։ (8), ի: → ի։, կ: → կ։, հ: → հ։, մ: → մ։ (5), ն: → ն։ (3), չ: → չ։, ջ: → ջ։ (2), վ: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...
չ (փոխարինվեց: ` → ՝ oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, փոխարինվեց: է: → է։ (2), բ: → բ։ (2), ը: → ը։ (8), ի: → ի։, կ: → կ։, հ: → հ։, մ: → մ։ (5), ն: → ն։ (3), չ: → չ։, ջ: → ջ։ (2), վ: → oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎ...)
'''Գուրգեն Սերոբի Սահակյան''' (ծնվել է՝ [[սեպտեմբերի 10]], [[1913]], [[Սառնաղբյուր]], [[Անի]], [[Ռուսական կայսրություն]], վախճանվել է՝ [[մարտի 26]] [[2000]], [[Երևան]], [[Հայաստան]]), գիտության ականավոր գործիչ, տեսաբան ֆիզիկոս, [[աստղագիտություն|աստղագետ]], [[գիտությունների դոկտոր]] (1963), [[պրոֆեսոր]] (1964), [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[ակադեմիկոս]] (1982), [[ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ]] (1970).
 
Պարգևատրվել է Լենինի (1986), Հայրենական պատերազմի 2-րդ կարգի (1945) և Ժողովուրդների բարեկամության (1981) շքանշաններով:շքանշաններով։
 
Հետազոտությունների ոլորտը՝ տարրական մասնիկներ և միջուկային ֆիզիկա, ճառագայթման և տիեզերական ճառագայթների տեսություն, տիեզերական ձգողականության տեսություն և նրա աստղաֆիզիկական կիրառությունները, այլասերված պլազմայի և գերխիտ երկնային մարմինների տեսություն:տեսություն։
 
[[Ակադեմիկոս]] [[Վիկտոր Համբարձումյան]]ի հետ միասին կատարել են սիստեմատիկ ուսումնասիրություններ միջուկային և ավելի խիտ նյութի [[ջերմադինամիկա]]կան հատկությունների վերաբերյալ, ստեղծել այլասերված [[բարիոն]]ային գազից կազմված [[աստղ]]երի մոդելը:մոդելը։ Գործածության մեջ է դրել [[հիպերոն]]ային [[աստղ]]եր հասկացությունը:հասկացությունը։
 
Առաջինն էր, որ սկսեց ուսումնասիրել նուկլոնները՝ վերլուծելով [[էլեկտրոն]]ների նուկլոնների վրա առաձգական ցրման անկյունային կախման օրինաչափությունները:օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրել է այլասերված [[աստղ]]ային նյութի [[ջերմադինամիկա]]յում π-[[մեզոններ|մեզոնի]] դերը:դերը։ Ցույց է տվել [[էլեկտրոն]]-միջուկ իոնիզացման առկայությունը՝ նախկինում ենթադրվող չեզոքացման փոխարեն, ինչպես նաև [[էլեկտրոն]]-միջուկ [[պլազմա]]յին վիճակից հոծ միջուկային նյութի վիճակի անցման գոյությունը, որի ժամանակ խտությունը թռիչքով մեծանում է ~500 անգամ:անգամ։
 
== Կենսագրություն ==
 
===Կրթություն===
Սկզբնական կրթությունը ստանալուց հետո ընդունվել է [[Գյումրի]]ի շինարարական տեխնիկում և ավարտել է այն 1933 թ.: 1933-1934 թթ. աշխատել է [[Մեծ Պառնի]] գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզիկայի ու մաթեմատիկայի ուսուցիչ:ուսուցիչ։ 1934-1939 թթ. սովորել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետում:ֆակուլտետում։ Գերազանցությամբ ավարտելով համալսարանը, 1939 թ. ընդունվել է [[ԽՍՀՄ]] ԳԱ Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրա:ասպիրանտուրա։ Մի քանի ամիս անց զորակոչվել է խորհրդային բանակ:բանակ։ 1939-1946 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել [[Հայրենական մեծ պատերազմ]]ին: Մասնակցել է [[Հունգարիա]]յի, [[Ավստրիա]]յի և [[Չեխոսլովակիա]]յի ազատագրման մարտերին:մարտերին։
[[Պատկեր:Գուրգեն Սահակյանի հուշատախտակը, Չարենցի 4.jpg|մինի|Գուրգեն Սահակյանի հուշատախտակը Երևանի [[Չարենցի փողոց (Երևան)|Չարենց]]ի 4 հասցեում]]
Զորացրվելուց հետո, 1946-1949 թթ. շարունակել է սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում խորհրդային հանրահայտ ֆիզիկոսներ [[Նոբելյան մրցանակ]]ի դափնեկիր ակադեմիկոս Իգոր Եվգենիևիչ Տամմի ու [[ԽՍՀՄ]] Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Դմիտրի Իվանովիչ Բլոխինցևի ղեկավարությամբ:ղեկավարությամբ։ Առաջին աշխատանքները նվիրված են եղել ատոմական միջուկի ու նուկլոնի կառուցվածքի ուսումնասիրմանը բարձր էներգիաների [[էլեկտրոն]]ների ցրման միջոցով:միջոցով։ Գուրգեն Սահակյանի կողմից առաջին անգամ դրվել է նուկլոնի բարդ կառուցվածքի հարցը և ներմուծվել է այդ մասնիկների ֆորմֆակտորի գաղափարը:գաղափարը։ Հիսունական թվականների կեսերին նուկլոնների կառուցվածքի հետազոտումը դարձավ բարձր էներգիաների ֆիզիկայի առավել կարևոր խնդիրներից մեկը:մեկը։
 
===Գիտակրթական ձեռքբերումներ===
1950 թ. Գուրգեն Սահակյանը պաշտպանել է [[գիտությունների թեկնածու]]ական ատենախոսություն և անցել աշխատանքի [[Երևանի պետական համալսարան]]ում: 1951 թ. հիմնադրել է [[ԵՊՀ]]-ի Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնը, որը ղեկավարել է մինչև 1985 թ.: 1963 թ. Գուրգեն Սահակյանը [[Մոսկվա]]յում պաշտպանել է [[գիտությունների դոկտոր]]ական ատենախոսություն, 1964 թ. շնորհվել է [[պրոֆեսոր]]ի կոչում:կոչում։ 1965 թ. ընտրվել է [[ՀԽՍՀ]] ԳԱ թղթակից անդամ, 1982-ին՝ [[ակադեմիկոս]]:
 
Գուրգեն Սահակյանը հեղինակ է շուրջ 200 գիտական հոդվածների, մի շարք մենագրությունների, ուսումնական ձեռնարկների և դասագրքերի, այդ թվում՝ Равновесные конфигурации вырожденных газовых масс, М., 1972 г., Физика нейтронных звезд, Дубна, 1995 г., Основы релятивистской теории гравитации, Ереван, 1987 г., մենագրությունների, որոնք թարգմանվել են [[անգլերեն]], [[ֆրանսերեն]] և [[գերմաներեն]] լեզուներով:լեզուներով։ Համահեղինակ է Քվանտային մեխանիկա, Երևան, 1972, 2009 թ․, ռուսերեն լեզվով՝ 1982 թ․ դասագրքի:դասագրքի։ Նա զբաղվել է տարրական մասնիկների ֆիզիկայի և տիեզերական ճառագայթների հետազոտությամբ:հետազոտությամբ։ Ստացված արդյունքներն ամփոփվել են Էներգետիկական սպեկտրներ և տիեզերական ճառագայթման մասնիկների միջուկային փոխազդեցություններ, Երևան, 1958 թ․ մենագրության մեջ:մեջ։
 
Տեսական աստղաֆիզիկայի բնագավառում Գուրգեն Սահակյանը և [[Վիկտոր Համբարձումյան]]ը 1960-ական թվականներից սկսած ստեղծեցին նոր ուղղություն՝ գերխիտ աստղերի ֆիզիկա, կառուցեցին գերխիտ աստղային կոնֆիգուրացիաների մոդելներ, հայտնաբերեցին հարաբերականության ընդհանուր տեսության նոր՝ զանգվածի անոմալ պակասորդի երևույթը:երևույթը։ Այս արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն գերխիտ երկնային մարմինների կոսմոգոնիական ուսումնասիրություններում:ուսումնասիրություններում։
 
Գուրգեն Սահակյանը Նեյտրոնային աստղերի ֆիզիկա գիտական ուղղության հիմնադիրն է:է։ Նա զարգացրել է այն գաղափարը, որ նեյտրոնային աստղերն առաջացել են տիեզերքի ընդարձակման վաղ շրջանում՝ մյուս բոլոր տեսակի երկնային մարմիններից շուտ, և որ գալակտիկաների կորիզները պետք է գերազանցապես բաղկացած լինեն նեյտրոնային աստղերից և սպիտակ թզուկներից, բացահայտել նեյտրոնային աստղերի կարևոր դերը գալակտիկաների միջուկների ակտիվության մեջ:մեջ։ 1991-1997 թթ.: Նա մշակել է բաբախիչների ռադիոճառագայթման և բարստերների տեսությունները:տեսությունները։ Գուրգեն Սահակյանը [[գրավիտացիա]]յի տեսության գիտական դպրոցի հիմնադիրն է [[Հայաստան]]ում: Նրա ղեկավարությամբ ու խորհրդատվությամբ պաշտպանվել են [[գիտությունների թեկնածու]]ական 7 և [[գիտությունների դոկտոր]]ական 10 ատենախոսություններ:ատենախոսություններ։ 1967-1972 թթ. Գուրգեն Սահակյանը եղել է [[ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ]]ի դեկան:դեկան։
 
Գուրգեն Սահակյանի հմուտ կազմակերպչական գործունեության արդյունքում Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում ձևավորվել է հետազոտական կոլեկտիվ, որը գերխիտ աստղերի ֆիզիկայի բնագավառում համաշխարհային առաջատար խմբերից է:է։ Այսօր նրա աշակերտներն ղեկավարում են [[ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ|ԵՊՀ ֆիզիկայի]] ու [[ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետ|ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետները]], ինչպես նաև մի շարք ամբիոններ:ամբիոններ։ Սկսած 1979 թ. Տեսական ֆիզիկայի ամբիոնը, Գուրգեն Սահակյանի ղեկավարությամբ, եղել է [[ԽՍՀՄ]] գլխամասային ամբիոն Գերխիտ երկնային մարմինների ֆիզիկա թեմատիկայով:թեմատիկայով։
 
Վճռորոշ էր նրա դերը բուհական առաջին գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Լազերային տեխնիկա գիտաարտադրական միավորման ստեղծման գործում:գործում։ Մինչև կյանքի վերջը եղել է [[ԵՊՀ]]-ում գործող տեսական և մաթեմատիկական ֆիզիկայի գծով գիտական աստիճաններ շնորհող մասնագիտական խորհրդի նախագահ:նախագահ։
 
== Հիմնարար աշխատություններ ==
1 105 242

edits