«Բալդուին I (Երուսաղեմի արքա)»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
clean up, փոխարինվեց: բ: → բ։, ը: → ը։ (9), ի: → ի։, ն: → ն։ (3), ո: → ո։, վ: → վ։ (3), տ: → տ։, ր: → ր։ (3), ց: → ց։ (3), ք: → ք։ oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎիքիԲրաո...
չ (clean up, փոխարինվեց: բ: → բ։, ը: → ը։ (9), ի: → ի։, ն: → ն։ (3), ո: → ո։, վ: → վ։ (3), տ: → տ։, ր: → ր։ (3), ց: → ց։ (3), ք: → ք։ oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎիքիԲրաո...)
}}
 
'''Բալդուին I Երուսաղեմցի, Բոդուեն Բուլյոնցի''' ({{lang-fr|''Baudouin de Boulogne''}}) (մոտ. [[1060 թվական]]<ref>The [[Columbia Encyclopedia]], Sixth Edition. 2001-05. ''Baldwin I, Latin king of Jerusalem''. http://www.bartleby.com/aol/65/ba/Baldwn1Jer.html</ref> - [[1118 թվական]], [[ապրիլի 2]], [[ալ-Արիշ]], [[Եգիպտոս]]), [[Եդեսիայի կոմսություն|Եդեսիայի կոմս]] ([[1097]]-[[1100]]), [[Երուսաղեմի թագավորություն|Երուսաղեմի թագավոր]] ([[1100]]-[[1118]]), դուքս [[Գոդֆրուա Բուլյոնցի|Գոդֆրուա Բուլյոնցու]] եղբայրը:եղբայրը։
 
== Մասնակցություն Խաչակրաց արշավանքին ==
Բալդուին Բուլյոնցին իր եղբայր [[Գոդֆրուա Բուլյոնցի|Գոդֆրուա Բուլյոնցու]] հետ մասնակցություն է ունեցել [[Առաջին խաչակրաց արշավանք]]ին, սակայն, դատելով իր գործողություններից, նրա գլխավոր ցանկությունը ոչ թե Տիրոջ Գերեզմանի ազատագրումն էր, այլ Արևելքում հողերի նվաճումը և սեփական [[ավատ]]ի ձեռքբերումը:ձեռքբերումը։
 
[[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] Դարպասների մոտ հիմնական բանակից առանձնանալով՝ Բալդուինի զորքերը ուղղվեցին դեպի [[Տարսոն]] քաղաքը, հույս ունենալով գրոհով գրավել այն, սակայն քաղաքը զբաղեցրած գտան արդեն մեկ այլ խաչակրի՝ [[Թանկրեդ դ'Օտվիլ|Թանկրեդ Տարենտացու]] կողմից:կողմից։ Արդյունքում Տարսոնը նրան հանձնվեց հայերի կողմից:կողմից։ Կիլիկիայում առաջին հաջողություններից հետո Բալդուինը գնաց դեպի [[Եփրատ]], «Հայաստանից հրավեր ստանալով, որտեղ նա տիրեց Թել-Բաշիրին և Ռավենդանին և իր տիրապետությանը ենթարկեց այդ ողջ երկիրը»<ref name="Sovet">Степаненко В. П. // Совет двенадцати ишханов» и Бодуэн Фландрский. К сущности переворота в Эдессе (март 1098 г.) // Античная древность и средние века: Пробл. социал. развития. — Свердловск, 1985. — С. 82—92 [http://elar.usu.ru/bitstream/1234.56789/2539/1/adsv-22-09.pdf] [http://www.peeep.us/e9fcba4d архив]</ref>:
 
Բալդուինն իրեն հռչակեց Տարսոնի [[սյուզերեն]] (իշխան, սենյոր), այդտեղ կառավիրիչ նշանակեց և որոշ ժամանակ անց շարժվեց դեպի հարավ:հարավ։ Երբ նրա զորքերն անցնում էին [[Մամեստիա]]յի բերդի մոտով, որն ավելի վաղ զբաղեցրել էին Թանկրեդի զինվորները, նրանք ենթարկվեցին գնդակոծության. Թանկրեդը վրեժ էր լուծում Տարսոնը կորցնելու համար:համար։ Արշավանքի շարքային մասնակիցների բողոքի ցույցերը հարկադրեցին Բալդուինին և Թանկրեդին ընդհատել մարտը, սակայն նրանք ընդմիշտ մնացին որպես թշնամիներ:թշնամիներ։
 
[[Մարաշ]]ում միավորվելով բանակի հետ՝ Բալդուինը մի փոքր մնաց այդտեղ և երկու օր անց բանակի հետ պատրաստվեց [[Եդեսիա]] քաղաքի գրավմանը:գրավմանը։
 
Այդպիսով, Բալդուինը՝ Երուսաղեմի հետագա թագավորը, մասնակցություն չի ունեցել սուրբ քաղաքի ազատագրմանը:ազատագրմանը։
 
== Եդեսիայի գրավումը ==
[[Պատկեր:Baldwin of Boulogne entering Edessa in Feb 1098.JPG|մինի|Բալդուինի մուտքը [[Եդեսիա]]: Ցուցադրված է, թե ինչպես է հայ հոգևորականությունը դիմավորում նրան քաղաքի դարպասների մոտ<ref>"Les Croisades, Origines et consequences", Claude Lebedel, p.50</ref>]]
[[Պատկեր:BaudouinDeBoulogneAndThe Armenians.jpg|մինի|ձախից|Բալդուինի մուտքը Եդեսիա]]
Իր տրամադրության տակ ունենալով 200 ասպետներ և մոտավորապես այդքան հետևակ զինվորներ, Բալդուինը ուղղվեց [[Եդեսիա]]: Շրջակա տարածքների քրիստոնյա բնակիչները՝ [[հայեր]]ը և [[ասորիներ]]ը, սկզբում հաճույքով ընդունեցին նրան, խռովություններ բարձրացնելով և ամրոցներից փոքրականակ մուսուլմանական կայազորներին արտաքսելով:արտաքսելով։
 
Իմանալով խաչակիրների մոտենալու մասին, Եդեսիայի կառավարիչը՝ հայ իշխան [[Թորոս Եդեսացի|Թորոսը]] Բալդուինին կոչ արեց օգնել իրեն մուսուլմանների դեմ պայքարում, ովքեր սպառնում էին քաղաքի գրավմանը:գրավմանը։ Բալդուինը հոժարությամբ արձագանքեց կոչին և փոքրաթիվ (80 հեծյալ) ջոկատով ժամանեց Եդեսիա, որտեղ նրան ընդունեցին ոգևորությամբ:ոգևորությամբ։
 
Թորոսն առաջարկեց նրան դառնալ վարձկան իր ծառայության համար, սակայն եվրոպացի բարոնը քաղաքի պաշտպանության փոխարեն պահանջեց, որ Թորոսն իրեն ճանաչի որպես իր օրինական հետևորդ, ինչպես նաև նա պետք է ստանար քաղաքի եկամուտների կեսը:կեսը։ Թորոսը ստիպված էր զիջել և որդեգրեց Բալդուինին:Բալդուինին։ Վարպետորեն խարդավելով՝ Բալդուինին հաջողվեց իր նոր խնամակալ հոր դեմ լարել քաղաքային բնակչությանը, որի արդյունքում տեղացիների զգալի մասը սկսեց պահանջել, որ խաչակիրն ընդունի քաղաքի միանձնյա կառավարումը:կառավարումը։
 
Մուսուլմաններից պարտություն կրելով՝ Բալդուինը հետ նահանջեցին դեպի քաղաք, որտեղ, որտեղ հայ զորահրամանատար Կոնստանդինի հետ դավադրություն կազմակերպեց քաղաքի կառավարումը զավթելու համար:համար։ Դավադրության մեջ ընդգրկելով քաղաքի կղերականության օգնությունը, դավադիրները տապալեցին և սպանեցին Թորոսին, որից հետո Բալդուինը դարձավ Եդեսիայի լիիրավ կառավարիչը:կառավարիչը։
 
== Կառավարումը Երուսաղեմում==
[[Պատկեր:Gustave dore crusades death of baldwin I.jpg|265px|մինի|ձախից|Բալդուին I-ի մահը, ([[Գյուստավ Դորե]])]]
[[1100]] թվականին իր եղբոր՝ Գոդֆրուայի մահից հետո, չնայած Երուսաղեմի պատրիարքի և այլ խաչակիրների ընդդիմությանը, Բալդուինը հաջորդեց նրան և թագադրվեց [[Բեթղեհեմ]]ի [[Սուրբ Ծննդյան տաճար]]ում: Ողջ ժամանակն անցկացնելով անընդմեջ պատերազմներով, Բալդուինը նվաճեց ափամերձ գիծը իր նշանավոր քաղաքներով հանդերձ, այդպիսով ապահովելով իր հաղորդակցությունը արևմտյան երկրների հետ:հետ։
 
Բալդուինը մահացել է [[1118 թվական]]ին արշավանքի ժամանակ, [[Եգիպտոս]]ում:
== Ամուսնությունը և չեղարկումը ==
[[Պատկեր:Renouncing.png|մինի|Բալդուին I Երուսաղեմցին ամուսնանում է [[Ադելաիդա դել Վաստո]]յի հետ]]
Բալդուին I-ի առաջին ամուսնությունը հայ արքայադուստր [[Արդա (Երուսաղեմի թագուհի)|Արդայի]] հետ անհաջող էր. արքան, զայրացած կնոջ ազատամիտ կենսակերպից, պնդեց, որ նա առանձնանա Երուսաղեմի վանքերից մեկում, իսկ հետո նրան թույլատրեցին գնալ [[Կոստանդնուպոլիս]]: Արդան Եդեսիայի կառավարիչ Թորոս իշխանի դուստրն էր և [[Կոստանդին Ա]]ռաջինի զարմուհին:զարմուհին։ Կոստանդինի պնդմամբ, որպես օժիտ նրա համար խոստացված էր հսկայական կարողություն, որի առաջին մասը հանձնվեց ամուսնության կնքումից անմիջապես հետո:հետո։ Օժիտի երկրորդ մասը, չնայած պայամանավորվածությանը, Թորսը ստիպված էր վճարել պայմանական ժամկետից երկար, որպեսզի փեսային՝ Բալդուինին փրկի սնանկացումից ու դժբախտությունից, քանի որ նրա պարտատերերը պահանջում էին, որպեսզի Բալդուինը սափրի իր մորուքը, ինչն այդ ժամանակ համարվում էր մեծ ամոթանք:ամոթանք։ Ամուսնությունը ձևականորեն չդադարեցվեց:չդադարեցվեց։ Այդպիսով, Բալդուինը, ով չբաժանվելով Արդայից, կրկին անգամ ամուսնացել էր [[Ադելաիդա դել Վաստո]]յի հետ, դարձավ երկկանամբի:երկկանամբի։ Երուսաղեմի պատրիարք Առնուլֆը, ով պսակել էր նրանց, պաշտոնանկ արվեց իր եկեղեցական պարտականությունները վաճառելու համար, սակայն հետո կրկին վերադարձավ պապական աթոռին այն պայմանով, որ պիտի չեղարկվի ապօրինի թագավորական միությունը:միությունը։ [[1117]] թվականի գարնանը Բալդուին I-ը ծանր հիվանդացավ և Առնուլֆի ճնշման ներքո համաձայնեց արձակել Ադելաիդային:Ադելաիդային։ Ամոթահար և թալանված (նրա օժիտը չէր վերադարձվել) Ադելաիդան վերադարձավ [[Սիցիլիա]] և մահացավ:մահացավ։
 
== Ծանոթագրություններ ==
1 105 242

edits