«Ալեուտներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 3 բայտ ,  4 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: ): → )։ (3) oգտվելով ԱՎԲ
չ (→‎Մարդաբանություն: կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: վ,ս → վ, ս oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, փոխարինվեց: ): → )։ (3) oգտվելով ԱՎԲ)
|հավատք = [[ուղղափառություն]], [[շամանություն]], [[անիմիզմ]]
}}
'''Ալեուտներ''' (ինքնանվանումը՝ unangan) [[Ալեուտյան կղզիներ]]ի բնիկ ժողովուրդը։ Մեծ մասն ապրում է [[ԱՄՆ]]-ում ([[Ալյասկա]]), որոշ մասը՝ [[Ռուսաստան]]ում ([[Կամչատկայի երկրամաս]]):։
 
== Անվան ծագումը ==
«Ալեուտ» անունը ռուսական ծագում ունի։ Այն տրվել է Ալեուտյան կղզիների հայտնաբերումից հետո. առաջին անգամ հանդիպում է [[1747]] թվականի փաստաթղթերում։ Անվան նշանակությունը վիճելի է։ Գ. Մենովշչիկովը այն բացատրում է ալեուտյան «ալիտխուխ» բառով (թիմ, համայնք):։ Ի. Վդովինը ենթադրում էր, որ անունը ծագում է չուկոտյան «ալյավ-վիտե» բառից, որ նշանակում է գլխարկ կրող։ Իրոք, անցյալում ալեուտներին տարբերելու հատկանիշ էր անսովոր փայտե գլխարկներ կրելը։ Առավել հավանական է թվում այն վարկածը, ըստ որի՝ անունը ծագել է չուկոտյան «ալիատ» (կղզի), «ալիուտ» (կղզեբնակ) տարբերակից։
Բացի ունանգան ինքնանվանումից՝ կղզու բնակիչներն ունեին այլ անուններ ևս՝ սասիգնան, կագան, ակագաի, կիգիգան ևն<ref>[http://lib7.com/amerika/973-aleytu-history.html Ալեուտների կղզիների հետազոտման պատմությունը]</ref>:
 
 
== Ծագում ==
Երկար ժամանա գոյություն ուներ այդ ժողովրդի ծագման երկու վարկած։ Դրանցից մեկի համաձայն՝ ալեուտները եկել են ասիական հյուսիս-արևելյան ափից, մյուսի համաձայն՝ Ալյասկայից։ Ստելերը ասիական ծագման կողմնակից էր։ Հիմնավորումը արտաքին նմանությունն է, ինչպես նաև փայտե գլխարկների նմանությունը։ Այս կարծիքին հակադրվում էր Ալյասկայի ամերիկյան հետազոտող Վ. Դոլը, որն անհնար էր համարում ալեուտների՝ Ասիայից կղզիներ տեղափոխությունը։ Իոխելսոնը նույնպես այս վարկածի կողմնակից էր՝ հիմնվելով ալեուտների և հյուսիս-արևմտյան հնդկացիների մշակութային նմանություններին։ Գրդլիչկան ենթադրում էր, որ մինչ մ. թ. Ալեուտյան կղզիներում հայտնվեցին նախաալեուտները (pre-Aleuts):։ Նրանք մարդաբանությամբ տարբերվում էին ալեուտներից, էսկիմոսներից և նման էին սիու հնդկացիներին։ 12-14-րդ դարերում նրանց փոխարինեցին արևելքից՝ Ամերիկայի կողմից այստեղ եկած մոնղոլոիդները՝ տունգուսյան ընտանիքի մի ճյուղը, որը [[Բերինգի նեղուց]]ով եկել էր Ամերիկա։
ՈՒսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ մարդաբանական տեսակի, լեզվի և մշակույթի ձևավորումը տեղի է ունեցել 6000-4600 տարի առաջ։ Կա ենթադրություն, որ ալեուտները կազմել են [[էսկիմոս]]ների հարավային խումբը։
 
1 105 242

edits