«Ֆերմիոն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 7 բայտ ,  4 տարի առաջ
չ
փոխարինվեց: ` → ՝ (7) oգտվելով ԱՎԲ
չ
չ (փոխարինվեց: ` → ՝ (7) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Standard Model of Elementary Particles.svg|մինի|300px| Տարրական մասնիկների [[ստանդարտ մոդել]]ը. առաջին երեք սյունակներում ֆերմիոններն են։]]
 
'''Ֆերմիոնը''' (այդպես է կոչվել [[Էնրիկո Ֆերմի]]ի պատվին) [[Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն|Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրությամբ]] նկարագրվող, [[Պաուլիի սկզբունք]]ին ենթարկվող մասնիկ է`է՝ ի հակադրություն [[Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրություն|Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրությամբ]] նկարագրվող [[բոզոն]]ի։
 
Ֆերմիոն կարող է լինել [[տարրական մասնիկներ|տարրական մասնիկը]], ինչպիսին [[էլեկտրոն]]ն է, ֆերմիոն կարող է լինել նաև [[բաղադրյալ մասնիկ]]ը, ինչպիսին [[պրոտոն]]ն է։ [[Սպինի վիճակագրության թեորեմ]]ի համաձայն, [[Դաշտի քվանտային տեսություն|դաշտի քվանտային տեսության]] մեջ ամբողջ [[սպին]] ունեցող մասնիկները բոզոններ են, մինչդեռ կիսաամբողջ սպին ունեցողները`ունեցողները՝ ֆերմիոններ։
Ի հակադրություն բոզոնների, տրված ժամանակում որոշակի [[քվանտային վիճակ]]ում կարող է գտնվել միայն մեկ ֆերմիոն։ [[Պաուլիի սկզբունք|Պաուլիի արգելման սկզբունքը]] պատասխանատու է [[ատոմ]]ի էլեկտրոնային թաղանթի կայունության համար`համար՝ դրանով իսկ հնարավոր դարձնելով բարդ քիմիական միացությունների գոյությունը։ Այն հնարավոր է դարձնում նաև այլասերված նյութի գոյությունը բարձր ճնշման ազդեցության տակ ([[նեյտրոնային աստղ]]եր)։
Միանման ֆերմիոնների համակարգի [[ալիքային ֆունկցիան]] հակասիմետրիկ է ցանկացած երկու ֆերմիոնների փոխատեղության նկատմամբ։ Կենտ թվով ֆերմիոններից բաղկացած քվանտային համակարգը նույնպես ֆերմիոն է։
 
[[Ստանդարտ մոդել]]ը տարբերակում է երկու տիպի տարրական ֆերմիոններ`ֆերմիոններ՝ [[քվարկ]]ներ և [[լեպտոն]]ներ։ Ընդհանուր թվով մոդելը նկարագրում է 24 տարբեր ֆերմիոններ. 6 քվարկներ, 6 լեպտոններ և դրանց համապատասխան [[հակամասնիկ]]ները։
 
Նյութը կառուցվածքային միավորները բաղադրյալ ֆերմիոններն են`են՝ [[պրոտոն]]ները և [[նեյտրոն]]ները։ Թույլ փոխազդող ֆերմիոնները սահմանային պայմաններում կարող են բոզոնային վարք դրսևորել։ Սա պատճառ է դառնում նյութի [[գերհաղորդականություն|գերհաղորդականությանը]] և [[հելիում-3]]-ի [[գերհոսունություն|գերհոսության]]ը։ Գերհաղորդիչ նյութերում էլեկտրոնները փոխազդում են`են՝ փոխանակվելով [[Կուպերի զույգեր]] կազմող [[ֆոնոն]]ներով, մինչդեռ [[հելիում-3]]-ում (<sup>3</sup>He) Կուպերի զույգերը ձևավորվում են սպինային ֆլուկտուացիաների միջոցով։
 
Բաղադրյալ մասնիկը ([[հադրոն]]ները, [[միջուկ (ատոմ)|ատոմական միջուկները]], ատոմները) կախված բաղադրիչների թվաքանակից, կարող է լինել ֆերմիոն կամ բոզոն։ Կենտ թվով ֆերմիոններ պարունակող մասնիկը ֆերմիոն է, զույգը`զույգը՝ բոզոն։ Մինչդեռ մասնիկի կազմության մեջ մտնող բոզոնները չեն կարող որոշել բաղադրյալ մասնիկի սպինային վիճակագրությունը, քանի որ բոզոնների սպիների գումարը միշտ ամբողջ թիվ է։
[[Հոլի կոտորակային քվանտային էֆեկտ]]ի քվազիմասնիկները նույնպես բաղադրյալ ֆերմիոններ են։