Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

| url = http://edurss.ru/cgi-bin/db.pl?cp=&page=Book&id=53185&lang=en&blang=en&list=Found
}}
</ref>։ Քաղաքակրթություններից որոշները անհետացել են եվրոպացիների մշտական բնակավայրեր հայտնվելուց շատ առաջ ([[15-րդ դար]]ի վերջ  - [[16-րդ դար]]ի սկիզբ), և հայտնաբերվել են միայ հնագիտական պեղումների ժամանակ։
 
[[1400 ]] թվականի վերջին բնիկ ժողովուրդը եղել է 200 000-ից<ref name="dying"/> մինչև 2 000 000 մարդ<ref>{{cite book|last=Thornton|first=Russell|title=A population history of North America|editor=Michael R. Haines, Richard Hall Steckel|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2000|page=13|chapter=Population history of Native North Americans|isbn=0521496667}}</ref>, իսկ ներկա պահին Կանադայի Տեղաբնակների առողջության պահպանման թագավորական հանձնաժողովը հաստատել է բնիկների 500 000 քանակը<ref>«''Handbook of North American Indians: Indians in contemporary society''». Garrick Alan Bailey (2008). Government Printing Office. p.285. ISBN 0-16-080388-8</ref>։ [[Գրիպ]]ի, [[կարմրուկ]]ի, [[Ծաղիկ (հիվանդություն)|ծաղիկի]] և այլ եվրոպական վարակիչ հիվանդությունների (որոնց նկատմամբ բնիկները իմունիտետ չունեին) կրկնվող բռնկումները հանգեցրել են տեղաբնակների 40  %-ից 80  %-ի մահացությանը<ref name="dying">{{cite book|last=Wilson|first=Donna M|coauthors= Northcott, Herbert C|url=http://books.google.com/?id=p_pMVs53mzQC&pg=PA25&dq&q=|title=Dying and Death in Canada|publisher=University of Toronto Press|location=Toronto|year=2008|isbn=9781551118734|pages=25–27|accessdate=2010-06-20}}</ref>։Կանադայի բնիկ ժողովուրդները ներառում են՝ [[հնդկացիներ]]ին<ref name="First Nations Culture Areas Index">{{cite web
| title = Civilization.ca-Gateway to Aboriginal Heritage-Culture
| work = Canadian Museum of Civilization Corporation
{{Կանադայի վարչական բաժանման քարտեզ}}
== Տնտեսություն ==
Կանադան ամենախոշոր տնտեսություն ունեցող երկրների շարքում զբաղեցնում է 11-րդ տեղն աշխարհում՝ ըստ 2015 թվականի տվյալների, համաձայն որի Կանադայի ՀՆԱ-ն գրեթե 1․79 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար է։է<ref> "Report for selected Country – Canada". International Monetary Fund. 2015. Retrieved May 22, 2015.</ref>։ Կանադան «Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության» (ՏՀԶԿ) և Մեծ ութնյակի անդամ երկրների շարքում է։ Այն աշխարհի առևտրային տասյակի երկրներից մեկն է գլոբալիզացվածության բարձր մակարդակ ունեցող տնտեսությամբ։տնտեսությամբ<ref>"Latest release". World Trade Organization. April 17, 2008. Retrieved May 23, 2011.</ref> <ref>"Index of Globalization 2010". KOF. Retrieved May 22, 2012.</ref>։ Կանադան խառը տնտեսություն ունեցող երկիր է, որն առաջ է անցել ԱՄՆ-ից և անևմտյան եվրոպայի երկրների մեծ մասից «Ժառանգություն» հիմնադրամի («Հերիթիջ ֆաունդեյշնի») տնտեսական ազատության ցուցանիշով:<ref>Jump up ^ "Index of Economic Freedom". Heritage Foundation/Wall Street Journal. 2013. Retrieved June 27, 2013.</ref> , որը բնութագրվում է եկամտի ոչ հաստատունության (ստաբիլության) համեմատաբար ցածր մակարդակով:<ref> "Jonathan Kay: The key to Canada's economic advantage over the United States? Less income inequality". National Post. December 13, 2012. Retrieved December 14, 2012.</ref>: Կանադայում ընտանեկան միջին եկամուտը մեկ շնչի համար 23,900 ԱՄՆ դոլար է, ինչն ավելի բարձր է, քան «Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության» միջին ցուցանիշը: <ref>
^ Jump up to: a b "Canada". OECD Better Life Index. OECD. 2014. Retrieved February 13, 2015.</ref>։ Ավելին՝ Տորոնտոյի արժեթղթերի բորսան աշխարհի յոթերորդ ամենախոշոր արժեթղթերի բորսան է շուկայի կապիտալիզացվածությամբ, որում ներառված են 1500 ընկերություններ ավելի քան երկու տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի հասնող շուկայիշուկայական կապիտալացմանկապիտալիզացիայի ցուցանիշով՝ համաձայն 2015 թվականի տվյալների:<ref>
Jump up ^ "TMX Group Equity Financing Statistics – September 2014". TMX. September 2014. Retrieved February 7, 2015.
Jump up ^</ref> <ref>"Canada's Trade Deficit Widens". Wall Street Journal. February 7, 2015</ref>։
 
2014 թվականին Կանադայի արտահանումն ընդհանուր հաշվով ավելի քան 528 միլիարդ դոլար է կազմել, մինչդեռ ներկրված ապրանքների արժեքն ավելի քան 523 միլիարդ դոլար է եղել, որից 349 միլիարդ դոլարը ստացվել է Միացյալ Նահանգներից, 49 միլիարդը՝ Եվրոպական միությունից և 35 միլիարդը՝ Չինաստանից:<ref>Jump up ^ "Imports, exports and trade balance of goods on a balance-of-payments basis, by country or country grouping". Statistics Canada. 2014. Retrieved February 7, 2015.</ref>։ Երկրի 2014 թվականի առևտրային ամբողջական շահույթը կազմել է մեկ միլիարդ կանադական դոլար, համեմատության համար կարելի է նշել, որ 2008 թվականին այն կազմել էր 46.9 կանադական դոլար: <ref>
Grant, Tavia (February 10, 2010). "Canada has first yearly trade deficit since 1975". The Globe and Mail. Retrieved May 23, 2011.</ref> <ref>
"Canada's Trade Deficit Widens". Wall Street Journal. February 7, 2015.</ref>։
 
20-րդ դարասկզբից սկսած Կանդայի արտադրության, հանքարդյունաբերության և սպասարկման ոլորտի շնորհիվ երկիրը գերազանցապես գյուղական տնտեսությունից անցում է կատարել քաղաքային, արդյունաբերական տնտեսության: Ինչպես շատ այլ զարգացած երկրներ, Կանադայի տնտեսության մեջ ևս գերակշռում է սպասարկման ոլորտը, որը աշխատանքով է ապահովում երկրի աշխատուժի երեք քառորդին:<ref>
Jump up ^ "Employment by Industry". Statistics Canada. January 8, 2009. Retrieved May 23, 2011.</ref>։ Այնուամենայնիվ Կանադան առաջնային սեկտորների կարևորությամբ արտասովոր կերպով է առանձնանում զարգացած երկրների շարքում, այն է, անտառաշինության և բենզինի արդյունաբերություններն ամենաառանցքային բաղադրիչներն են:<ref> Easterbrook, WT (March 1995). "Recent Contributions to Economic History: Canada". Journal of Economic History 19: 98.</ref>։ Հյուսիսային Կանադայի շատ քաղաքներ, որտեղ արդյունաբերությամբ զբաղվելը դյուրին չէ, մոտակա հանքերի և անտառանյութի պաշարների շնորհիվ են զարգանում։ Կանադան ունի նաև մեծածավալ անդյունաբերության սեկտոր, որի կենտրոնը հարավային Օնտարիոն և Քվեբեկն է, որտեղ մասնավորապես կարևոր են ավտոմեքենաների արտադրույունը և օդագնացությունը։ օդագնացությունը<ref>Leacy, FH, ed. (1983). "Vl-12". Statistics Canada. Retrieved May 23, 2011.</ref>։
 
Կանդան մեկն է այն սակավաթիվ զարգացած երկրներից, որ էներգիայի ցանցային արտահանմաբ է զբաղվում:<ref>Jump up ^ Brown, Charles E (2002). World energy resources. Springer. pp. 323, 378–389. ISBN 978-3-540-42634-9.
Jump up ^</ref>։ Ատլանտյան Կանադան ունի բնական գազի օֆշորային ավանդներ, իսկ Ալբերտան միևնույն ժամանակ նավթի և գազի շատ ռեսուրսներ է պարունակում: Աթաբասկայի նավթային ավազի և այլ հանածոների առատության արդյունքում Կանադային է պատկանում նավթի համաշխարհային պաշարների 13 % մասնաբաժինը։ Այս ցուցանիշով այն աշխարհում երրորդն է՝ Վենեսուելայից և Սաուդիան Արաբիայից հետո։ հետո<ref>
"World proven crude oil reserves by country, 1960–2011". Organization of the Petroleum Exporting Countries. 2012. "Oil & Gas Journal's oil reserve estimate for Canada includes 5.392 billion barrels (857,300,000 m3) of conventional crude oil and condensate reserves and 173.2 billion barrels (2.754×1010 m3) of oil sands reserves. Information collated by the EIA"</ref>։ Կանադան, բացի այդ, արդյունաբերական արտադրանքների աշխարհում ամենախոշոր մատակարարն է, Կանադայի մարգագետինները ցորենի, կանոլայի և այլ տեսակի հացահատկների մշակման ամենակարևոր աղբյուր են։են<ref>""
Britton, John NH (1996). Canada and the Global Economy: The Geography of Structural and Technological Change. McGill-Queen's University Press. pp. 26–27, 155–163. ISBN 978-0-7735-1356-3.</ref>։ Կանադայի Բնական ռեսուրսների նախարարությունը կազմվում է հիմնական արտահանողների վիճակագրությունը․ կանադան ցինկի, ուրանի, ոսկու, նիկելի, ալյումինի, պողպատի, երկաթի հանքաքարի, կոքսային ածուխի և կապարի առաջատար արտահանող երկիր է։է<ref>Brendan Marshall, Director, Economic Affairs (2014). "Facts & Figures 2014 - The Mining Association of Canada" (PDF). The Mining Association of Canada. Retrieved December 3, 2015.</ref>։
 
Կանադայի և Միացյալ նահանգների տնտեսական ինտեգրումն էականորեն զարգացել է Համաշխարհային երկրորդ պատերազմից հետո: <ref>Jump up ^ Dr David Mosler; Professor Bob Catley (2013). The American Challenge: The World Resists US Liberalism. Ashgate Publishing, Ltd. p. 38. ISBN 978-1-4094-9852-0. </ref>։ 1965 թվականի «Ավտոմոբիլային արտադրանքի առևտրային պայմանագրով» արդեն բաց էին Կանադայի սահմանները ավտոմեքենայի արտադրության բնագավառում: 1970-ական թվականներին էներգիայի պաշարների բավականացնելու մտահոգությունները և արդյունաբերության ոլորտներում օտարազգի սեփականատերերի առկայությունը ստիպեցին, որ Կանադայի վարչապետ Պիեր Տրուդոյի գլխավորած Լիբերալ կառավարությունը գործի դնի «Պետական էներգիայի ծրագիրը» (ՊԷԾ) և «Արտերկրյա ներդրումների վերլուծության գործակալությունը» (ԱՆՎԳ)։<ref>Morck, Randall; Tian, Gloria; Yeung, Bernard (2005). "Who owns whom? Economic nationalism and family controlled pyramidal groups in Canada". In Eden, Lorraine; Dobson, Wendy. Governance, multinationals, and growth. Edward Elgar Publishing. p. 50. ISBN 978-1-84376-909-5.</ref>։ 1980 թվականին վարչապետ Բրայան Մուլրոնեյի Առաջադեմ պահպանողականներ կուսակցությունը «Պետական էներգիայի ծրագիրը» (ՊԷԾ) և փոփարինեցին «Արտերկրյա ներդրումների վերլուծության գործակալության» (ԱՆՎԳ) անվանումը «Ներդրում Կանադա» անվամբ՝ արտերկրյա ներդրումները խրախուսելու նպատակով։նպատակով<ref>Hale, Geoffrey (October 2008). "The Dog That Hasn't Barked: The Political Economy of Contemporary Debates on Canadian Foreign Investment Policies". Canadian Journal of Political Science 41 (3): 719–747. doi:10.1017/S0008423908080785.</ref>։ 1988 թվականին Կանադայի և Միացյալ Նահանգների միջև կնքված «Ազատ առևտրի համաձայնագրով» չեղարկվեցին երկու երկրների միջև գործող սակագները, մինչդեռ հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի համաձայնագրով (ՀԱԱԱՀ) ընդլայվեց ազատ առևտրի դաշտը՝ ներառելու նաև Մեքսիկան 1994 թվականին։թվականին<ref>""Britton, John NH (1996). Canada and the Global Economy: The Geography of Structural and Technological Change. McGill-Queen's University Press. pp. 26–27, 155–163. ISBN 978-0-7735-1356-3.</ref>։ 1990֊ականների կեսերին Ժան Շրետիանի գլխավորած Լիբերալ կառավարությունը սկսեց հրապարակել բյուջետային տարեկան շահույթները և կայուն կերպով վճարեցին պետակն պարտքերը։ պարտքերը<ref>David Johnson (2006). Thinking Government: Public Sector Management in Canada. University of Toronto Press. p. 374. ISBN 978-1-55111-779-9.</ref>։
 
2008 թվականի համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը հանգեցրեց զգալի սնանկացման, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրեց հանգեցրեց գործազրկության զգալի աճի Կանադայում։Կանադայում<ref> Sturgeon, Jamie (March 13, 2009). "Jobless rate to peak at 10%: TD". National Post. Archived from the original on February 1, 2010. Retrieved May 23, 2011.</ref>։ Մինչև 2009 թվականի հոկտեմբերը Կանադայի գործազրկության ցուցանիշը հասել է 8,6 տոկոսի, գյուղերում գործազրկության ցուցանիշը 5,8 տոկոսից ցածր (Մանիտոբա) և 17 տոկոսից բարձ`Նյուֆաունդլենդում և Լաբրադորում։ Լաբրադորում<ref>
"Latest release from Labour Force Survey". Statistics Canada. November 6, 2009. Retrieved May 23, 2011.</ref>։ 2008-2010 թվականներին կանադայի աշխատաշուկան ունեցավ 162,000 լրիվ հաստիքով աշխատանքի և ընդհանուր առմամբ 224,000 պայմանագրային աշխատանքի կորուստ։ կորուստ<ref>{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/economy/economy-lab/the-economists/the-real-state-of-canadas-jobs-market/article1757129/|title=The real state of Canada's jobs market |date=October 15, 2010|newspaper=The Globe and Mail|accessdate=December 12, 2010|first=Armine|last=Yalnizyan}}</ref>։ 2010-2011 ֆինանսական տարում Կանադայի պետական ամողջական պարտքը գնահատվել է 566,7 միլիարդ դոլար, ինչն ավելի շատ է, քան 2008֊2009 թվականի պարտքը, որը կազմում է 463,7 միլիարդ դոլար։դոլար<ref>"Budget fights deficit with freeze on future spending". CTV News. March 4, 2010. Retrieved May 23, 2011.</ref>։ Բացի այդ, Կանադայի ցանցային պետական պարտքերը 41 միլիարդից 194 միլարդ դոլարի հասան 2010 թվականի առաջին քառորդում։քառորդում<ref>"Canada's international investment position". The Daily. Statistics Canada. June 17, 2010. Retrieved May 23, 2011.</ref>։
 
Այնուամենայնիվ Կանադայի կանոնակարգված բանկային ոլորտը (որը Մեծ ութնյակում համեմատաբար պահպանողական ոլորտ է), դաշնային կառավարության նախաճգնաժամային շրջանի բյուջեի ավելցուկը և պետական պարտքերը նվազեցնելու երկարաժամկետ ռազմավարությունը հանգեցրին պակաս խորը սնանկացման, քան Մեծ ութնայկի մյուս երկրների պարագայում։ պարագայում<ref>
"Canada's Budget Triumph" (PDF). Mercatus Center (George Mason University). September 30, 2010. Retrieved July 15, 2013.</ref>։ 2015 թվականին Կանադայի տնտեսությունը էականորեն կայունացավ և փոքր ինչ աճ արձանագրվեց, թեպետ երկրում շարունակվում են մտահոգիչ լինել նավթի անկայուն գները, Եվրոզոնայի ճգնաժամը և գործազրկության` նորմայից բարձր ցուցանիշը։ցուցանիշը<ref>
"Update of Economic and Fiscal Projections". Department of Finance Canada. 2013. Retrieved February 11, 2014.</ref> <ref>
"IMF drops forecast for Canadian economic growth". CTV News. January 20, 2015. Retrieved February 13, 2015.</ref>։ Դաշնային կառավարությունը և Կանադական շատ արդյունաբերություններ ևս սկսեցին ընդլայնել առևտուրը ասիական շուկայի հետ ՝փորձելով կատարել բամազան արտահանումներ։ Ասիան այժմ Կանադայի երկրորդ ամենախոշոր արտահանող շուկան է Միացյալ Նահանգներից հետո։ հետո<ref>
"Canada's Trade with the World, by Region". Asia Pacific Foundation of Canada. March 24, 2014. Retrieved February 18, 2015.</ref> <ref>"Minister Fast Congratulates the Organizers of the Canada and Free Trade with Asia Conference". Canadian International Council. 2013. Retrieved February 11, 2014.</ref>։ Մասնավորապես նավթամուղների շուրջ ընթացող էականորեն քննարկվող առաջարկները, հույս ունենք, որ կմեծացնեն Կանադայի նվթի պաշարների արտահանումը Չինաստան։ Չինաստան<ref>
"Northern Gateway pipeline would strengthen trade ties to China". The Globe and Mail. May 7, 2012. Retrieved August 19, 2012.</ref> <ref>
"Pipeline economics: China needs oil, and Canada's got it". Macleans.ca. September 25, 2012. Retrieved December 4, 2012.</ref>։
 
== Ժողովրդագրություն ==
 
== Հետաքրքիր փաստեր ==
* Կանադայի Տորոնտո քաղաքից սկսվում է աշխարհի ամենաերկար փողոցը՝ Յանգ սթրիթը ({{lang-en|Yonge Street}}) 1800 կմ երկարությամբ<ref>[http://www.boldts.net/Tor7.shtml boldts.net  — Toronto  — Yonge Street] {{ref-en}}</ref>։ [[Գինեսի ռեկորդների գիրք]]ը այն համարել է աշխարհի ամենաերկար փողոցը<ref name=autogenrated1>Toronto.com. [http://www.toronto.com/article/000375228 Toronto Fact Sheet  — Things To Do, Attractions… ] {{ref-en}}</ref><ref>[http://www.samotur.ru/theveryitem.php?id=4 Самая длинная улица в мире] {{ref-ru}}</ref>։
* Կանադան իր լճերի թվով գերազանցում է աշխարհի մյուս երկրներին։Նրանք Կանադայում մոտ 3 մլն են։ Աշխարհի լճերի 60% -ը գտնվում է այս երկրում, որոնք զբաղեցնում են Կանադայի տարածքի 9%-ը<ref>[http://www.factroom.ru/facts/26203 25 интересных фактов о странах мира] {{ref-ru}}</ref>։
* Աշխարհի խմելու ջրի պաշարների 20%-ը գտնվում է Կանադայում<ref name="Ն">[http://russianhamilton.ca/main/canadian_news/12217/ 50 невероятныж фактов о Канаде] {{ref-ru}}</ref>։