«Նարիման Նարիմանով»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
(Հետ է շրջվում 4190342 խմբագրումը, որի հեղինակն է՝ Voskanyan (քննարկում) մասնակիցը)
'''Նարիմանով Նարիման Քյորբալլահ Նաջաֆ օղլի''' ({{lang-az|Nərimanov Nəriman Kərbəlayi Nəcəf oğlu}}, [[1870]] թվականի [[ապրիլի 2]],[[Թիֆլիս]]-[[1925]] թվականի [[մարտի 19]], [[Մոսկվա]]), ԽՍՀՄ պետական և կուսակցական գործիչ, [[գրող]], հրապարակախոս։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ [[1905]] թվականից։
 
== Կենսագրություն ==
Ավարտել է [[Օդեսա]]յի Նովոռոսիյսկի համալսարանի բժշկական [[ֆակուլտետ]]ը ([[1908]])։ [[1905]] թվականին ընդունվել է «Հումմեթ» կազմակերպության շարքերը, զբաղվել հրապարակախոսական գործունեությամբ, ադրբեջաներեն է թարգմանել ՌՍԴԲԿ ծրագիրը։ [[1909]] թվականին ձերբակալվել է և աքսորվել [[Աստրախան]]։ [[1913]] թվականին կուսակցական աշխատանք է կատարել [[Բաքու|Բաքվու]]մ։ [[1917]] թվականին Նարիմանովը «Հումմեթ»-ի կոմիտեի [[նախագահ]]ն էր, ՌՍԴԲ(բ) կ Բաքվի կոմիտեի անդամ, «Հումմեթ» թերթի խմբագիրը։ [[1918]] թվականի [[Գարուն|գարնանը]] դարձել է Բաքվի ժողկոմխորհի քաղաքային տնտեսության կոմիսար։ [[1919]] թվականին աշխատել է [[ՌԽՖՍՀ]] արտգործմինիստրությունում (Մերձավորարևելյան բաժնի վարիչ, ժողկոմի տեղակալ)։ [[1920]] թվականին Նարիմանովը [[Ադրբեջան]]ի Հեղկոմի, ապա [[Ադրբեջանական ԽՍՀ]] ժողկոմխորհի նախագահն էր։
== Գործունեություն ==
[[Պատկեր:Narimanov iki bir.jpg|մինի|ձախից]]
[[1920]] թվականի [[նոյեմբերի 30]]-ին, ստանալով Հայաստանի խորհրդայնացման լուրը ([[29 նոյեմբերի]]), հանդես է եկել պաշտոնական հայտարարությամբ, ըստ որի [[Խորհրդային Ադրբեջան]]ի կառավարությունը մինչ այդ ''[[Հայաստանի Հանրապետություն (1918-1920)|Դաշնակցական Հայաստանի]]'' հետ ունեցած տարածքային վեճերը չեղյալ է հայտարարում, և վիճելի տարածքները ([[Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն|Նախիջևան]], [[Սյունիքի մարզ|Զանգեզուր]], [[Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ|Ղարաբաղ]]) այսուհետ հայտարարում է [[Խորհրդային Հայաստան]]ի անբաժան մասերը։ Սակայն [[Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր|Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի]] համաձայն [[Հայ հեղափոխական Դաշնակցություն|դաշնակցական]] կառավարությունն անձամբ հրաժարվում է բազմաթիվ հայկական գավառներից, իսկ Խորհրդային Հայաստանում սկսելով [[փետրվարյան ապստամբություն]]ը, խիստ բացասական է ազդում [[Մոսկվա]]յում տեղի ունեցող խորհրդա-թուրքական բանակցությունների վրա։ Արդյունքում կնքվում է [[Մոսկվայի պայմանագիր (1921)|Մոսկվայի պայմանագիրը]], որով Նախիջևանն արդեն իսկ անցնում է Ադրբեջանին։ Նույն ճակատագրին է արժանանում նաև [[Արցախ նահանգ|Արցախը]], իսկ Սյունիքում [[Գարեգին Նժդեհ]]ի գլխավորած Հայաստանի հետ վերամիավորման ազատագրական պայքարը նոր թափ է ստանում։
== Արտաքին հարաբերություններ ==
 
Խորհրդային պատվիրակության կազմում Նարիմանովը մասնակցել է Ջենովայի կոնֆերանսին ([[1922]])։ [[1922]] թվականից [[Անդրկովկասի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն|Անդրֆեդերացիայի]] Միութենական խորհրդի նախագահն էր և [[ԽՍՀՄ]] ԿԳԿ նախագահներից մեկը։ Եղել ԷՌԿ(բ) կ [[Կովկաս]]յան բյուրոյի և կուսակցության [[Անդրկովկաս]]յան երկրկոմի աևդամ, ՌԿ(բ) կ XII և XIII համագումարների պատգամավոր, ՌԿ(բ) կ ԿԿ անդամության թեկնածու։ Նարիմանովի նախաձեռնությամբ Ադրբեջանում բացվել է ադրբեջանական առաջին ժողովրդական գրադարան-ընթերցարանը ([[1894]])։ Հեղինակ է [[ադրբեջաներեն]] և [[ռուսերեն]] [[լեզու]]ների դասագրքերի, պատմական թեմայով գրված [[դրամա]]ների և [[վեպ]]երի։ Նրա գրականագիտական [[հոդված]]ները նվիրված են ռեալիզմի պրոբլեմներին։ Գրել է հուշեր [[Լենին|Վ․ Ի․ Լենին]]ի մասին։ Ադրբեջաներեն է թարգմանել [[Նիկոլայ Գոգոլ|Ն․ Վ․ Գոգոլի]] «[[Ռևիզոր (կատակերգություն)|Ռևիզոր]]»-ը։ Թաղված է [[Կարմիր հրապարակ]]ում՝ [[Կրեմլ]]ի պատի մոտ։
== Հիշատակ ==
Հեղինակ է [[ադրբեջաներեն]] և [[ռուսերեն]] [[լեզու]]ների դասագրքերի, պատմական թեմայով գրված [[դրամա]]ների և [[վեպ]]երի։ Նրա գրականագիտական [[հոդված]]ները նվիրված են ռեալիզմի պրոբլեմներին։ Գրել է հուշեր [[Լենին|Վ․ Ի․ Լենին]]ի մասին։ Ադրբեջաներեն է թարգմանել [[Նիկոլայ Գոգոլ|Ն․ Վ․ Գոգոլի]] «[[Ռևիզոր (կատակերգություն)|Ռևիզոր]]»-ը։ Թաղված է [[Կարմիր հրապարակ]]ում՝ [[Կրեմլ]]ի պատի մոտ։
 
{{ՀՍՀ|հատոր=8|էջ=204}}
79 848

edits