Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
oգտվելով ԱՎԲ
[[Պատկեր:ElementeAlchemisten.svg|thumb|Ալքիմիական տարրերի սիմվոլները. 1 — անագ, 2 — կապար, 3 — ոսկի, 4 — ծծումբ, 5 — սնդիկ, 6 — արծաթ, 7 — երկաթ]]
'''Ալքիմիա''' ({{lang-lat|''alchimia'', ''alchymia''}}), նախագիտական [[քիմիա]], որը ձևավորվել էր 3-4-րդ դարերում [[Եգիպտոսում]]։
 
== Ստուգաբանություն ==
== Պատմություն ==
[[Պատկեր:JosephWright-Alchemist.jpg|մինի|250px|Ալքիմիկոսը [[փիլիսոփայական քար]]ը փնտրելիս ([[Ջոզեֆ Ռայթ]], 1771)]]
Այն միջնադարյան [[մշակույթ]]ի յուրահատուկ շերտ է։ Երբ [[քիմիա]]ն դրվեց գիտական հիմքերի վրա, ալքիմիան սկսեցին անվանել հասարակ [[մետաղ]]ներից ազնիվ մետաղներ ([[ոսկի]], [[արծաթ]]) ստանալու կեղծ արհեստ, որովհետև ալքիմիկոսները բոլոր մետաղները դիտում էին որպես ծծմբի ու [[սնդիկ]]ի միացություն։
 
Ալքիմիկոսներն ունեին հատուկ ծածկագրեր, որոնցից շատերը մինչև այսօր էլ վերծանված չեն։ Ոսկին ծածկագրված էր [[արև]]ի, արծաթը՝ [[լուսին|լուսնի]], իսկ մյուս հայտնի հինգ մետաղները՝ այն ժամանակ հայտնի մոլորակների նշաններով։ Ալքիմիկոսների ուսումնասիրությունները նպաստեցին քիմիայի՝ որպես գիտության ձևավորմանն ու զարգացմանը. ստացվեցին բազմաթիվ նոր նյութեր, զարգացան մետաղաձուլությունը, ապակեգործությունը, խեցեգործությունը, ներկերի, թղթի, օճառի, [[ըմպելիք|ոգելից խմիչքների]] արտադրությունները։ Քաղաքների աճը և վարակիչ հիվանդությունների տարածումը հանգեցրին բժշկական քիմիայի՝ յատրոքիմիայի ստեղծմանը։ Գիտական քիմիայի ձևավորման սկիզբը համարվում է [[17-րդ դար]]ի 2-րդ կեսը, երբ անգլիացի գիտնական Ռ. Բոյլը տվեց քիմիական տարր հասկացության առաջին գիտական սահմանումը։
Նրանք իրենց փորձանոթներում իրար էին խառնում ինչ գտնում էին իրենց ձեռքի տակ հող փոշի և այլն։ Այս բոլորը վերջում նրանք եռացնում էին և ավելացնում բազմապիսի հեղուկներ։ Միաժամաանկ ալքիմիկոսները ասում էին կախարդական խոսքեր, որոնք պետք է օգնեին այդ անիմաստ խառնուրդին դառնալ «Փիլիսոփայական Քար»։
 
Այս ամենը իմանալով թագվորները և սուլթանները լաբորատորիաներ էին ստեղծում նրանց համար և պահանջում նրանցից ոսկի և միայն ոսկի սակայն Ալքիմիկոսների մոտ ոչինչ չէր ստացվում։ Նրանք մոլորության մեջ էին և պետք չէ նրանց վրա ծիծաղել։
 
Ալքիմիայով սկսեցին զբաղվել շատ հայտնի գիտնականներ և նրանց շնորհիվ են դարձել հայտնի [[մետաղներ]]ը և այլ նյութերի շատ հատկություններ։ Նրանք են դեղանյութերի հիմնադիրները։ Նրանք են հնարել լաբորատոր շատ սարքեր օրինակ՝ թորման կաթսաները, տաքացնող վառարանները։
 
== Ալքիմիան միջնադարյան Հայաստանում ==
Քիմիական երևույթների գիտակցված օգտագործման մասին առաջին տեղեկությունները վերաբերում են [[Հայաստան]]ի, [[Միջագետք]]ի, Եգիպտոսի և [[Չինաստան]]ի տարածքներին։ Հայաստանի տարածքում մետաղներ ու համաձուլվածքներ ստացվել և [[Միջագետք]], [[Ասորեստան]] ու այլուր արտահանվել են դեռևս մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակում։
 
[[Հովհաննես Երզնկացի]]ն իր «Վասն նյութի ու տեսակի» ([[1283]]) աշխատության մեջ զանազան տեղեկություններ է հայտնում [[աղեր]]ի, [[հիմքեր]]ի, [[թթուներ]]ի, գազերի միացման կամ տարազատման ժամանակ առաջացող նոր նյութերի վերաբերյալ։ Նա գտնում է, որ բնության հիմքում ընկած նյութը հավիտենական է, այն կարող է փոխել իր որակը, վերածվել այլ նյութի, բայց երբեք չի ոչնչանում։ [[Մատենադարան]]ի ձեռագրերում առանձնանում են նաև [[Մատենադարանի ձեռագրերը քիմիայի մասին|ալքիմիային վերաբերող այլ հայալեզու աշխատություններ]], օրինակ՝ անանուն հեղինակների «Խրատք ոսկվո հալելու» (16-րդ դար) և «Դեղաբուսակ» խորագրերը կրող երկերը։
* ? — ''Stillman, J.M.'' Story of Alchemy and Early Chemistry.
{{վիքիբառարան}}
 
[[Կատեգորիա:Ալքիմիա]]
[[Կատեգորիա:Ալքիմիկոսներ]]
[[Կատեգորիա:Ալքիմիա]]
[[Կատեգորիա:Հերմետիզմ]]