«Արթուր Ալեքսանյան (Ամարասի Արթուր)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (→‎Մարտական Ուղի: կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: ց ,ա → ց, ա oգտվելով ԱՎԲ)
{{վիքիֆիկացում}}
{{անաղբյուր}}
{{Անձ}}
'''Արթուր Արտյուշայի ԱլեքսանյանըԱլեքսանյան''' , ծնվել Է [[1957]] թ. մայիսի 6-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի Ստեփանակերտ քաղաքում։
 
== Մարտական Ուղի ==
 
== Կենսագրություն ==
Ղարաբաղյան ժողովրդա-ազատագրական շարժման առաջին իսկ օրերից եղել է նրա ակտիվ մասնակիցների և կազմակերպիչների շարքերում։
 
'''1987թ* 1987 թ.''' մի խումբ համախոհների հետ միասին զբաղվելում է Լեռնային Ղարաբաղի` Հայաստանի հետ միանալու կոչ անող պահանջի օգտին ստորագրություններ հավաքելու աշխատանքով։
'''1988թ* 1988 թ.''' մասնակցություն է ցուցաբերում Ստեփանակերտում, Երևանում, Աբովյանում, Լենինականում և Չարենցավանում ցույցերի և գործադուլների կազմակերպմանը։ Սումգայիթյան և Բաքվի ջարդերից հետո ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Արցախում զբաղվում է փախստականների տեղափոխման, ընդունման և տեղավորման խնդիրներով։
 
'''1988թ* 1988 թ.''' մարտին հիմնադրում է «Ամարաս» արցախյան բարեգործական միությունը, որի գործունեության բուն նպատակն էր ցուցաբերել հոգևոր, նյութական և բժշկական օգնություն բոլոր կարիքավորներին։
'''1988թ.''' մասնակցություն է ցուցաբերում Ստեփանակերտում, Երևանում, Աբովյանում, Լենինականում և Չարենցավանում ցույցերի և գործադուլների կազմակերպմանը։ Սումգայիթյան և Բաքվի ջարդերից հետո ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Արցախում զբաղվում է փախստականների տեղափոխման, ընդունման և տեղավորման խնդիրներով։
'''* 1988-1991թթ'''1991 թթ ընթացքում «Ամարասը» դարձավ մի այնպիսի խոշորագույն հասարակական կազմակերպություն, որի շնորհիվ Արցախում իրականացվում էին բազմաթիվ քաղաքական, ժողովրդա-տնտեսական և բարեգործական ծրագրեր։
 
'''1988թ.''' մարտին հիմնադրում է «Ամարաս» արցախյան բարեգործական միությունը, որի գործունեության բուն նպատակն էր ցուցաբերել հոգևոր, նյութական և բժշկական օգնություն բոլոր կարիքավորներին։
 
'''1988-1991թթ''' ընթացքում «Ամարասը» դարձավ մի այնպիսի խոշորագույն հասարակական կազմակերպություն, որի շնորհիվ Արցախում իրականացվում էին բազմաթիվ քաղաքական, ժողովրդա-տնտեսական և բարեգործական ծրագրեր։
 
«Ամարասում» իր գործունեության կարևորագույն նպատակն էր «Միացում» ընդհատակյա քաղաքական շտաբի (սպայակույտի) որոշումների կյանքի կոչումը։ Այն ներառում էր հետևյալ գործողությունները` ինքնապաշտպանության ջոկատների կազմավորումը, այդ ջոկատների ֆինանսավորումը և սպառազինումը, ինչպես նաև՝ Արցախի բոլոր շրջաններում գաղտնի նյութատեխնիկական բազաների ստեղծումը։ «Ամարաս» բարեգործական միության նախագահ Բորիս Դադամյանը և Արթուր Ալեքսանյանը ենթարկվում են մշտական հետապնդումների ԽՄ ՆԳ և Ազգային անվտանգության մարմինների կողմից։ Այնուհանդերձ, այս ամենը չի կոտրում իր մարտական ոգին։ Արթուր Ալեքսանյանը շարունակում է գնել զենք ու զինամթերք՝ օդային ճանապարհով տեղափոխելով այն Լեռնային Ղարաբաղի շրջաններ և Շահումյանի շրջան՝ գաղտնի փոխաբեռնման բազաների միջոցով։
 
'''1989թ* 1989 թ.''' Սբ Էջմիածնում, ծանոթանալով Արքեպիսկոպոս Պարգև Սրբազանի հետ, ուժերի ներածին չափով սկսեց օգնել նրան Արցախյան Հայոց Թեմի ստեղծման գործին։ Այսպիսով, նա նշանակվում է Արցախյան Թեմի գործերի կառավարիչ։ Ստեղծելով նյութատեխնիկական բազա, ավտոպարկ և շինարարական բրիգադներ` Արթուր Ալեքսանյանը նախաձեռնում է Արցախի և Շահումյանի շրջանի եկեղեցիների շինարարական, վերագանգնողական աշխատանքները։ Վերականգնողական աշխատանքների արագ ընթացքը և Արցախում տեղի ունեցած առաջին եկեղեցական ծեսերը էլ ավելի են բարձրացնում ղարաբաղցիների ոգին իրենց ազգային ազատագրական պայքարում։ Գանձասարում մատուցված առաջին Պատարագը դարձավ ղարաբաղցիների առաջին մարտական և հոգևոր հաղթանակը։ Բոլորը շատ լավ գիտակցում էին, որ պատերազմը անխուսափելի է։ Ամեն ինչ տանում էր Խորհրդային Միության փլուզման, և անհրաժեշտ էր նախապատրաստել Արցախը ինքնապաշտպանության` Ադրբեջանի և Սովետական զորքերի կողմից հնարավոր գրոհները հետ մղելու նպատակով։ Այս ամենի համար անհրաժեշտ աշխատանքը տարվում էր նրա կողմից նաև Հայաստանում։ Արթուր Ալեքսանյանը գիտակցում էր, որ միայն հզոր Հայաստանը կարող է օգնել Արցախին։
Վերականգնողական աշխատանքների արագ ընթացքը և Արցախում տեղի ունեցած առաջին եկեղեցական ծեսերը էլ ավելի են բարձրացնում ղարաբաղցիների ոգին իրենց ազգային ազատագրական պայքարում։ Գանձասարում մատուցված առաջին Պատարագը դարձավ ղարաբաղցիների առաջին մարտական և հոգևոր հաղթանակը։ Բոլորը շատ լավ գիտակցում էին, որ պատերազմը անխուսափելի է։ Ամեն ինչ տանում էր Խորհրդային Միության փլուզման, և անհրաժեշտ էր նախապատրաստել Արցախը ինքնապաշտպանության` Ադրբեջանի և Սովետական զորքերի կողմից հնարավոր գրոհները հետ մղելու նպատակով։ Այս ամենի համար անհրաժեշտ աշխատանքը տարվում էր նրա կողմից նաև Հայաստանում։ Արթուր Ալեքսանյանը գիտակցում էր, որ միայն հզոր Հայաստանը կարող է օգնել Արցախին։
 
Վազգեն Սարգսյանի ու Միշա Առաջնորդի հետ միասին նրանք զբաղվում են Հայաստանի անվերահսկելի մեկուսի մարտական ջոկատների միավորմամբ։ Սկզբում նրանց հաջողվում է ստեղծել «Մուշ» միավորված զինված ջոկատների շտաբը (սպայակույտը), որտեղ զբաղվում էին Արցախին վերաբերվող հարցերով։ Հետագայում այն վերակազմավորվեց «Երկրապահ» Կամավորական միության, որտեղ Արթուր Ալեքսանյանը գլխավորում է համանուն միության նախագահ Վազգեն Սարգսյանի տեղակալի պաշտոնը։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության որոշման համաձայն ստեղծվում է ՀՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտե։
 
* 1991 թ. մարտին Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է ՀՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտեի Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, ինչպես նաև՝ տնտեսական և մատակարարման բաժնի պետ։ Ողջ Հայաստանով մեկ ստեղծում է Պաշտպանության Կոմիտեի թիկունքային ապահովման համակարգ (կառուցվածք)։ Առաջին անգամ էր, որ նրանք սկսում են ինքնապաշտպանության ջոկատներին կենտրոնացված ձևով և ժամանակին ապահովել նյութատեխնիկական և ռազմական միջոցներով, որոնք գրանցված և հաշվառման մեջ էին ՀՀ, ԼՂՀ և Շահումյանի շրջանի Պետական Պաշտպանության Կոմիտեի Գլխավոր շտաբում։ Շուշիի գրավման նախօրյակին, թողնելով պաշտոնը, կամավոր մեկնում է Արցախ և նշանակվում է Ստեփանակերտ քաղաքի պաշտպանության բնագիծ 26-ի գումարտակի հրամանատարի տեղակալ։ Կարճ ժամանակում նրան հաջողվում է կազմակերպել թիկունքային տնտեսություն, կառուցել պաշտպանողական շինություններ ողջ պարագծով` Քեսալարից մինչև Արմենավան, ինչպես նաև՝ դաշտային հիվանդանոց, ճաշարան և, ամենագլխավորը, ճանապարհային հաղորդակցման ուղիներ։ Շուշի քաղաքի ազատագրումից հետո Արթուր Ալեքսանյանի հրամանատարությամբ ազատագրվում է Զառուսլու, Լեսոգոր բնակավայրերն ու Բերդաձորի երեք գյուղերը`ստեղծելով բարենպաստ պայմաններ Լաչինը ազատագրելու համար։
'''1991թ.''' մարտին Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է ՀՀ Պաշտպանության Պետական Կոմիտեի Գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, ինչպես նաև՝ տնտեսական և մատակարարման բաժնի պետ։
Ողջ Հայաստանով մեկ ստեղծում է Պաշտպանության Կոմիտեի թիկունքային ապահովման համակարգ (կառուցվածք)։ Առաջին անգամ էր, որ նրանք սկսում են ինքնապաշտպանության ջոկատներին կենտրոնացված ձևով և ժամանակին ապահովել նյութատեխնիկական և ռազմական միջոցներով, որոնք գրանցված և հաշվառման մեջ էին ՀՀ, ԼՂՀ և Շահումյանի շրջանի Պետական Պաշտպանության Կոմիտեի Գլխավոր շտաբում։ Շուշիի գրավման նախօրյակին, թողնելով պաշտոնը, կամավոր մեկնում է Արցախ և նշանակվում է Ստեփանակերտ քաղաքի պաշտպանության բնագիծ 26-ի գումարտակի հրամանատարի տեղակալ։ Կարճ ժամանակում նրան հաջողվում է կազմակերպել թիկունքային տնտեսություն, կառուցել պաշտպանողական շինություններ ողջ պարագծով` Քեսալարից մինչև Արմենավան, ինչպես նաև՝ դաշտային հիվանդանոց, ճաշարան և, ամենագլխավորը, ճանապարհային հաղորդակցման ուղիներ։ Շուշի քաղաքի ազատագրումից հետո Արթուր Ալեքսանյանի հրամանատարությամբ ազատագրվում է Զառուսլու, Լեսոգոր բնակավայրերն ու Բերդաձորի երեք գյուղերը`ստեղծելով բարենպաստ պայմաններ Լաչինը ազատագրելու համար։
 
'''1992թ.''' կեսերին հակառակորդի լիամասշտաբ հարձակումները տագնապ է առաջացացնում բնակչության մեջ, որի հետևանքով նրանք դիմում էին փախուստի`լքելով իրենց տները։ Հակառակորդի ճնշումներից փախուստի էին դիմում նաև ջոկատները։ Հայտարարվում է ռազմական դրությունː
 
'''1992 թ.''' Մարտակերտ քաղաքի և Շահումյանի շրջանի անկումից հետո Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է Հաթերքի կիրճի զինված ջոկատների համակարգող։ Արթուր Ալեքսանյանը պաշտպանության կազմակերպման նպատակով, հավաքում է տագնապի և խառնաշփոթույան մեջ հայտնված մարտիկներին, ուժ և տոկունություն քաջալերում նրանց, ապա դիրքավորելով ջոկատները կասեցնում է մարտիկների փախուստը։
 
'''1993թ.''' գարնանը Արթուր Ալեքսանյանին և Մոնթե Մելքոնյանին հանձնարարվում է Քելբաջարի շրջանում` հակառակորդի թիկունքում, կազմակերպել հետախուզական գործողություններ։ Կարճ ժամանակահատվածում Արթուր Ալեքսանյանը և Մոնթե Մելքոնյանը կյանքի են կոչում վերը նշված առաջադրանքը։
Ադրբեջանական կողմի հետ հաշտության համաձայնագիր կնքելուց հետո, փոքր ինչ ապաքինված, Արթուր Ալեքսանյանը շարունակում է իր գործունեությունն արդեն Հայաստանումː
 
'''1992թ* 1992 թ.''' կեսերին հակառակորդի լիամասշտաբ հարձակումները տագնապ է առաջացացնում բնակչության մեջ, որի հետևանքով նրանք դիմում էին փախուստի`լքելով իրենց տները։ Հակառակորդի ճնշումներից փախուստի էին դիմում նաև ջոկատները։ Հայտարարվում է ռազմական դրությունː
'''1994թ.''' մայիսին նշանակվում է ՀՀ ազգային անվտանգության վարչությանը կից` Հատուկ Մարտական Ստորաբաժանումների Վարչության (ՀՄՍՎ) պետ` ապահովելով ՀՀ և ԼՂՀ պետական սահմանների անվտանգության սահմանների կազմակերպումը, պետական կարևորություն ունեցող հաղորդակցության ուղիների` երկաթուղու, գազատար խողովակագծի, ԷՀԳ ԱԷԿ, փոխադրման ճանապարհների անխափան աշխատանքի ապահովման իրականացումըː
'''* 1992 թ.''' Մարտակերտ քաղաքի և Շահումյանի շրջանի անկումից հետո Արթուր Ալեքսանյանը նշանակվում է Հաթերքի կիրճի զինված ջոկատների համակարգող։ Արթուր Ալեքսանյանը պաշտպանության կազմակերպման նպատակով, հավաքում է տագնապի և խառնաշփոթույան մեջ հայտնված մարտիկներին, ուժ և տոկունություն քաջալերում նրանց, ապա դիրքավորելով ջոկատները կասեցնում է մարտիկների փախուստը։
'''1993թ* 1993 թ.''' գարնանը Արթուր Ալեքսանյանին և Մոնթե Մելքոնյանին հանձնարարվում է Քելբաջարի շրջանում` հակառակորդի թիկունքում, կազմակերպել հետախուզական գործողություններ։ Կարճ ժամանակահատվածում Արթուր Ալեքսանյանը և Մոնթե Մելքոնյանը կյանքի են կոչում վերը նշված առաջադրանքը։ Ադրբեջանական կողմի հետ հաշտության համաձայնագիր կնքելուց հետո, փոքր ինչ ապաքինված, Արթուր Ալեքսանյանը շարունակում է իր գործունեությունն արդեն Հայաստանումː
'''1994թ* 1994 թ.''' մայիսին նշանակվում է ՀՀ ազգային անվտանգության վարչությանը կից` Հատուկ Մարտական Ստորաբաժանումների Վարչության (ՀՄՍՎ) պետ` ապահովելով ՀՀ և ԼՂՀ պետական սահմանների անվտանգության սահմանների կազմակերպումը, պետական կարևորություն ունեցող հաղորդակցության ուղիների` երկաթուղու, գազատար խողովակագծի, ԷՀԳ ԱԷԿ, փոխադրման ճանապարհների անխափան աշխատանքի ապահովման իրականացումըː
 
'''2004թ* 2004 թ.''' ՀՀ Ազգային Անվտանգության Նախարարության Գնդապետ Արթուր Ալեքսանյանը ելնելով առողջական վիճակից հեռանում է աշխատանքից։
 
Նա մարտի դաշտում երեք անգամ վիրավորվում է և ստանում է կոնտուզիա։
 
Տարել է բազմաթիվ ծանր վիրահատություններ։ Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա
 
== '''Պետական պարգևներ''''' ==
* 1996 ՀՀ Նախագահի Հրամանագրով 1-ին աստիճանի «Մարտական Խաչ» Շքանշան
*
*
* 1996 ՀՀ Պաշտպանության Նախարարի Անվանական զենքով
*
*
* 2000 ԼՂՀ Նախագահի Հրամանագրով 1-ին աստիճանի «Մարտական Խաչ» Շքանշան
*
*
* 2000 ԼՂՀ ՊՆ Պատվոգիր Շուշիի գրավման համար
* 2004 ՀՀ Ազգային Անվտանգության Նախարարի Անվանական զենքովզենքո
*
*
* 2004 ՀՀ Ազգային Անվտանգության Նախարարի Անվանական զենքով
*
168 425

edits