«Դոժերի պալատ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 330 բայտ ,  4 տարի առաջ
վիքիֆիկացում, ոճական ուղղումներ
չ
(վիքիֆիկացում, ոճական ուղղումներ)
| Վիքիպահեստում =
}}
[[Վենետիկ]]ի '''Դոժերի պալատ''' ({{lang-it|Palazzo Ducale}}), [[Իտալիա|իտալական]] [[գոթական ճարտարապետություն|իտալական գոթական ճարտարապետության]] մեծ հուշարձան, քաղաքի գլխավոր դիտարժան վայրերից։ Գտնվում է [[Սուրբ Մարկոս]]ի հրապարակում, [[Սուրբ Մարկոսի տաճար|համանուն տաճարի]] կողքին, չնայած առաջին կառույցն այդ տեղում կար դեռևս [[9-րդ դար]]ում: Այսօրվա շենքի շինարարությունը իրականացվել է [[1309 թվական]]ից մինչև [[1424 թվական]]ի միջակայքում, ենթադրաբար ճարտարապետ [[Ֆիլիպո Կալենդարիո]]յի կողմից։ [[1577 թվական]]ին պալատի մի մասը ոչնչացել է հրդեհից, շենքի վերականգնմամբ զբաղվել է [[Ռիալտոյի]] կամուրջն ստեղծող Անտոնիո դե Պոնտին։
 
Վենետիկի այս գլխավոր շենքն ամենից առաջ [[Վենետիկի հանրապետություն|Վենետիկի հանրապետության]] դոժերի[[դոժ]]երի նստավայրն էր։ Պալատում նստում էին Մեծ խորհուրդը և սենատը[[սենատ]]ը, աշխատում էր Գերագույն դատարանը և իր գործերն էր վճռում գաղտնի ոստիկանությունը։ Առաջին հարկում տեղակայված էին նաև իրավաբանական գրասենյակներ, դիվանատուն, ցենզորների[[ցենզոր]]ների ծառայությունը և ծովային գրատեսչությունը։ Վերաշենքային պատշգամբը մի տեսակ տոնական տրիբունա ([[ամբիոն]]) էր ծառայում, որից դոժը ներկայանում էր ժողովրդին։ Քաղաքի հյուրերը, ովքեր հանգրվանում էին Պյացետայի կողմից անմիջապես պալատի մոտ, այս կերպ հայտնվում էին հանրապետության կառավարության ''ոտքերի'' մոտ։
 
Սուրբ Մարկոսի տաճարի, [[Սան-Մարկո]]յի գրադարանի և այլ ուրիշ շենքերի հետ Դոժերի պալատը կազմում է քաղաքի գլխավոր ճարտարապետական անսամբլը։
 
== Պատմություն==
Պալատի անունն առաջացել է [[Վենետիկի հանրապետություն|Վենետիկյան հանրապետության]] գլուխ դոժերի նստավայրից։ Ինչպես Սուրբ Մարկոսի տաճարը, այնպես էլ դոժերի պալատը կառուցվում և զարդարվում էր շատ դարեր։ [[810 թվական]]ին կառուցված նրա առաջին շենքը բոլոր կողմերից ջրով շրջապատված պատերով ու աշտարակներով ամրոց էր։ [[976 թվական]]ին հայտնիների մի մասը և ժողովուրդն ապստամբեցին Կանդիանի IV դոժի դեմ և այրեցին նրա նստավայրը։ Դրա փոխարեն [[Վենետիկ|վենետիկցիները]] կառուցեցին նոր ամրոց, բայց [[1106 թվական]]ին այն այրվեց։
 
12-րդ դարի վենետիկացիվենետիկցի վարպետները կառուցեցին նոր պալատ, ընդ որում արդեն անհրաժեշտություն չկար այն կառուցել որպես ամրոց։ Այդ ժամանակ [[Վենետիկ]]ում արդեն չկային [[միջնադար]]յան [[Եվրոպա]]յին բնորոշ ամուր դղյակներ ու ամրոցի պատեր. այստեղ ծովը պաշտպան էր ծառայում, իսկ բերդամասերի փոխարեն հանրապետությունն ուներ հրաշալի [[նավատորմ]]: Այդ պատճառով ամրոցի պատեր և [[աշտարակ]]ներ այլևս չէին կառուցում, իսկ պահպանված խրամներըխրամատները լցվում էին։
 
[[Պատկեր:Giovanni Antonio Canal - Piazza San Marco - National Gallery of Art Washington.jpg|մինի|ձախից|Դոժերի պալատը [[18-րդ դար]]ի կեսերի նկարիչ Կանալետոյի նկարում]]
Պալատի ներկայիս շենքը հիմնականում կառուցվել է [[1309]]-ից [[1424 թվական]]ների ընթացքում։ Ենթադրաբար պալատի սկզբնական տարբերակի ճարտարապետը եղել է Ֆիլիպո Կալենդարիոն, ինչպես նաև Պյետրո Բազեյոն և վարպետ Էնրիկոն։ [[1400]]-[[1404 թվական]]ներին ավարտվում է ծովալճակի վրա բացվող ճակատը, իսկ [[1424 թվական]]ին նաև այն, որ դուրս էր գալիս Սուրբ Մարկոսի հրապարակ։ Շինարարության համար հրավիրվում են [[Ֆլորենցիա|ֆլորենցիացի]] և [[Լոմբարդիա|լոմբարդացի]] վարպետներ, սակայն շենքի գոթական ոճի մեծ մասը կատարել են Բոն ընտանիքի անդամները, ովքեր մարմարի[[մարմար]]ի մշակամանմշակման մասնագետ վենետիկացիվենետիկցի վարպետներ էին։
 
[[1577 թվական]]ի [[դեկտեմբերի 20]]-ի<ref>{{cite web|url=http://venice.jc-r.net/doges-palace/eastern-wing.html|title=The Doge's palace - Eastern wing and rebuilding after the fire in 1577|publisher=Venice.jc-r.net|date=|accessdate=2012-01-19|archiveurl=http://www.webcitation.org/659RpNfWb|archivedate=2012-02-02}}</ref> հրդեհից պալատն էականորեն վնասվում է։ Դրան հաջորդող վերականգնման ընթացքում որոշվում է շենքը թողնել նախկին գոթական ոճով, այն ավելի ժամանակակից դարձնելու փոխարեն։ Բացի այդ, որպեսզի կատարվեն դոժերի նստավայրի գործառույթները, մինչ [[1797 թվական]]ին [[Նապոլեոն]]ի զորքերի կողմից քաղաքի գրավումը, պալատում տեղակայվում են հանրապետության քաղաքական ինստանցիաները։ինստանցիաները ([[ատյան]])։
 
Ներկայումս շենքը [[թանգարան]] է։
== Արտաքին տեսքը ==
[[Պատկեր:Dogenpalast 2 Detail.jpg|մինի|Դոժերի պալատի կենտրոնական պատշգամբը]]
Կարծես ճարտարապետական բոլոր օրենքներին ''ծաղրելով'' Դոժերի պալատի վերին զանգվածեղ մասը հենվել է թեթև նախշազարդ կամարներին։ Առաջին հայացքից թվում է, որ շենքը շրջված է հիմքով դեպի վեր և տանիքով` ներքև։ Այնքան անտրամաբանական է նրա ճակատային համակարգը. ներքևում թույլ հենարանի երկու ժապավեն է, ևիսկ վերևում՝ բարձր հոծ պատ` վերևում։պատ։ [[1577 թվական]]ին հերթական հրդեհը ոչնչացնում է շենքի թևերից մեկը, և [[Ռիալտո (կամուրջ)|Ռիալտոյ]]ի կամուրջն արարողը` [[Անտոնիո դե Պոնտի]]ն, վերականգնում է կառուցվածքի սկզբնական տեսքը։
 
ՍկզբիցԱռաջին հայացքից թվում է, որթե ճակատի բոլոր ճարտարապետական տարրերը միմյանց հետ կապված են մի տեսակ անտրամաբանորեն, անսպասելի և կարծես պատահական, բայց միևնույն ժամանակ այստեղ ամեն ինչ գրավիչ է, թարմ, պայծառ, լի կյանքով ու ուրախությամբ, ամեն ինչ գեղարվեստորեն հագեցած է և ի վերջո, խելամիտ։ Առաջին հարկի բաց կամարապատ պատկերասրահը գեղարվեստական ինքնահաճություն չէ, այլ հրաշալի թաքստոց է հարավային արևից։ Սա տեղ է, ուր ցանկացած անցորդի համար հաճելի է հանգստանալ և հիանալ այստեղից բացվող աշխարհի չքնաղագույն ճարտարապետա-բնական բնապատկերներից մեկով։
 
Երկրորդ հարկի պատկերասրահը օդային պատշգամբ է, որը հարավից և արևմուտքից մթնեցնում է համեմատաբար ոչ մեծ պաշտոնական տարածքները։ Դոժերի պալատում զարդանախշ պատկերասրահների և հարթ պատի համադրությունը հագեցնում է ողջ ճակատը կոմպոզիցիոն կոնտրասիհակադրության անհավանական հարստությամբ և կարծես մերկացնում է ճակատի ամբողջ արտաքինը` բաց Պյացետի անսամբլի և վենետիկյան ծովալճակի լայնարձակության առաջ։
 
Արևելյան ճակատի կենտրոնում գտնվում է [[1536 թվական]]ին Սանսովինոյի աշակերտների կառուցած պատշգամբը։ Պատշգամբի վրա նետաձև պատուհան է և Վենետիկի խորհրդանիշի դիմաց կանգնած դոժ Անդրեա Գրիտիի քանդակապատկերը։ Պատշգամբի վերևում տեղադրված է քանդակագործ Ալեսանդրո ՎիտորիիՎիտորիոյի աշխատանքկերտած Արդարադատության արձանը։ Հենց այս պատշգամբից է [[1865 թվական]]ին հռչակվել Վենետիկի միավորումը Իտալական թագավորությանը։
 
== Պորտա դելա Կարտա ==
[[Պատկեր:Palazzo Ducale (Venice) - Porta della carta.jpg|մինի|ձախից|«Թղթե դուռ»]]
Սուրբ Մարկոսի հրապարակ դուրս եկող ճակատիցճակատի ձախ, կողմում Դոժերի պալատի բակի մուտքը բացում է Ջովանի և Բարտոլոմեո Բոների ստեղծած «Պորտա դելա Կարտան»` ({{lang-it|Porta della Carta}}) «Թղթե դուռը»: ԱյնՎերին ունիմասում վերինայն մասումունի գոթական ոճի դեկորատիվ տարրերով զարդարված նետանման կամարի ձև. գլխավոր մուտքի վրա դոժ Ֆրանչեսկո Ֆոսկարին է թևավոր առյուծի ([[Վենետիկի հանրապետություն|Վենետիկյան Հանրապետության]] խորհրդանիշ) դիմաց, իսկ վերևում Արդարադատության արձանն է։ Դռան անվան ծագումը գիտնականները երկակի են մեկնաբանում։ Հնարավոր է այն կապված է ոչ հեռու գտնվող փաստաթղթերի արխիվի հետ, կամ համաձայն այլ վարկածի` ժամանակին այնտեղ նստում էին գրագիրներ և օգնում քաղաքացիներին` փաստաթղթեր, բողոքներ, ներման գրություններ կազմել։
[[Պատկեր:Interior Palacio Ducal Venecia.jpg|մինի|Դոժերի պալատի ներքին բակը]]
«Թղթե դռնով» կարելիհնարավոր է անցնելմտնել Ֆոսկարիի կամարապատ պատկերասրահըպատկերասրահ, այնուհետև` Դոժերի պալատի երկհարկանի մարմարե կամարներով և հին հունական ութ քանդակներով շրջապատված բակը։Բակիբակ։ Բակի կենտրոնում մինչ այժմ գտնվում են երկու շքեղ բրոնզե ջրհոր-ջրավազաններ, որոնք Վենետիկի ամենալավ ջուրն էին մատակարարում։
 
== Ներքին հարդարանք ==
== Ինտերիեր ==
[[Պատկեր:Doges palace scala dei giganti.JPG|մինի|Գիգանտների սանդուղք]]
=== Գիգանտների սանդուղք ===
 
=== Ոսկե սանդուղք ===
Պալատի հանդիսավոր դահլիճներ կարելի է բարձրանալ դոժ Անդրեա Գրիտիի համար [[1538 թվական]]ին Սանսովինոյի նախագծած և [[1559 թվական]]ին Սկարպանյինոյի ավարտած «Ոսկե սանդուղքով»: Ոսկեզօծ նրբաքանդակներով ծածկված սանդուղքը հնում նախատեսված էր կարևոր հյուրերի և բարձրաստիճան անձանց համար, ում անունները նշված էին «Ոսկե գրքում»: Այդ գիրքը Վենետիկի բնակիչները կազմել էին [[1315 թվական]]ին և գրանցել էին այնտեղ 200 ընտանիքներ, որոնց անդամները այդ ժամանակվանից մինչև հանրապետության գոյության վերջը կարող էին զբաղեցնել պետական պաշտոններ։ «Ոսկե գիրքը» պահպանվում էր «Ոսկե սանդուղքի» տակ [[1180 թվական]]ին դոժ ՍեբաստյանոՍեբաստիանո Ջիաննիի սարքած հատուկ սենյակում։
 
=== Մեծ խորհրդի դահլիճ ===
[[Պատկեր:Joseph Heintz dJ Sala Maggior Consiglio Venezia.jpg|մինի|ձախից|Մեծ խորհրդի դահլիճը (Յոզեֆ Հեյնց կրտսեր 1678 թվական)]]
«Ոսկե սանդուղքը» տանում էր դեպի Մեծ խորհրդի դահլիճ` ամենամեծ դահլիճը ոչ միայն Վենետիկում, այլ նաև ամբողջ Իտալիայում։ Նրա երկարությունը 54 մետր է, լայնությունը` 25 մետր, իսկ բարձրությունը` 15 մետր։ Մեծ խորհրդի դահլիճը զբաղեցնում է Դոժերի պալատի ամբողջ հարավային թևը։ Այն զարդարումզարդարել էինեն [[Տիցիան]]ի, [[Վերոնեզե]]ի, [[Տինտորետտո]]յի և այլ հայտնի նկարիչների գլուխգործոցները, սակայն դրանք բոլորը ոչնչացել են [[1577 թվական]]ի հրդեհի ժամանակ։հետևանքով։ Դահլիճը վերակազմավորվելվերականգնվել է Անտոնիո դե Պոնտիի նախագծով։ Մեծ խորհրդի դահլիճում արևելյան պատի առաջ պատվանդանի վրա տեղադրված են դոժի գահը և Փոքր խորհրդի վեց անդամների բազկաթոռները, իսկ նրանց հետևում ամբողջ պատն զբաղեցնում է աշխարհի ամենամեծ նկարներից մեկը` [[1590 թվական]]ին Յակոպո [[Տինտորետտո]]յի և նրա որդի Դոմենիկոյի «Դրախտը»: Առաստաղին առանձնանում է Պաոլո [[Վերոնեզե]]ի «Վենետիկի հաղթանակը» հսկայական օվալաձև նկարը։ Վիթխարի հարթ առաստաղը երեսապատված է ծանր ոսկեզօծ նախշերով շրջանակված շքեղ գեղանկար կտավներով։
 
Մեծ խորհրդի դահլիճում հիմա տեղակայված են Վենետիկը կառավարած բոլոր դոժերի հիանալի նկարված դիմանկարները։ Սակայն այն տեղումայնտեղ, ուրորտեղ պետք է պատկերված լիներ դոժ Մարինո Ֆալյերոյի դիմանկարը, տեղադրված է սև գլանաձև գրություն` վրան գրվածմակագրված.
{{քաղվածք| Այստեղ դավաճանության համար մահապատժի ենթարկված Մարինո Ֆալյերոյի տեղն է:|}}
 
=== Ընտրությունների դահլիճ ===
Մեծ խորհրդի դահլիճից այցելուներն անցնում են Ընտրությունների դահլիճ (ճակատագրի դահլիճ), այդպես է կոչվել, որովհետև դեռևս հանրապետության ժամանակներից այնտեղ էինիրականացվել անցնումէ աստիճանավոր անձանց հանրային քվեարկությունը, իսկ երբեմն նրանց դատապարտումը։ Այստեղ էինկայացվել կայացվումեն դատավճիռներըդատավճիռներ, սակայն այս դահլիճ ոչ ոք չէրչի համարձակվումհամարձակվել զենքով մտնել զենքով։այդ դահլիճ։
 
Դահլիճի զանգվածեղ առաստաղը ճոխշքեղ է իր փորագրություններով և ոսկեզօծմամբ, բացի այդ, նրա վրա տեղադրված են մեծ, օվալաձև երեք նկարներ, երկու քառակուսի և 12 ոչ ճշգրիտ եռանկյուններ, որոնցում ներկայացված են նկարիչ Պադովանինոյի նկարած այլաբանական սյուժեները։
 
=== Կողմնացույցի դահլիճ ===
Կողմնացույցի դահլիճը մի ժամանակ Տասի խորհրդի դահլիճի և միաժամանակ ինկվիզիցիայի նախասենյակն էր, որտեղ դատապարտվածները վախով ու սարսափով էին սպասում դատավճռին։ Այստեղ էր գտնվում նաև բոլորին հայտնի «Առյուծի երախը», ուր հաղորդագրություններ և ամբաստանություններ էին գցում։
 
Դահլիճի առաստաղը կազմված է երեք հսկայական օվալներից և 12 քառանկյուններից, որոնք լրացնում են անկյունները։ Առաստաղի այդ զարդաքանդակը նկարել է [[Պաոլո Վերոնեզե]]ն: Առաջին մեծ օվալին նա պատկերել է «Վենետիկի հաղթանակը», ներկայացնելով նրան աստվածուհու տեսքով, որը ճախրում է ամպերի մեջ, շրջապատված Փառքի, Ուժի, Հարստության այլաբանական պատկերներով։ Սակայն այսօր օվալներից մեկը դատարկ է։ Նախկինում այստեղ գտնվող «Սրբերով շրջապատված Սուրբ ՄարկոսըՄարկոսլ» նկարը [[1797 թվական]]ին տարվել է [[Փարիզ]] և ցուցադրվել [[Լուվր]]ում:
 
=== Տասի խորհրդի դահլիճ ===
Տասի խորհրդի դահլիճում նստում էր պետության հանդեպ քաղաքական հանցագործություններին վերաբերվող հետաքննություններ վարող տրիբունալը։ Տրիբունալը գլխավորում էր դոժը, նրա կազմում էին գտնվում Մեծ խորհրդի տաս անդամ և վեց խորհրդական։ Այդ դահլիճի վրա էին գտնվում արճճե առաստաղով բանտախցերը, այսպես կոչված Պյոմբները, որտեղ ժամանակին ձերբակալված էինեն եղել [[Ջակոմո Կազանովա]]ն և [[Ջորդանո Բրունո]]ն: Կենտրոնում տեղադրված էր «Զևսը կայծակով խոցում է արատները» Վերոնզեի գլուխգործոցը, որը [[1797 թվական]]ին [[ֆրանսիացի]]ները տարել են Փարիզ և մինչ այժմ գտնվում է Լուվրում։ Հիմա կտավի տեղում գտնվում է Յակոպո դի Անդրեայի կատարած պատճեն։պատճենը։
 
=== Սկարլատտիի դահլիճը ===
Սկարլատտիի դահլիճում հավաքվում էին ալ-կարմիր պարեգոտ հագած բարձրաստիճան պաշտոնյաները և պաշտոնական արարողությունների անցկացման համար սպասում դոժին։ Դահլիճի շքեղ զարդարանքը կատարվել է Պյետրո Լոմբարդոյի ղեկավարությամբ։ Փայտե հարուստ առաստաղը [[16-րդ դար]]ի սկզբիսկզբում է։է արվել։ Նրբագեղ մարմարե բուխարու վրա տեղադրված է դոժ Ագոստինո Բարբարիգոյի զինանշանը։
 
=== Քարտեզի դահլիճիդահլիճ ===
Քարտեզի դահլիճն իր անվամբ պարտական է նրա պատերը զարդարող աշխարհագրական քարտեզներին, որոնք իրագործելկատարել են Ջովաննի Բատիստա Ռամուսիոն` [[1574 թվական]]ին, ինչպես նաև Ֆրանչեսկո Գրիսելինինև Ջուստինո Մաննեսկարդին` [[1762 թվական]]ին: Դահլիճի կենտրոնում են գտնվում [[17-րդ դար]]ին վերաբերվող երկու մեծ գլոբուս։[[գլոբուս]]։
 
=== Կոլեգիայի դահլիճ ===
[[Պատկեր:Francesco Guardi 034.jpg|մինի|Կոլեգիայի դահլիճը Ֆրանչեսկո Գվարդիի նկարում ([[18-րդ դար]]ի 2-րդ կես)]]
Կոլեգիայի դահլիճում հավաքվում էր Կոլեգիան, որի կազմում էին դոժը, վեց խորհրդականները, ավագներ, Տասի խորհրդի անդամները և Վերին կանցլերը։[[կանցլեր]]ը։ Այստեղ ընդունվում էին հանրապետության կառավարության կարևորագույն որոշումները։ Այդ դահլիճը [[1574 թվական]]ին ստեղծել է [[Անտոնիո դե Պոնտի]]ն: Հրաշալի ոսկեզօծ քանդակներով առաստաղը ստեղծել է Ֆրանչեսկո Բելլոն։ Այն երիզ է հանդիսանում Վերոնզեի այլաբանական կտավների համար, որոնց մեջ առանձնանում է տրիբունայի վերևի «Վենետիկը գահին» կտավը։
 
=== Սենատի դահլիճ ===
Սենատի դահլիճը նույնպես վերակերտել է Անտոնիո դե Պոնտին։ Հիանալի առաստաղի նկարն արել է Կրիստոֆորո Սորտեն։ Առաստաղին տեղադրված մեծանկարը ([[պաննո]]) ստեղծել են տարբեր նկարիչներ, մասնավորապես` [[Տինտորետտո]]ն:
 
=== Բանտը ===
[[Պատկեր:Bridge of sighs.JPG|մինի|ձախից|Հառաչանքների կամուրջ]]
Օրենքների ղեկավարման և քրեական գործերի ղեկավարման դահլիճներից կարելիհնարավոր է դուրս գալ միջանցք, որը Պալատական ջրանցքի վրա անցկացրած ''Հառաչանքների կամուրջով'' ուղիղ տանում է դեպի Անտոնիո դե Պոնտիի նախագծած Նոր բանտերը։
 
== Արտաքին հղումներ ==
13 194

edits