«Ամիրա»–ի խմբագրումների տարբերություն

վիքիֆիկացում, կետադրական, փոխարինվեց: → oգտվելով ԱՎԲ
չ (վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: ն: → ն։ (2))
(վիքիֆիկացում, կետադրական, փոխարինվեց: → oգտվելով ԱՎԲ)
 
== Անվանում ==
անվանում, որը արաբական խալիֆայության մեջ տրվում էր նահանգների կառավարիչներին և զորահրամանատարներին։ [[Հայ]] մատենագիրները «ամիրապետ» են կոչել խալիֆային։ Միջնադարյան հայ իրականության մեջ սկզբնապես Ամիրա կամ ամիր անվանել են իսլամադավան իշխաններին, իսկ [[11-րդ դար]]ից սկսած, [[Զաքարյաններ]]ի օրոք, նաև՝ քաղաքների կառավարիչներին։
 
== Պատվանուն ==
Պատվանուն, տրվում էր [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրությա]]ն մեջ հայ ազգի ամենաունևոր և ազդեցիկ անձնավորություններին։
=== 16-րդ դար ===
Շնորհվել է սկսած [[16-րդ դար]]ից։ Ամիրայական հայտնի գերդաստաններից էին՝ [[Տատյաններ|Տատյանները]]ը, [[Տյուզյաններ|Տյուզյանները]]ը, [[Պալյաններ]]ը, [[Պեզճյաններ]]ը, [[Ճեզայիրլյաններ]]ը, [[Իարասանճյաններ]]ը, [[Միրիճանյաններ]]ը, [[Երամյաններ]]ը և ուրիշներ։
=== 19-րդ դար ===
[[19-րդ դար]]ին Ամիրաների ընդհանուր թիվը հասնում էր [[100]]-ի։ Նրանց էին վստահված [[Թուրքիա]]յի արդյունաբերական [[ձեռնարկություն]]ների կառուցման ու ղեկավարման, դրամահատության գործը, տնտեսական կարևոր գերատեսչություններ։ Նրանց մեծ մասն զբաղվում էր վաշխառությամբ, դառնում սեղանավոր։
== Ամիրաների գործունեությունը ==
Շնորհիվ իրենց հարստության, գործիմացության և ձեռք բերած բարձր պաշտոնների, ամիրաները մեծ ազդեցություն ունեին [[սուլթան]]ների պալատում, ինչպես նաև հայ համայնքում և հայոց պատրիարքների վրա։ Նրանք փաստորեն միջնորդ էին պատրիարքի ու պետության միջև, ֆինանսավորում էին պատրիարքարանը։ Նախքան բուրժուական մտավորականության ասպարեզ գալը, ամիրաներն էին տոն տալիս [[Կ. Պոլս]]ի և երբեմն էլ ողջ արևմտահայության մշակութային ու քաղաքական կյանքին։ Նրանք բացում էին դպրոցներ, հիմնում տպարաններ, հրատարակում գրքեր, մեկենասների դեր կատարում, կազմակերպում մշակութային ընկերություններ են։ Չնայած այդ լուսավորական գործունեությանը, Ամիրաները, ըստ էության, ֆեոդալական կարգերի ջատագովներն էին. նրանց մեծ մասը դեմ էր քաղաքական նորամուծություններին, բուրժուական բարեփոխումներին և նույնիսկ տրտունջռվ էր ընդունում Թանզիմաթը։ Ամիրայական դասը պահպանողական էր։ [[1860]]-[[1870]]-ական թվականներին [[Թուրքիա]]յում իրագործված բուրժուական բարեփոխումների հետևանքով այն կորցրեց իր տնտեսական գործունեության հիմքը և աստիճանաբար դուրս մղվեց ասպարեզից։ Նրա զգալի մասը համալրեց զարգացող բուրժուազիայի շարքերը։
 
== Գրականություն ==
* Տեր-Ղևոնդյան Ա.Ն., [[Արաբ]]ական ամիրայությունները [[Բագրատուն]]յաց [[Հայաստան]]ում, Ե., [[1965]]։
* Ղազարյան Հ., Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական կացությունը [[1800]]-[[1870]] թվականներին., Ե., [[1967]]։
 
{{ՀՍՀ}}
287 041

edits