«Ամազոնի դաշտավայր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (կրճատումների բացում՝, փոխարինվեց: մլն → միլիոն oգտվելով ԱՎԲ)
{{անաղբյուր}}
[[Պատկեր:Amazon Basin2.jpg|մինի|Ամազոնի դաշտավայրը տիեզերքից]]
'''Ամազոնի դաշտավայր''' կամ '''Ամազոնիա''' ({{lang-pt|bacia do rio Amazonas}}, {{lang-es|cuenca del Amazonas}}), [[Երկրագունդ|երկրագնդի]] ամենամեծ [[դաշտավայր]]ն է։է, ձևավորվել է պլատֆորմի հնագույն հիմքի իջած տեղամասում , որը հետագայում աստիճանաբար լցվել է գետաբերուկներով: Այդ պատճառով էլ դաշտավայրի մակերևույթը հարթ է: Արևմուտքում դաշտավայրը լայն է, դեպի արևելք աստիճանաբար նեղանում է և քնարի տեսք ստանում: Զբաղեցնում է [[Հարավային Ամերիկա]]յի մեկարեսիմակերեսի շուրջ 5 միլիոն կմ²-ին։ Տարածվում է [[Անդեր]]ից մինչև [[Ատլանտյան օվկիանոս]], [[Գվիանական սարահարթ|Գվիանական]] և [[Բրազիլական սարահարթ|Բրազիլական]] սարահարթերի միջև և գրավում է [[Ամազոն]] գետի ջրհավաք ավազանը։
[[Պատկեր:Campo12Foto 2.JPG|մինի|Ամազոնի դաշտավայր]]
Ամազոնի դաշտավայրը գրեթե ամբողջովին գտնվում է հասարակածային կլիմայական գոտում և պատված է խոնավ [[հասարակածային անտառներ]]ով։ Դրանց մեծ մասը դեռևս կուսական է, մարդու ազդեցությունը քիչ է:
 
Այստեղ եղանակը միապաղաղ է՝ բոլոր օրերը նման են միմյանց։ Վաղ առավոտյան արևածագից հետո երկինքը սովորաբար պարզ է լինում, ջերմաստիճանը՝ +22° +23°C։ Շոգն աստիճանաբար ուժեղանում է և ցերեկվա ժամը մոտ երկուսին հասնում + 33° +34°C։ Այդ ժամերին սկսում են ամպեր կուտակվել և սկսվում է ուժեղ, բայց կարճատև տեղատարափ անձրև։ Հեղեղային անձրևը, սակայն կարճ է տևում:Գիշերը հեղձուցիչ տոթ է լինում, անընդհատ լսվում է գազանների ոռնոցները:
 
Ամազոնյան անտառներն ապշեցնում են իրենց բուսականության փարթամությամբ ու բազմազանությամբ։ Մինչ պլանտացիաներում կաուչուկատու ծառեր աճեցնելը, Ամազոնյան անտառները աշխարհում հայտնի էին իրենց կաուչուկատու ծառերով։
 
Ամենուրեք տարածված են [[մրջյուններ]]ն ու [[տերմիտներ]]ը, [[մոծակ]]ների խմբերը, [[համրուկ]],[[ գետակինճ]], վտանգավոր են [[հովազ]]ները, թունավոր [[Օձեր|օձրն]] ու [[սարդեր]]ը, գետերում՝ [[պիրանիա]]ների [[վտառ]]ները, [[Շնաձուկ|շնաձկները]] և [[կոկորդիլոս]]ները։
 
Բնակչությունը անտառներում շատ նոսր է։ Որոշ ցեղեր մինչև այսօր թափառական կյանք են վարում։ Դաշտավայրի արևմտյան մասում են գտնվում [[Կոլումբիա]], [[Պերու]], արևելյան մասում՝ [[Բրազիլիա]] պետությունները:<ref> Մ.Իսկանդարյան, Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն, Երևան, 1996թ</ref>
 
[[Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկա]]