«Թիամին»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1423 բայտ ,  5 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (կետադրություն և բացատներ, փոխարինվեց: մ՝ո → մ՝ ո (2) oգտվելով ԱՎԲ)
{{Տեղեկաքարտ Նյութ
|պատկեր= Thiamin.svg
}}
{{տես նաև | Թիամին (դեղամիջոց)}}
[[Պատկեր:Thiamin.svg|200px|աջից|մինի|Թիամին]]
 
'''Թիամին''' ('''վիտամին B<sub>1</sub>'''), ջրում լուծվող [[վիտամին]], [[ծծումբ]] պարանակող հետերոցիկլիկ ազոտային միացություն։ C¹²<sub>12</sub>H<sub>17</sub>[[Азот|N]]<sub>4</sub> բանաձևին համապատասխանող միացություն [[թթվածին|O]][[ծծումբ|S]].: Անգույն, բյուրեղյայուրահատուկ նյութ,թույլ ուհոտով ասեղնաձև բյուրեղներ են, ջրում լավ է լուծվում, սպիրտում՝[[սպիրտ]]ում՝ ոչ։ Տաքացնելիս քայքայվում է։ Մոլեկուլային կշիռը 337,2։ Հալման ջերմաստիճանը 233°С-ից 250°С։
 
Չի լուծվում եթերի, [[բենզոլ]]ի, քլորոֆորմի մեջ։ Թթու միջավայրում կայուն է, հիմնային միջավայրում քայքայվում է։ [[Մարդ]]ու և [[կենդանի]]ների օրգանիզմում անևրին [[ֆոսֆոր]]անում է՝ դառնալով անևրին պիրոֆոսֆատ, որը կազմում է կարբօքսիլազ ֆերմենտի ակտիվ խումբը և կարևոր է կետոթթուների փոխանակության մեջ։
 
Անևրինով հարուստ են խմորասնկերը, հացահատիկները, լյարդը և այլն։ Անևրինի բացակայությունից կամ պակասից խանգարվում է նյարդային համակարգի գործունեությունը, առաջանում է բերի-բերի (պոլինևրիտ) հիվանդությունը։ Անևրին ստացվում է նաև սինթետիկ ճանապարհով։ [[Մարդ]]ը օրական, միջին հաշվով, 1-2 մգ, իսկ ծանր ֆիզիկական աշխատանքի և հղիության ժամանակ 2—3 մգ անևրինի պահանջ է զգում։
 
Հայտնի որպես վիտամին B, ածխաջրերի և ճարպերի մետաբոլիզմի պրոցեսում թիամինը կարևոր դեր է խաղում։ Այն անհրաժեշտ է աճի և զարգացման պրոցեսներիի նորմալ ընթացքի համար և օգնում է սրտի, նյարդային և մարսողական համակաարգի կայուն աշխատանքը պահպանելու համար։ Թիամինը օրգանիզմում չի կուտակվում և թունավոր չէ։
Թիամինը անհրաժեշտ է օրգանիզմում պատշաճ նյութափոխանակության՝ հատկապես ածխաջրերի յուրացման համար։ Վիտամին B<sub>1</sub>-ի անբավարարության դեպքում տեղի է ունենում ախորժակի նցազում, փորկապություն, ֆիզիկական լարվածության ժամանակ նկատվում է հևոց և սրտխփոց, ավելորդ գրգռվածություն։ Վիտամին B¹-ով հարուստ են գարեջրի և այլ դրոժները։ Սննդամթերքներից Վիտամին B¹-ով հարուստ են հատիկավորները և ձավարեղենը՝ հատկապես, նրանց կեղևում և սերմածիլերում։ Հատկապես կարևոր է կերակրատեսակներում ներառել հնդկաձավար և գարի։ Թիամինը լավ պահպանվում է թթու միջավայրում, քայքայվում է հիմնային միջավայրում։ Ֆիզիկական և մտավոր ծանրաբեռնվածության, ինչպես նաև ցրտի պայմաններում վիտամին B¹-ի սպառումը ավելանում է։
 
== Պատմություն ==
== Պատմությունը ==
[[Քրիստիան Էյկման]]ը բրնձի հատիկի մեջ հայտնաբերեց պարալիտիկ թույնի և օրգանիզմի համար օգտակար տարրերի առկայությունը, որոնք [[բերի-բերի]] հիվանդությունը բուժում էին բրնձի թեփուկներով։ Այդ հետազոտությունների համար, որոնք բերեցին վիտամինների բացահայտմանը Էյկմանը բժշկության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի արժանացավ։ 1911 թ. Կազիմիր Ֆունկը բրնձի թեփքւկներից ստացավ բիոլոգիական ակտիվ միացություն, որը կոչեց վիտամին, քանի որ մոլեկուլը ազոտ է պարունակում։
 
Մաքուր վիճակում առաջին անգամ թիամինը [[1926]] թ. ստացել է Յանսենը։
 
== ֆիզիկաՖիզիկա-քիմիական հատկություններըհատկություններ ==
Թիամինը լավ լուծվում է ջրում։ Թթվային լուծույթներում տաքացման նկատմամբ բավական կայուն է, հիմնայինում՝ արագ քայքայվում է :
 
* [http://ogneci.com/dr/node/199 Ինչպես խուսափել B վիտամինի պակասից]
 
{{ՀՍՀ}}
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
[[Կատեգորիա:B խմբի վիտամիններ]]