«Յուջին Նայդա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 40 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
No edit summary
No edit summary
{{Տեղեկաքարտ Գիտնական}}
'''Յուջին Նայդա''' ({{lang-en|Eugene Nida}}, [[նոյեմբերի 11]], [[1994]], [[Օկլահոմա Սիթի]], [[ԱՄՆ]] - [[օգոստոսի 25]], [[2011]], [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]]), ամերիկացի լեզվաբան, ով ստեղծել է [[Աստվածաշունչ|Աստվածաշնչի]] թարգմանության դինամիկ համարժեքության տեսությունը: Նա, որպես ժամանակակից գիտաճյուղ, թարգմանության տեսության հիմանդիրներից մեկն էր:
 
Վիկլիֆը շատ հաճախ առնչվում է Քրիստոնեության Բողոքականություն ճյուղի հետ: Ներկայումս աշխարհի վաթսուն երկրներում կան Վիկլիֆի ավելի քան հարյուր կազմակերպություններ<ref name="WycliffeMain">{{cite web|url= http://wycliffe.net/ |title=Wycliffe Global Alliance |accessdate=20 November 2014}}</ref>։
 
Նայդան [[Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարան]]ում դասընթացներ է անցել 1939 թվականին: Նա ստացել է հունարեն Նոր Կտակարանի մագիստրոսի աստիճան: Այդ նույն տարում նա դարձավ Կալիֆորնիայի նահանգի Սանտա Անա քաղաքի Քալվրի եկեղեցու ժամանակավոր քահանան՝ դրա հիմնադիր քահանայի հրաժարականից հետո :<ref>[http://calvarylife.org/75/1930/missions_ministry.html Calvary Church of Santa Ana, CA, previous pastors]</ref> 1943 թվականին Նայդան ստացավ լեզվաբանության գիտության թեկնածուի աստիճան [[Միչիգանի համալսարան]]ի կողմից: Նա ձեռնադրվեց որպես մկրտող քահանա: Նա ամուսնացավ Ալֆեա Լուսիլ Սփռագի հետ, ով մահացավ 1993 թվականին: 1997 թվականին նա ամուսնացավ Մարիա Ելենա Ֆերնանդես-Միրանդայի հետ, ով իրավաբան էր և դիվանագետ: Նայդան ծառայությունից հեռացավ 1980-ականների սկզբին, չնայած նա շարունակեց դասընթացներ ներկայացնել աշխարհի բոլոր համալսարաններում: Ապրում էր Իսպանիայի Մադրիդ քաղաքում և [[Բելգիա]]յի [[Բրյուսել]] քաղաքում Մահացել է 2011 թվականի օգոստոսի 25-ին Մադրիդում 96 տարեկանում:<ref name=nyto>http://www.nytimes.com/2011/09/04/us/04nida.html?_r=0 retrieved Mar 17, 2015</ref>
1943 թվականին Նայդան ստացավ լեզվաբանության գիտության թեկնածուի աստիճան [[Միչիգանի համալսարան]]ի կողմից: Նա ձեռնադրվեց որպես մկրտող քահանա: Նա ամուսնացավ Ալֆեա Լուսիլ Սփռագի հետ, ով մահացավ 1993 թվականին: 1997 թվականին նա ամուսնացավ Մարիա Ելենա Ֆերնանդես-Միրանդայի հետ, ով իրավաբան էր և դիվանագետ:
Նայդան ծառայությունից հեռացավ 1980-ականների սկզբին, չնայած նա շարունակեց դասընթացներ ներկայացնել աշխարհի բոլոր համալսարաններում: Ապրում էր Իսպանիայի Մադրիդ քաղաքում և [[Բելգիա]]յի [[Բրյուսել]] քաղաքում Մահացել է 2011 թվականի օգոստոսի 25-ին Մադրիդում 96 տարեկանում:<ref name=nyto>http://www.nytimes.com/2011/09/04/us/04nida.html?_r=0 retrieved Mar 17, 2015</ref>
 
== Գործունեություն ==
== Տեսություններ ==
Նայդան կարևոր ներդրում է ունեցել [[թարգմանության տեսության]] և [[Լեզվաբանություն|լեզվաբանության]] բնագավառում:
Նրա՝ անգլերենի շարահյուսության ընդհանուր տեսություն վերնագրով թեկնածուական թեզը լեզվի առաջին մեծամասշտաբ վերլուծություն էր՝ ըստ անմիջական բաղադրիչների ({{lang-en|immediate constituent}}) տեսության: Շարահյուսությանը նվիրված նրա դասագիրքը՝ «Բառերի բնութագրական վերլուծությունը», ամերիկյան կառուցվածքաբանությանը նվիրված նշանավոր աշխատություն էր: Այն տասնամյակներ շարունակ պահպանեց իր արդիականությունը և դեռևս արժեքավոր է իր բազում օրինակներով և վարժություններով: Թարգմանությանը նվրիված նրա մեծագույն ավանդը եղել է դինամիկ համարժեքության ({{lang-en|dynamic equivalence}}) տեսությունը, որը նաև հայտնի է ֆունկցիոնալ համարժեքություն ({{lang-en|functional equivalence}}) անվամբ: Առավել շատ տեղեկատվության համար տե՛ս «[[դինամիկ և ֆորմալ համարժեքություն]]» ({{lang-en|dynamic and formal equivalence}}): Նայդան նաև ստեղծել է [[բաղադրիչների վերլուծության]] ({{lang-en|componential analysis}}) տեխնիկան, որի համաձայն բառերը պետք է բաժանել բաղկացուցիչ մասերի, որի շնորհիվ կարելի է որոշել թարգմանության համարժեքությունը:Հաճախ [[լեզվաբան]]ները դեմ են Նայդայի դինամիկ համարժեքության տեսությանը: Նրանք պնդում են,որ [[բնագիր տեքստ]]ը կարելի է հասկանալ՝ հաշվի առնելով բոլոր բառերը միասին, և իմաստը ամբողջական է միայն տեքստային մակարդակում, այսինքն առավել կարևորում են իմաստային համարժեքությունը: Այս տեսությունը թարգմանական համարժեքության այլ տեսությունների հետ միասին տեղ է գտել նրա «[[Համարժեքության սկզբունեներ]]» գրական ակնարկում,<ref>Nida, Eugene. “Principles of Correspondence”. ''The Translation Studies Reader''. Ed. Lawrence Venuti. NY: Routledge, 2004. 153-167</ref>, որում նա պնդում է, որ ոչ մի երկու լեզու նույնական չեն Համապատասխան նշաններին տրված են տարբեր իմաստներ, և այդ նշանները արտահայտություններում և նախադասություններում տարբեր կերպով են դասավորված Սա փաստում է, որ լեզունների մեջ չկա բացարձակ համարժեքություն Ուստի ամբողջապես ճշգրիտ թարգմանություններ չկան: <ref>Nida, Ed. Venuti. p. 153</ref> Թեպետ թարգմանության ազդեցությունը կարող է մոտ լինել բնօրինակին, մանրամասնություններում չի կաող լինել բացարձակ նույնություն:
Թարգմանությանը նվրիված նրա մեծագույն ավանդը եղել է դինամիկ համարժեքության ({{lang-en|dynamic equivalence}}) տեսությունը, որը նաև հայտնի է ֆունկցիոնալ համարժեքություն ({{lang-en|functional equivalence}}) անվամբ: Առավել շատ տեղեկատվության համար տե՛ս «[[դինամիկ և ֆորմալ համարժեքություն]]» ({{lang-en|dynamic and formal equivalence}}): Նայդան նաև ստեղծել է [[բաղադրիչների վերլուծության]] ({{lang-en|componential analysis}}) տեխնիկան, որի համաձայն բառերը պետք է բաժանել բաղկացուցիչ մասերի, որի շնորհիվ կարելի է որոշել թարգմանության համարժեքությունը:
Հաճախ [[լեզվաբան]]ները դեմ են Նայդայի դինամիկ համարժեքության տեսությանը: Նրանք պնդում են,որ [[բնագիր տեքստ]]ը կարելի է հասկանալ՝ հաշվի առնելով բոլոր բառերը միասին, և իմաստը ամբողջական է միայն տեքստային մակարդակում, այսինքն առավել կարևորում են իմաստային համարժեքությունը:
Այս տեսությունը թարգմանական համարժեքության այլ տեսությունների հետ միասին տեղ է գտել նրա «[[Համարժեքության սկզբունեներ]]» գրական ակնարկում,<ref>Nida, Eugene. “Principles of Correspondence”. ''The Translation Studies Reader''. Ed. Lawrence Venuti. NY: Routledge, 2004. 153-167</ref>, որում նա պնդում է, որ ոչ մի երկու լեզու նույնական չեն Համապատասխան նշաններին տրված են տարբեր իմաստներ, և այդ նշանները արտահայտություններում և նախադասություններում տարբեր կերպով են դասավորված Սա փաստում է, որ լեզունների մեջ չկա բացարձակ համարժեքություն Ուստի ամբողջապես ճշգրիտ թարգմանություններ չկան: <ref>Nida, Ed. Venuti. p. 153</ref> Թեպետ թարգմանության ազդեցությունը կարող է մոտ լինել բնօրինակին, մանրամասնություններում չի կաող լինել բացարձակ նույնություն:
 
== Ծանոթագրություններ ==
171 897

edits