«Ամերիկյան նպաստամատույց վարչություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (clean up, փոխարինվեց: , → , (19), ։ → ։ (10), ՝ → ՝ (7), → (31), ), → ), , ( → ( (2) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Ամերիկյան նպաստամատույց վարչություն''' ({{lang-en|''American Relief Administration''}}; ARA), կազմակերպություն, որ հիմնել է [[ԱՄՆ]]-ի [[կոնգրես]]ը [[1919]]-ի փետրվարին, [[առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ [[Եվրոպա]]յի և [[Մերձավոր Արևելք]]ի տուժած բնակչությանը օգնություն ցույց տալու նպատակով։ Ղեկավարն էր Տ. Հավերը։
'''Ամերիկյան նպաստամատույց վարչություն''' ([[անգլ.]]՝ American Relief Administration; ARA), կազմակերպություն, որ հիմնել է [[ԱՄՆ]]-ի [[կոնգրես]]ը [[1919]]-ի փետրվարին, [[առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ [[Եվրոպա]]յի և [[Մերձավոր Արևելք]]ի տուժած բնակչությանը օգնություն ցույց տալու նպատակով։ Կոնգրեսը 100 միլիոն [[դոլլար]] է հատկացրել օժանդակելու Եվրոպայի ժողովուրդներին, ինչպես նաև «ներկայիս կամ անցյալին [[Փոքր Ասիա]]յի մեջ [[Թուրքիա]]յի հպատակ [[հայեր]]ին, [[սիրիացիներ]]ին, [[հույներ]]ին և այլ [[քրիստոնյա]] ու [[հրեա]] ազգաբնակչությանը»։ Վարիչ Է նշանակվել Հավերը. [[Հայաստան]]ին ուղարկված առաջին նավը [[Բաթում]] է հասել [[1919]]-ի ապրիլին, մինչև օգոստոսի վերջը տեղ Է հասել ևս 7 [[նավ]]։ [[Հայաստան]]ի կառավարությունը իր ստացած յուրաքանչյուր նավի ապրանքների դիմաց ստորագրել է պարտամուրհակ։ Ըստ հրապարակված վերջնական տվյալների, Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը Հայաստան է ուղարկել 50, 6 հզ. [[տոննա]] ապրանք ([[ալյուր]], սերմացու [[ցորեն]], խտացրած [[կաթ]], [[սիսեռ]], [[բրինձ]], [[շաքար]], [[օճառ]] և այլն)՝ 10, 6 միլիոն [[դոլլար]] ընդհանուր արժողությամբ։ Հայաստանի համար նախատեսված ոչ բոլոր ապրանքներն են, որ բաշխվել են հանրապետությունում. ալյուրը բաժանվել Է [[Անդրկովկաս]]ում և [[Մերձավոր Արևելք]]ում ապրող հայերին, իսկ որոշ մթերքներ տրվել են վրացական և ադրբեջանական կառավարություններին՝ տարանցիկ արտոնությունների և [[նավթ]]ի դիմաց, ինչպես նաև որպես ամերիկյան բարի կամքի արտահայտություն։ Կոնգրեսի 100 միլիոն դոլլար հատկացումը սպառվել է [[1919]]-ի ամռանը, որից հետո Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության՝ Անդրկովկասում ունեցած ապրանքներն ու ինչքը փոխանցվել են "Near East Relier («Օգնություն Մերձավոր Արևելքին») կազմակերպությանը։ Մինչև Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության ստեղծումը, Հայաստանին ամերիկյան օգնություն Է եկել ոչ կառավարական կազմակերպության՝ Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեի միջոցով։ Կոմիտեն մեկ տարվա ընթացքում հանգանակել Է 20 միլիոն դոլլար. [[1919]]-ին Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը և Ամերկոմը Հայաստան են ուղարկել 83964 տոննա ապրանք՝ 20231000 դոլլար արժողությամբ։
 
== Պատմություն ==
Կոնգրեսը 100 միլիոն [[դոլլար]] է հատկացրել օժանդակելու Եվրոպայի ժողովուրդներին, ինչպես նաև «ներկայիս կամ անցյալին [[Փոքր Ասիա]]յի մեջ [[Թուրքիա]]յի հպատակ [[հայեր]]ին, [[սիրիացիներ]]ին, [[հույներ]]ին և այլ [[քրիստոնյա]] ու [[հրեա]] ազգաբնակչությանը»։
 
Հավերը [[Հայաստան]]ին ուղարկված առաջին նավը [[Բաթում]] է հասել [[1919]]-ի ապրիլին, մինչև օգոստոսի վերջը տեղ է հասել ևս 7 [[նավ]]։ [[Հայաստան]]ի կառավարությունը իր ստացած յուրաքանչյուր նավի ապրանքների դիմաց ստորագրել է պարտամուրհակ։ Ըստ հրապարակված վերջնական տվյալների, Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը Հայաստան է ուղարկել 50, 6 հազար [[տոննա]] ապրանք ([[ալյուր]], սերմացու [[ցորեն]], խտացրած [[կաթ]], [[սիսեռ]], [[բրինձ]], [[շաքար]], [[օճառ]] և այլն)՝ 10, 6 միլիոն [[դոլլար]] ընդհանուր արժողությամբ։
 
Հայաստանի համար նախատեսված ոչ բոլոր ապրանքներն են, որ բաշխվել են հանրապետությունում. ալյուրը բաժանվել Է [[Անդրկովկաս]]ում և [[Մերձավոր Արևելք]]ում ապրող հայերին, իսկ որոշ մթերքներ տրվել են վրացական և ադրբեջանական կառավարություններին՝ տարանցիկ արտոնությունների և [[նավթ]]ի դիմաց, ինչպես նաև որպես ամերիկյան բարի կամքի արտահայտություն։
 
Կոնգրեսի 100 միլիոն դոլլար հատկացումը սպառվել է [[1919]]-ի ամռանը, որից հետո Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության՝ Անդրկովկասում ունեցած ապրանքներն ու ինչքը փոխանցվել են "Near East Relier («Օգնություն Մերձավոր Արևելքին») կազմակերպությանը։ Մինչև Ամերիկյան նպաստամատույց վարչության ստեղծումը, Հայաստանին ամերիկյան օգնություն Է եկել ոչ կառավարական կազմակերպության՝ Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեի միջոցով։
 
Կոմիտեն մեկ տարվա ընթացքում հանգանակել Է 20 միլիոն դոլլար. [[1919]]-ին Ամերիկյան նպաստամատույց վարչությունը և Ամերկոմը Հայաստան են ուղարկել 83964 տոննա ապրանք՝ 20231000 դոլլար արժողությամբ։
Այս օգնությունը բավարար էր. որպեսզի հաղթահարվեր [[1915]]-ի [[Մեծ եղեռն]]ի և [[թուրք]]երի ավերումների հետևանքով [[արևելյան Հայաստան]]ի զգալի մասում առաջացած [[աղետ]]ը՝ սովը։
{{ՀՀ}}
 
== Գրականություն ==
* Harold Fisher, [http://books.google.com/books?id=K167sO8f99wC Famine in Soviet Russia 1919 1923 the Operation of the American Relief Administration], Publisher: Ayer Co Pub (June 1971), ISBN 0-8369-5650-8, ISBN 978-0-8369-5650-4
* {{книга |автор=Поляков А. А. |заглавие=Диверсия под флагом помощи |место= |издательство=Политиздат |год=1985}}
* [http://query.nytimes.com/search/sitesearch?query=American+Relief+Administration&submit.x=4&submit.y=5 Деятельность АРА в статьях Нью-Йорк Таймс]{{ref-en}}
* {{статья |автор=В. Т. Макаров, B. C. Христофоров |ссылка=http://amstd.spb.ru/1920s/mak.htm |заглавие=Новые данные деятельности Американской администрации помощи (АРА) в России |издание=[[Новая и новейшая история]] |номер=5 |год=2006 |issn=0130-3864}}
 
{{ՀՀ}}
{{ՀՍՀ}}
[[Կատեգորիա:Բարեգործական կազմակերպություններ]]