«Անթրոպոգենի ժամանակաշրջան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
 
== Անթրոպոգենի ժամանակաշրջան ==
Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի տևողությունը որոշվում է 600 հազար-1միլիոն տարուց մինչև 2,5-3,5 [[միլիոն]] տարի։[[տարի]]։ Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի[[ժամանակ]]աշրջանի միասնական ընդունված միջազգային շերտագրական սանդղակ դեռևս չկա։ Սովորաբար ընդունվում է [[Եվրոպա]]յի չորրորդական նստվածքների միջազգային [[քարտեզ]]ի հանձնաժողովի [[1932]] թվականին[[թվական]]ին առաջարկած քառանդամ բաժանման սխեման՝[[սխեմա]]ն՝ ստորջյա, միջին, վերին պլեյստոցեն, և հոլոցեն:
 
== Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի կլիմայաշերտագրական բաժանման չափանիշ ==
Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի[[ժամանակ]]աշրջանի կլիմայաշերտագրական[[կլիմա]]յաշերտագրական բաժանման չափանիշ է համարվում [[Ալպեր]]<nowiki/>ի համար Ա.Պենկի և Է.Օրյուկների [[1909]] թվականին կազմած սխեման։
 
== Սառեցման փուլեր ==
Այդ սխեմայում առանձնացված է 5 սառեցման փուլ (սառցապատումներ կամ գլացիալներ), որոնք ընդմիջվել են տաքացումներով (միջսառցադաշտային ժամանակամիջոցներ կամ ինտերգլացիաններ)։ Սառցապատումներից երկուսը (դաեուբյաննգյունցյան) վերագրում են վերին պլիոցենին, իսկ երեքը (մինդելի, ռիսի նվյուրմի)՝ [[Անթրոպոգենի ժամանակաշրջան]]<nowiki/>ին։ Գիտնականների գերակշռող մասը կողմնակից է բազմակի սառեցման կամ պոլիգլացիալիզմ ի տեսությանը, ըստ որի հաշվվում է 3—83-8 սառցապատում։ Այդ սառեցումները օրգանական աշխարհում առաջ են բերել մեծ փոփոխություններ։ Միջին լայնություններում մերձարևադարձային բուսականությունը իր տեղը զիջել է համարյա ժամանակակից [[անտառներ]]ին և [[տափաստան|տափաստաններ]]ին։ Արևմտյան և [[Հարավային Եվրոպա]]յի [[ծով]]երն են թափանցել փափկամորթների հյուսիսային տեսակները, մահացել են [[Նեոգեն]]ի [[կաթնասուն]]ների շատ տեսակներ և զարգացել եև անթրոպոգենի տիպիկ խմբերը ([[փղեր]], միասմբակավոր [[ձիեր]] և այլն)։
 
== Միջսառցադաշտային ժամանակամիջոց ==
 
== Պլեյստոցենի ընթացք ==
[[Պլեյստոցեն]]ի ընթացքում [[Խաղաղ օվկիանոս]]ի ծայրամասերում, [[Կովկաս]]ում, [[Իսլանդիա]]յում, [[Արևելյան Աֆրիկա]]յում և այլ շրջաններում [[հրաբուխ|հրաբխ]]այնությունը եղել է ավելի ինտենսիվ, քան այժմ։ [[Երկրագունդ|Երկրագնդ]]ի ներկայիս մակերևույթում գերակշռում են անթրոպոգենի տարբեր ծագում ունեցող [[մայրցամաք]]ային ֆացիաներ ՝ լյոսերը, ալյուվիալ, պրոլյուվիալ, էլյուվիալ, [[լիճ|լճ]]ային և էոլյան նստվածքները, որոնք ժամանակակից հողերի[[հող]]երի նախահիմքն են։ Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի հետ կապված է մարդու ծագման ու զարգացման պատմությունը։ Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հանգեցրել է գիտության ինքնուրույև ճյուղի՝ չորրորդական երկրաբանության առանձնացմանը:
== ՀԽՍՀ-ում անթրոպոգենը ներկայացրել է ցամաքային ֆունկցիան ==
[[ՀԽՍՀ]]-ում անթրոպոգենը ներկայացված է ցամաքային ֆունկցիաներով՝ դարավանդային, լճագետային, [[սառցադաշտ]]ային նստվածքներով։ Չնայած ռիսի ու վյուրմի սառցապատումների տարածումը [[Արագած]]ի զանգվածում և [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յում ընդունվում է շատ հետազոտողների կողմից, սակայն հնագույն սառցապատումների տարածման, սառցադաշտերի հզորության հարցերը առ այսօր վիճելի են։ ժամանակակից սառցապատում դիտվում է միայն Արագածի[[Արագած]]ի զանգվածում (ընդհանուր մակերեսը մոտ 5,5 կմ 2)։ Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանի ընթացքում ձևավորվել է [[ՀԽՍՀ]] ռելիեֆը, տեղանքը բարձրացել է մոտ 500—800[[500]]—[[800]] մ, բուսական և կեևդանական աշխարհում տիրապետել եև անթրոպոգենի ձևերը։ ՀԽՍՀ-ում աևթրոպոգեևի հասակի տարբեր շերտախմբերում հայտնաբերվել են կաթնասունների բազմաթիվ բրածո ներկայացուցիչներ՝ [[փիղ]], [[ռնգեղջյուր]], [[ձի]], [[ուղտ]], նախնադարյան [[Եզ|եզներ]], [[եղջերու]] և այլն։ ՀԽՍՀ չորրորդական հրաբխայնության դասական մարզ է։ Այստեղ զգալի տեղ են գրավում տարբեր տիպերի լավաները, նրանց հոսքերն ու ծածկույթները, [[տուֆ]]երը և տուֆալավաները։
 
== Գրականություն ==