«Ամիրա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 1129 բայտ ,  7 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չNo edit summary
No edit summary
{{Տեղեկաքարտ Անուն
{{վիքիֆիկացում}}'''Ամիրա''' (արաբ. ամիր-հրամայող, [[իշխան]]),
| անուն = Ամիրա
| պատկեր =
| նկարագրություն =
| արտասանություն =
| սեռ = իգական
| նշանակություն =
| ծագման տարածաշրջան =
| ծագման լեզու = {{lang-ar|أميرة‎‎}}
| ծագում =
| այլ ուղղագրություն =
| փաղաքշական ձևեր = Ամիրոչկա, Էմիրոչկա, Միրա
| անվան այլ ձևեր =
| կապված անուններ =
| անվան օրը =
| ածանցավոր անուն =
| ժողովրդականություն =
| ծանոթագրություններ =
}}
'''Ամիրա''' ({{lang-ar|}} ամիր-հրամայող, [[իշխան]]), ամիրա բառը կարող է գործածվել առաջին դեպքում, որպես անվանում և երկրորդ դեպքում, որպես պատվանուն:
 
== Անվանում ==
1. անվանում, որը արաբական խալիֆայության մեջ տրվում էր նահանգների կառավարիչներին և զորահրամանատարներին։ [[Հայ]] մատենագիրները «ամիրապետ» են կոչել խալիֆային։ Միջնադարյան հայ իրականության մեջ սկզբնապես Ամիրա կամ ամիր անվանել են մահմեդական իշխաններին, իսկ [[11-րդ դարիցդար]]ից սկսած, [[Զաքարյաններ]]ի օրոք, նաև՝ քաղաքների կառավարիչներին։
 
== Պատվանուն ==
2. Պատվանուն, տրվում էր Օսմանյան կայսրության մեջ հայ ազգի ամենաունևոր և ազդեցիկ անձնավորություններին: Շնորհվել է սկսած 16-րդ դարից։ Ամիրայական հայտնի գերդաստաններից էին՝ Տատյանները, Տյուզյանները, Պալյանները, Պեզճյանները, ճեզայիրլյանները, Իարասանճյանները, Միրիճանյանները, Երամյանները և ուրիշներ։ 19-րդ դարին Ամիրաների ընդհանուր թիվը հասնում էր [[100]]-ի։ Նրանց էին վստահված [[Թուրքիա]]յի արդյունաբերական [[ձեռնարկություն]]ների կառուցման ու ղեկավարման, դրամահատության գործը, տնտեսական կարևոր գերատեսչություններ։ Նրանց մեծ մասն զբաղվում էր վաշխառությամբ, դառնում սեղանավոր։ Շնորհիվ իրենց հարստության, գործիմացության և ձեռք բերած բարձր պաշտոնների, Ամիրաները մեծ ազդեցություն ունեին սուլթանների պալատում, ինչպես նաև հայ համայնքում և հայոց պատրիարքների վրա։ Նրանք փաստորեն միջնորդ էին պատրիարքի ու պետության միջև, ֆինանսավորում էին պատրիարքարանը։ Նախքան բուրժուական մտավորականության ասպարեզ գալը, Ամիրաներն էին տոն տալիս Կ.Պոլսի և երբեմն էլ ողջ արևմտահայության մշակութային ու քաղաքական կյանքին։ Նրանք բացում էին դպրոցներ, հիմնում տպարաններ, հրատարակում գրքեր, մեկենասների դեր կատարում, կազմակերպում մշակութային ընկերություններ են։ Չնայած այդ լուսավորական գործունեությանը, Ամիրաները, ըստ էության, ֆեոդալական կարգերի ջատագովներն էին. նրանց մեծ մասը դեմ էր քաղաքական նորամուծություններին, բուրժուական բարեփոխումներին և նույնիսկ տրտունջռվ էր ընդունում Թանզիմաթը։ Ամիրայական դասը պահպանողական էր։ [[1860]]-[[1870]]-ական թվականներին [[Թուրքիա]]յում իրագործված բուրժուական բարեփոխումների հետևանքով այն կորցրեց իր տնտեսական գործունեության հիմքը և աստիճանաբար դուրս մղվեց ասպարեզից։ Նրա զգալի մասը համալրեց զարգացող բուրժուազիայի շարքերը։
Պատվանուն, տրվում էր [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրությա]]ն մեջ հայ ազգի ամենաունևոր և ազդեցիկ անձնավորություններին:
=== 16-րդ դար ===
Շնորհվել է սկսած [[16-րդ դար]]ից։ Ամիրայական հայտնի գերդաստաններից էին՝ [[Տատյաններ|Տատյանները]], [[Տյուզյաններ|Տյուզյանները]], [[Պալյաններ]]ը, [[Պեզճյաններ]]ը, [[Ճեզայիրլյաններ]]ը, [[Իարասանճյաններ]]ը, [[Միրիճանյաններ]]ը, [[Երամյաններ]]ը և ուրիշներ։
=== 19-րդ դար ===
[[19-րդ դար]]ին Ամիրաների ընդհանուր թիվը հասնում էր [[100]]-ի։ Նրանց էին վստահված [[Թուրքիա]]յի արդյունաբերական [[ձեռնարկություն]]ների կառուցման ու ղեկավարման, դրամահատության գործը, տնտեսական կարևոր գերատեսչություններ։ Նրանց մեծ մասն զբաղվում էր վաշխառությամբ, դառնում սեղանավոր։
== Ամիրաների գործունեությունը ==
2. Պատվանուն, տրվում էր Օսմանյան կայսրության մեջ հայ ազգի ամենաունևոր և ազդեցիկ անձնավորություններին: Շնորհվել է սկսած 16-րդ դարից։ Ամիրայական հայտնի գերդաստաններից էին՝ Տատյանները, Տյուզյանները, Պալյանները, Պեզճյանները, ճեզայիրլյանները, Իարասանճյանները, Միրիճանյանները, Երամյանները և ուրիշներ։ 19-րդ դարին Ամիրաների ընդհանուր թիվը հասնում էր [[100]]-ի։ Նրանց էին վստահված [[Թուրքիա]]յի արդյունաբերական [[ձեռնարկություն]]ների կառուցման ու ղեկավարման, դրամահատության գործը, տնտեսական կարևոր գերատեսչություններ։ Նրանց մեծ մասն զբաղվում էր վաշխառությամբ, դառնում սեղանավոր։ Շնորհիվ իրենց հարստության, գործիմացության և ձեռք բերած բարձր պաշտոնների, Ամիրաներըամիրաները մեծ ազդեցություն ունեին սուլթանների[[սուլթան]]ների պալատում, ինչպես նաև հայ համայնքում և հայոց պատրիարքների վրա։ Նրանք փաստորեն միջնորդ էին պատրիարքի ու պետության միջև, ֆինանսավորում էին պատրիարքարանը։ Նախքան բուրժուական մտավորականության ասպարեզ գալը, Ամիրաներնամիրաներն էին տոն տալիս [[Կ.Պոլսի Պոլս]]ի և երբեմն էլ ողջ արևմտահայության մշակութային ու քաղաքական կյանքին։ Նրանք բացում էին դպրոցներ, հիմնում տպարաններ, հրատարակում գրքեր, մեկենասների դեր կատարում, կազմակերպում մշակութային ընկերություններ են։ Չնայած այդ լուսավորական գործունեությանը, Ամիրաները, ըստ էության, ֆեոդալական կարգերի ջատագովներն էին. նրանց մեծ մասը դեմ էր քաղաքական նորամուծություններին, բուրժուական բարեփոխումներին և նույնիսկ տրտունջռվ էր ընդունում Թանզիմաթը։ Ամիրայական դասը պահպանողական էր։ [[1860]]-[[1870]]-ական թվականներին [[Թուրքիա]]յում իրագործված բուրժուական բարեփոխումների հետևանքով այն կորցրեց իր տնտեսական գործունեության հիմքը և աստիճանաբար դուրս մղվեց ասպարեզից։ Նրա զգալի մասը համալրեց զարգացող բուրժուազիայի շարքերը։
 
== Գրականություն ==
* Ղազարյան Հ., Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական կացությունը [[1800]]-[[1870]] թվականներին., Ե., [[1967]]։
* Ա. Տեր-ՂևոնղյաԱ, Հ. Ղազարյան{{փաստ|Վերնագի՞ր}}:
 
{{ՀՍՀ}}
 
[[Կատեգորիա:Պատվանուններ]]
[[Կատեգորիա:Անուններ]]