«Կոտայք (գավառ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 4932 բայտ ,  5 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (clean up, replaced: մ: → մ։, ն: → ն։ oգտվելով ԱՎԲ)
{{Այլ|Կոտայք (այլ կիրառումներ)}}
'''Կոտայք''', Խատա գավառ, Խատայի գավառ, Խատայոց գավառ, Կըրխբուլաղ, Կոդեք, Կոտա գավառ, Կոտայից գավառ, Կոտայս, Կոտաս, Կոտուաց գավառ, Կոտեաց գավառ, Կոտեից գավառ, Կոտևուց, Կույտա, Կուտայից գավառ, Կուտեից Գավառ, Կուտեուց գավառ, Ղըռխբուլաղ, Ղրխբուլախ, Ղրխբուլաղ, գավառ [[Մեծ Հայք]]ի [[Այրարատ]] նահանգի կազմում։ Մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս [[Կոտայքի մարզ]]ի և [[Երևան]] քաղաքի տարածքներին։
 
== Անվանում ==
Կոտայքում էր գտնվում [[Երևան]]ը։ Ենթադրվում է, որ Կոտայք անունը հնագույն ծագում ունի և կապված է նույնանուն ցեղանվան հետ։ Նույնացվում է [[Վանի թագավորություն|ուրարտական]] սեպագիր արձանագրությունների [[Էտունի]] երկրի անվան հետ։ [[Ղևոնդ Ալիշան]]ը հնարավոր է համարում, որ [[Պտղոմեոս]]ի հիշատակած [[Կոտակենե]] գավառը նույն Կոտայքն է։ Մի այլ տեղ նա այս անունը ծագած է համարում [[Մազազ]] գավառի [[Կուտիս]] գյուղի անունից։
 
Ոմանք Կոտայքը առաջացած են համարում Կոտե անունով մի իշխանի անունից, ուրիշները՝ Կոտայքի Կենտրոն (այժմ՝ [[Գետամեջ]]) գյուղի անունից, կամ էլ [[Սյունիք աշխարհ|Սյունիքի]] [[Գեղարքունիք (գավառ)|Գեղարքունիք գավառի]] Կոթ կամ Կոթաքար գյուղաքաղաքի անունից, իբրև Կոթա փոխադրվածների կամ Կոթայեցիքի գավառ։
 
Կոտայքի մասին տեղեկություններ են պահպանվել «[[Աշխարհացոյց]]»-ում և մատենագիրների երկերում։ Հայ մատենագիրներից առաջին հիշատակությունը [[Սեբեոս]]ինն է (7-րդ դար)։ Արաբ պատմագիր Բալաձորին Կոտայքը հիշում է Կույտա ձևով։ [[Միքայել Չամչյան]]ը, այլ տեղեկություններից օգտվելով, Կոտայքը անվանում է Խատա կամ Խատայոց գավառ։
 
== Աշխարհագրություն ==
Արևմուտքից սահմանակից էր [[Արագածոտն (գավառ)|Արագածոտն]], հյուսիս-արևմուտքից՝ [[Նիգ (գավառ)|Նիգ]], [[Վարաժնունիք (Այրարատ)|Վարաժնունիք]], հարավ-արևելքից՝ [[Մազազ]], հարավից՝ [[Ոստան]] գավառներին։ Գավառի հարավարևմտյան կողմը, որը ոռոգվում էր [[Հրազդան գետ|Հրազդան]] գետով, դաշտային և արգավանդ է, իսկ հյուսիս-արևելքը՝ լեռնոտ։ Այստեղով է հոսում նաև [[Գետառ]]ը։
 
== Պատմություն ==
Միջնադարյան բազմաթիվ վկայություններ կան Կոտայքի մասին։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] ժամանակ Կոտայքը պատկանում էր հայոց արքունիքին։ Հետագա դարերում գտնվել է հայկական տարբեր նախարարական տների և իշխանությունների իրավասության տակ։ Թուրք-պարսկական տիրապետության օրոք Կոտայքը բաժանված էր [[Երևանի խանություն|Երևանի խանության]] [[Կըրխբուլաղ]] և [[Գառնիբասարի]] մահալների միջև։ Ոմանք գավառի մի մասին անունով Կըրխբուլաղ (Ղրխբուլաղ) են անվանել ամբողջ Կոտայք գավառը։
 
== Հուշարձաններ ==
Կոտայքի տարածքի կարևոր հուշարձաններից են՝ [[Ձագավանք]]ը (7-րդ դար), [[Ծիրանավոր եկեղեցի (Արամուս)|Արամուսի Ծիրանավոր եկեղեցին]] (7-րդ դար), Արզնիի եկեղեցին (6-րդ դար), [[Պողոս-Պետրոս մենաստան (Ակունք)|Ակունքի Պողոս-Պետրոս մենաստանը]] (8-րդ դար), Պտղնին, կիկլոպյան տիպի ամրոցներ, դամբարաններ (մ․թ․ա․ 2-րդ դար), գերեզմանոցներ, խաչքարեր և այլն<ref>Հակոբյան Թ.Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ.Տ., Բարսեղյան Հ.Խ. // Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան / Մանուկյան Լ. Գ. // Երևան: Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, 1986. — Հ. 3 — 224 էջ, էջ — 992 էջ.</ref>։
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{Ծանցանկ}}
{{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}}