«Ֆիզիկական օրենք»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
'''Ֆիզիկական օրենք''', մասնավոր փաստերից ածանցված տեսական սկզբունք, որը կիրառելի է որոշակի խմբի կամ դասի երևույթնրիերևույթների համար և միշտ տեղի ունի որոշակի պայմանների առկայության դեպքում<ref> "Law of Nature". Oxford English Dictionary (3rd ed.). Oxford University Press. September 2005.</ref>։ Սովորաբար ֆիզիկական օրենքները տարիների ընթացքում բազմիցս ստուգվում և հաստատվում են դիտումների և փորձերի միջոցով, մինչև ընդունվում են գիտական հասարակության կողմից։
{{խմբագրում եմ|Albero}}
'''Ֆիզիկական օրենք''', մասնավոր փաստերից ածանցված տեսական սկզբունք, որը կիրառելի է որոշակի խմբի կամ դասի երևույթնրի համար և միշտ տեղի ունի որոշակի պայմանների առկայության դեպքում<ref> "Law of Nature". Oxford English Dictionary (3rd ed.). Oxford University Press. September 2005.</ref>։ Սովորաբար ֆիզիկական օրենքները տարիների ընթացքում բազմիցս ստուգվում և հաստատվում են դիտումների և փորձերի միջոցով, մինչև ընդունվում են գիտական հասարակության կողմից։
Որպես կանոն, ֆիզիկական օրենքները ձևակերպվում են խիստ և հակիրճ բառային կամ մաթեմատիկական տեսքով։ Ըստ [[Պոլ Դիրակ]]ի, «Ֆիզիկական օրենքը պետք է օժտված լինի մաթեմատիկական գեղեցկությամբ»<ref>[ http://scisne.net/a-1402?pg=14 Иэн Стюарт. Истина и красота. Всемирная история симметрии. Пер. с англ. Алексея Семихатова. — М.: Астрель, Корпус, 2010. — 461 с. — Серия: Элементы.]</ref>։
Ֆիզիկական գիտության հիմնական խնդիրը ֆիզիկական օրինաչափությունները բացահայտելն է։
* Սովորաբար տեսականորեն շրջելի են ժամանակի մեջ (եթե [[քվանտային մեխանիկա|քվանտային չեն]]), չնայած ժամանակի սլաքն ինքնին անշրջելի է։
 
Ֆիզիկական օրենքները [[գիտական տեսությու]]ներից տարբերվում են իրենց պարզությամբ։ Գիտական տեսությունները սովորաբար ավելի բարդ են, քան օրենքները, ունեն բազմաթիվ բաղադրիչ մասեր և կարող են փոխվել մատչելի փորձարարական տվյալների և վերլուծությունների հետևանքով։ Սրա պատճառն այն է, որ ֆիզիկական օրենքը խստորեն փորձարարական նյութի դիտարկումների հանրագումարն է, մինչդեռ տեսությունը մոդել է, որը հաշվի է առնում դիտումները, բացատրում է դրանք, կապում է այլ դիտումների հետ և դրանց հիման վրա փորձով ստուգելի կանխատեսումներ է անում։ Պարզ ասած, մինչ '''օրենքը''' նշում է, ''որ'' ինչ-որ բան է տեղի ունենում, '''տեսությունը''' բացատրում է, թե ''ինչու'' և ''ինչպես'' է դա տեղի ունենում։
 
== Օրինակներ ==
 
== Սիմետրիաների հետևանք-օրենքներ ==
Ֆիզիկական օրենքների մի մասը համակարգում գոյություն ունեցող որոշ [[սիմետրիա (ֆիզիկա)|սիմետրիաների]] պարզ հետևություններ են։ Այսպես, [[պահպանման օրենքներ]]ը, ըստ [[Նյոթերի թեորեմ]]ի, [[տարածություն|տարածության]] և [[ժամանակ]]ի սիմետրիաների հետևանքներ են։ [[Պաուլիի սկզբունք]]ը [[էլեկտրոն]]ների նույնականության հետևանք է (նրանց [[ալիքային ֆուկցիաֆունկցիա]]յի հակասիմետրիկությունը մասնիկների փոխատեղման նկատմամբ)։
 
== Օրենքների մոտավորությունը ==
Բոլոր ֆիզիկական օրենքները փորձարարական դիտարկումների արդյունքն են և ճիշտ են այն ճշգրտությամբ, որքանով ճիշտ են փորձարարական դիտարկումները։ Այս սահմանափակումը թույլ չի տալիս պնդել, որ օրենքներից որևէ մեկը բացարձակ բնույթ ունի։ Հայտնի է, որ օրենքների մի մասն ակնհայտորեն բացարձակ ճշտրիտ չեն, այլ ավելի ճշգրիտ օրենքների մոտավորություններ են։ Այսպես, Նյուտոնի օրենքները ճիշտ են միայն [[լույսի արագությունիցարագություն]]ից բավարար փոքր արագությամբ շարժվող զանգվածեղ մարմինների համար։ Ավելի ճշգրիտ են [[քվանտային մեխանիկա]]յի օրենքները և [[հարաբերականության հատուկ տեսություն]]ը։ Սակայն նրանք էլ իրենց հերթին [[դաշտի քվանտային տեսություն|դաշտի քվանտային տեսության]] հավասարումների մոտավորություններ են։
 
== Տես նաև ==
8988

edits