«Ալիս (գետ)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 27 բայտ ,  5 տարի առաջ
չ
վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: ց: → ց։ (27) oգտվելով ԱՎԲ
չ (վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: ց: → ց։ (27) oգտվելով ԱՎԲ)
| կայք =
}}
'''Ալիս (գետ )''' գետ [[Փոքր Ասիայ]]ում: Սկիզբ է առնում [[Անտիպոնտական լեռներ]]ի արևմտյան հատվածներից:հատվածներից։ Ունի երկու ակունք:ակունք։ Մեկը սկիզբ է առնում Քկոսդեղաղի ստորոտից, իսկ մյուսը՝ մեծը՝ Անտիպոնտական և Անտիտավրոսյան լեռնահամակարգերի սահմանագլխից՝ Կըզըլդաղի ստորոտից:ստորոտից։ Այս գետը երկաթահանքերով և կարմիր հողերով հարուստ լեռներից բխելու պատճառով ունի կարմիր և պղտոր ջուր:ջուր։ Այն [[Փոքր Ասիա]]յի Սև ծովը թափվող ամենամեծ և ջրառատ գետն է:է։ Սկզբում հոսելով դեպի հարավ-արևմուտք, ոռոգում է [[Զարա]] և [[Սբաստիա]] քաղաքների շրջանները, ապա իր մեջ ներառելով շատ վտակներ հասնում է [[Անկարա]]յի մարզ:մարզ։ Առանց թեքվելու հասնում է մինչև [[Յարաբուզուն|Յարաբուզու]]ն և [[Կեսարիա]]յից ոչ հեռու [[Յուրկյութ]] հովիտը:հովիտը։ Այստեղ հանդիպելով [[Խաջադաղ]] լեռանը թեքվում է հյուսիս-արևմուտք, հետո հյուսիս, ապա հյուսիս-արևմուտք կազմելով մոտ 250 կիլոմետր ձգվող աղեղ:աղեղ։ Բաֆրա գյուղաքաղաքը անցնելով [[Սինոպի ծոց]]ի արևելյան ծայրամասում թափվում է [[Սև ծով]]ը: Երկարությունը 1182 կիլոմետր է:է։
 
== Այլ անվանումներ ==
Ջրի աղի լինելու պատճառով գետի Հալսի հունարեն՝ «Alos» անվանումն է ստացել:ստացել։ Հետագայում թուրքերը ջրի կարմրավուն երանգը հաշվի առնելով գետի անունը վերափոխել են իրենց համար՝ Կըզլիրմակ:Կըզլիրմակ։ Հայտնի է նաև այլ անվանումներով՝ Ալիոս, Ալիսոս, Ալյուս, Գզըլըրմագ, Գզլիրմագ, Գըզըլրմագ, Կզըրմաք, Հալիս, Ղըզըլրմազ, Ղզըլըրմաղ, Մարասանիտա, Քըզըլըրմաք:Քըզըլըրմաք։
 
== Վտակները ==
Գոտըիր վերին, ստորին և միջին հոսանքներում միախառնվում է բազմաթիվ վտակների հետ:հետ։ Այդպիսիք են [[Դուռա]]յի, [[Միսմիլսի|Միսմիլսու]] կամ [[Միսիլ գետ]]երը:
 
== Կամուրջներ ==
Գետի վրա կան մի շարք [[կամուրջ]]ներ, որոնք շատ նշանավոր են:են։ Միակամարը՝ Կեսարիայից 14-15 կիլոմետր հեռավորության վրա է:է։ Մեկ կամար ունի, այդտեղից էլ ծագում է անվանումը:անվանումը։ Ունի մոտ 54 մետր [[երկարություն]], 33 մետր բարձրություն և 4 մետր լայնություն:լայնություն։
Երկրորդը՝ [[Ծուռ]] (Էյրի Քյրփու) կամուրջն է, ընկած է Սեբաստիայի մոտ:մոտ։ Ըստ ավանդության կամուրջը շինել է [[Սենեքերիմ]] [[արքա]]յի դուստրը՝ կոփախո քարերով:քարերով։ Իր ծանրության տակ գետնիը չխարխլելու համար ճարտարապետը հյուսիս-հարավ կամուրջը թեքել է արևմուտք, այսինքն ծուռ է շինել, որտեղից էլ խագել է անվանումը:անվանումը։
Հաջորդը Քեսքիկ կամ Գըզլ կամուրջն է՝ մեծ 6 կամարներով շինված կամուրջ է:է։
Բացի սրանցից նշանավոր է նշանավոր է [[Գրիգոր Կեսարացի|Գրիգոր Կեսարացու]] կողմից շինված 14 կամարներով կամուրջը, որը մոտ 200 տարվա պատմություն ունի:ունի։ Այն նավարկելի չէ, սակայն ձկնառատ է:է։ Տեղ-տեղ շփոթված է Իրիս, տեղ-տեղ Սարոսի վտակ, Ալեոա կամ Ալավս գետերին:գետերին։
[[Խեթական պետություն|Խեթական]] ժամանակաշրջանում կոչվում էր [[Մարասանիտա]]: Ըստ [[Հերոդոտ]]ի [[Ալիս]]ը սկիզբ է առնում [[Արմենիա]]յի լեռներից, անցնում [[Կիլիկիա]]յով Մեդական և [[Լիդիական թագավորություն|Լիդիական]] թագավորությունների սահմանն է:է։ Հավանաբար այստեղ խոսվում է [[Ալեուս]]ի մասին:մասին։ [[Մ. Խորենացի]]ն հիշատակում է Ալիա, Ալիս, Ալիոս, Ալիսոս, Ալիաս ձևերով:ձևերով։<ref>{{Գիրք:ՏԲ|90}}</ref>
 
== Ծանոթագրություններ ==
144 973

edits