«Էներգիա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 26 բայտ ,  6 տարի առաջ
չ
վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: տ: → տ։ (26) oգտվելով ԱՎԲ
չ (վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: տ: → տ։ (26) oգտվելով ԱՎԲ)
'''Էներգիա''', ֆիզիկական մեծություն, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։ [[Ֆիզիկա]]յում էներգիան ({{lang-gr|ἐνέργεια}}, ''գործունեություն'', ''աշխատանք'', {{lang-gr|ἐνεργός}} (''էներգոս'') բառից, ''գործունյա'', ''աշխատող''<ref>{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=energy |title=Էներգիա |work=Online Etymology Dictionary (անգլերեն)|last=Հարպեր |first=Դուգլաս |dateformat=mdy|accessdate=մայիսի 1 2007}}</ref>) [[սկալյար]] [[ֆիզիկական մեծություն]] է։ Բնութագրական է առարկաների և համակարգերի համար, ենթարկվում է [[պահպանման օրենքներ]]ին։ Էներգիայի տարբեր ձևերից են [[կինետիկ էներգիա|կինետիկ]], [[պոտենցիալ էներգիա|պոտենցիալ]], [[ջերմային էներգիա|ջերմային]], [[գրավիտացիոն էներգիա|գրավիտացիոն]], [[ձայնային էներգիա|ձայնային]], [[առաձգական էներգիա|առաձգական]], [[էլեկտրամագնիսական ճառագայթում|էլեկտրամագնիսական]] էներգիաները։
 
«Էներգիա» մեծությունը սերտորեն առնչվում է [[մեխանիկական աշխատանք]]ի հետ:հետ։ Եթե մարմինը կամ մարմինների որևէ համակարգ կարող է աշխատանք կատարել, ապա ասում են, որ այն օժտված է էներգիայով:էներգիայով։ Աշխատանք կարող են կատարել ինչպես շարժվող, այնպես էլ այլ մարմինների հետ փոխազդող մարմինները:մարմինները։ [[Մեխանիկա]]յում տարբերում են երկու տեսակի էներգիա՝ կինետիկ և պոտենցիալ:պոտենցիալ։ Մարմինների շարժմամբ պամանավորված էներգիան անվանում են կինետիկ էներգիա, իսկ փոխազդեցությամբ պայմանավորված էներգիան՝ [[պոտենցիալ էներգիա]]:
 
Էներգիան կարող է մի ձևից փոխակերվել մյուսին, սակայն ընդհանուր էներգիայի չափը միշտ նույնն է մնում։ Այս սկզբունքը՝ [[էներգիայի պահպանման օրենք]]ը, առաջին անգամ կանխադրվել է վաղ 19-րդ դարում, և վերաբերվում է [[մեկուսացված համակարգ]]ին։ [[Նյոթերի թեորեմ]]ի համաձայն, էներգիայի պահպանման օրենքը այն փաստի հետևանքն է, որ ֆիզիկայի օրենքները ժամանակի ընթացքում չեն փոխվում։<ref name="jphysics">{{cite book | last =Լոֆտզ| first =Գ.| coauthors =ՕԿիՖ Դ. և այլն| title=Ջակարանդայի Ֆիզիկա 1 (Jacaranda Physics 1) (անգլերեն)| publisher =John Willey & Sons Australia Ltd. | year =2004| location = Միլտոն, Քուինզլանդ, Ավստրալիա| pages = 286| chapter=11 — Mechanical Interactions| edition=2| isbn=0 7016 3777 3}}</ref>
 
== Կինետիկ էներգիա ==
Կինետիկ էներգիա անվանում են մարմինների շարժումով պայմանավորված էներգիան:էներգիան։
 
<center><math> A= \frac{mv_2^2}{2} - \frac{mv_1^2}{2}</math></center> (1)
 
Մարմնի վրա ազդող [[Ուժ|հաստատուն ուժ]]ի կատարած [[աշխատանք]]ը փոփոխությունն է մի [[Ֆիզիկական մեծություն|ֆիզիկական մեծության]], որը որոշվում է մարմնի [[զանգված]]ի և [[Արագություն|արագության]] քառակուսու արտադրյալի կեսով:կեսով։
 
Մարմնի [[զանգված]]ի և արագության քառակուսու արտադրյալի կեսին հավասար մեծությունն անվանում են մարմնի [[կինետիկ էներգիա]]: Մարմնի կինետիկ էներգիան հավասար է այն աշխատանքին, որը կարող է կատարել շարժվող մարմինը մինչև կանգ առնելը:առնելը։
 
<center><math> E=\frac{mv^2}{2} </math></center>
<center><math> A= \frac{mv_2^2}{2} - \frac{mv_1^2}{2}=E_2-E_1</math></center>
 
Մարմնի վրա ազդող [[ուժերի համազոր]]ի կատարած աշխատանքը հավասար է մարմնի կինետիկ էերգիայի փոփոխությանը:փոփոխությանը։ Այս պնդումը կոչվում է [[կինետիկ էներգիայի թեորեմ]]:
 
== Պոտենցիալ էներգիա ==
[[Պոտենցիալ էներգիա]] անվանում են մարմինների փոխազդեցությամբ պայմանավորված էներգիան:էներգիան։ Պոտենցիալ էներգիան չափվում է այն [[աշխատանք]]ով, որը կարող է կատարել մարմինը՝ առանց արագությունը փոփոխելու մի դիրքից մյուսը տեղափոխելիս:տեղափոխելիս։ Պոտենցիալ էներգիայով է օժտված, օրինակ, սեղմված զսպանակը, [[Երկիր|Երկր]]ից բարձրացված մարմինը:մարմինը։
 
=== Մարմնի՝ ծանրության ուժով պայմանավորված պոտենցիալ էներգիա ===
Մարմնի՝ [[ծանրության ուժ]]ով պայմանավորված պոտենցիալ էներգիան:էներգիան։ m զանգվածով մարմինը Երկրի մակերևույթից h<sub>1</sub> բարձրությամբ կետից որևէ հետագծով h<sub>2</sub> բարձրությամբ մեկ այլ կետ տեղափոխելիս, երբ ծանրության ուժը կարելի է հաստատուն համարել, նրա աշխատանքը որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝
 
<center><math> A= mgh_1-mgh_2 </math></center>
 
Կատարված [[աշխատանք]]ը կարելի է ներկայացնել որպես mgh մեծության սկզբնական և վերջնական արժեքների տարբերություն:տարբերություն։
 
Մարմնի զանգածի, ազատ անկման արագացման և Երկրից մարմնի բարձրության արտադրյալն անվանում են պոտենցիա էներգիա:էներգիա։
 
<center><math> E= mgh </math></center>
 
Մարմնի ծանրության ուժով պայմանավորված պոտենցիալ էներգիան հավասար է մարմինը մինչև զրոյական մակարդակ տեղափոխելիս ծանրության [[ուժ]]ի կատարած աշխատանքին:աշխատանքին։
 
<center><math> A= E_1-E_2=-(E_2-E_1)=-\Delta E </math></center>
 
[[Ծանրության ուժ]]ի կատարած աշխատանքը հավասար է մարմնի [[պոտենցիալ էներգիա]]յի փոփոխությանը՝ հակառակ նշանով:նշանով։ Այս պնդումը կոչվում է [[պոտենցիալ էներգիայի թեորեմ]]:
 
=== Առաձգականորեն դեֆորմացված մարմնի պոտենցիալ էներգիա ===
Եթե առաձգական մարմինը, օրինակ, զսպանակը, սեղմենք, ապա [[առաձգականության ուժ]]ի շնորհիվ այն կարող է ընդարձակվել և աշխատանք կատարել:կատարել։ Առաձգականության ուժի կատարած [[աշխատանք]]ը կարող ենք հաշվել հետևյալ բանաձևով, և այն արտահայտել պոտենցիալ էներգիայի փոփոխությամբ՝
 
<center><math> A= \frac{kx_1^2}{2} - \frac{kx_2^2}{2}</math></center>
<center><math> A= \frac{kx_1^2}{2} - \frac{kx_2^2}{2}=-(E_2-E_1)=\Delta E</math></center>
 
Մարմնի վրա ազդող [[պոտենցիալային ուժ]]ի [[աշխատանք]]ը հավասար է նրա [[պոտենցիալ էներգիա]]յի փոփոխությանը՝ հակառակ նշանով:նշանով։ Այս պնդումը կոչվում է պոտենցիալ էներգիայի թեորեմ:թեորեմ։
 
=== Պոտենցիալ էներգիայի մինիմումի սկզբունք ===
 
Կայուն է այն [[հավասարակշռություն]]ը, որի դեպքում մարմնի [[պոտենցիալ էներգիա]]ն ընդունում է իր հնարավոր նվազագույն արժեքը:արժեքը։ Այս պնդումն անվանում են պոտենցիալ էներգիայի մինիմումի սկզբունք:սկզբունք։
 
== Լրիվ մեխանիկական էներգիա ==
[[Լրիվ մեխանիկական էներգիա]]ն մարմնի [[Կինետիկ էներգիա|կինետիկ]] և [[պոտենցիալ էներգիա]]ների գումարն է:է։ Պոտեցիալային ուժերի ազդեցության դեպքում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիան մնում է հաստատուն, այսինքն՝ պահպանվում է:է։ Պոտենցիալային ուժերով փոխազդող մարմինների փակ համակարգի լրիվ մեխանիկական էներգիան պահպանվում է:է։ Այս պնդումն անվանում են լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենք:օրենք։ Համակարգի լրիվ մեխանիկական էներգիայի փոփոխությունը հավասար է արտաքին ուժերի և ներքին ոչ պոտենցիալային ուժերի աշխատանքների գումարին:գումարին։
 
== Պատմություն ==
144 973

edits