«Այրվածքներ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ Հիվանդություն}}
'''Այրվածքներ''', օրգանիզմի [[հյուսվածքներ]]ի վնասվածքներ, որոնք առաջանում են բարձր ջերմաստիճանի, [[քիմիական նյութ]]երի, [[էլեկտրական հոսանք]]ի կամ [[իոնացնող ճառագայթներ]]ի տեղային ազդեցություններից։ Եթե այրվել է [[մաշկ|մարմնի մակերևույթի]] 10-15%-ից ավելին, ապա օրգանիզմում դրա հետևանքով առաջացած փոփոխություններն անվանում են ''այրվածքային հիվանդություն''։
| Name =Այրվածք
 
| Image = Hand2ndburn.jpg
| Caption = Ձեռքի երկրորդ աստիճանի այրվածք
| DiseasesDB = 1791
| ICD10 = {{ICD10|T|20||t|20}}–{{ICD10|T|31||t|20}}
| ICD9 = {{ICD9|940}}–{{ICD9|949}}
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus = 000030
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic = 1278244
| MeshID = D002056
}}
'''Այրվածքներ''', օրգանիզմի [[հյուսվածքներ]]ի վնասվածքներ, որոնք առաջանում են բարձր ջերմաստիճանի, [[քիմիական նյութ]]երի, [[էլեկտրական հոսանք]]ի կամ [[իոնացնող ճառագայթներ]]ի տեղային ազդեցություններից։
Եթե այրվել է [[մաշկ|մարմնի մակերևույթի]] 10-15%-ից ավելին, ապա օրգանիզմում դրա հետևանքով առաջացած փոփոխություններն անվանում են ''այրվածքային հիվանդություն''։
== Այրվածքային շոկ ==
Առաջին ժամերին այրվածքային փոփոխությունները կարող են առաջացնել շոկ։ Դրա հիմքում ընկած է կենսական կարևոր օրգաններում [[արյան շրջանառություն|արյան շրջանառության]] խանգարումը, որը պայմանավորված է արյան թանձրացման հետևանքով նրա ծավալի նկատմամբ։ Վերջինս կապված է արյան շրջանառության վերքային մակերևույթ արյան հեղուկի մասի արտահոսքով։ Այրվածքային շոկը կարող է տևել մինչև 48 ժամ։
 
[[Պատկեր:Fires world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|left|Այրվածքներ ստացած, անաշխատունակ մարդկանց թիվը 100 000 բնակչության հաշվով (2004 թվականի թվյալներ)<ref>{{cite web|url=http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html|title=WHO Disease and injury country estimates|date=2009|work=World Health Organization|accessdate=11 ноября 2009|archiveurl=http://www.webcitation.org/613y7C8Ym|archivedate=2011-08-20}}</ref>
{|
== Թունավորում ==
Ավելի ուշ սկսվում է օրգանիզմի [[ինքնաթունավորում]]ը այրված հյուսվածքների քայքայման արգասիքներով, իսկ վերքերի թարախակալման պահից սկսած՝ ախտածին [[բակտերիաներ]]ի կենսագործունեության արգասիքներով և թունավոր նյութերով։ Թունավորումն ուղեկցվում է մարմնի թուլությամբ, բարձր ջերմաստիճանով, [[ախորժակ]]ի բացակայությամբ, նիհարումով, անքնությամբ, հոգեկան խանգարումներով։ Այդ ֆոնի վրա առաջանում են տարբեր բարդություններ, որոնցից ավելի հաճախակի և ծանր են [[թոքաբորբ]]ը, ստամոքսաղիքային համակարգի լորձաթաղանթների խոցային ախտահարումները և արյան վարակումը։
 
== Այրվածքի տեսակներ ==
[[File:Burn Degree Diagram.svg|thumb|Այրվածքի երեք մակարդակները]]
Տարբերում են մակերեսային այրվածքներ, որոնք ապաքինվում են ինքնուրույն, և խորը՝ ապաքինման համար անհրաժեշտ է կատարել մարմնի այլ մասից վերցրած սեփական մաշկի փոխպատվաստում։
 
=== Մակերեսային այրվածքներ ===
Մակերեսային են մաշկի I, II և III աստիճանի այրվածքներ, որոնց ժամանակ մեռուկանում է մաշկի [[էպիթել|մակերեսային շերտ]]ը, բայց պահպանվում են [[ծլական շերտ]]ը և, այսպես կոչված, մաշկի հավելումները, [[մազեր|մազային կոճղեզներ]]ը, [[քրտնագեղձեր]]ը և [[ճարպագեղձեր]]ը, որոնցից ձևավորվում է նոր էպիթել, և այրվածքային վերքն ապաքինվում է։
 
=== Խորը այրվածքներ ===
III աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկն ախտահարվում է ամբողջ խորությամբ։ Այրվածքը IV աստիճանի է, երբ ախտահարվում են [[ենթամաշկային բջջանք]]ը, [[մկաններ]]ը և [[ոսկրեր]]ը։ III և IV աստիճանի այրվածքներ խորն են։ Ինքնուրույն սպիանալով՝ կարող են առողջանալ մարմնի մակերևույթի 1%-ից ոչ ավելին զբաղեցնող խոր այրվածքներ։
 
=== Խորության աստիճանի որոշում ===
Այրվածքից անմիջապես հետո վնասվածքի խորությունը դժվարանում է որոշել նույնիսկ մասնագետը։ I աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկի այրված հատվածները կարմրում են և այտուցվում։ II աստիճանի դեպքում մաշկի վրա առաջանում են թափանցիկ, բաց դեղնավուն հեղուկով լցված բշտիկներ, որոնց տակի մաշկը շատ ցավոտ է։ Ill աստիճանի այրվածքի խորությունը պարզվում է 5-7 օրվա ընթացքում։ Այրվելուց անմիջապես հետո մաշկը դառնում է բաց մոխրագույն։ III աստիճանի այրվածք, ձեռքերի այտուց, արյունազեղումային հատվածներով այրվածքային մակերևույթ (ներգրավված են մաշկի մակերեսային շերտերը) կամ դարչնագույն, շոշափելիս՝ մի քիչ պնդացած։ IV աստիճանի այրվածքի դեպքում մաշկի մակերևույթը դարչնագույն է (ածխանալիս՝ սև), պնդացած, առանց ցավի։
[[Պատկեր:Verbrennung 3grad01.jpg|thumb|150px|Երրորդ մակարդակի մաշկի մեծածավալ այրվածքներ]]
[[Պատկեր:Burns foot.jpg|thumb|150px|IIIբ և IV մակարդակի այրվածքներ, երևում է նեկրոզը և հյուսվածքների քայքայումը]]
 
=== Կրակով այրվածք ===
Կրակով այրվելիս առաջին օգնությունը ջրով, ծածկոցով, վերարկուով կամ հաստ գործվածքով այն հանգցնելն է։ Հաճախ այրվող հագուստը մարդկանց մոտ խուճապ է առաջացնում, նրանք չեն կողմնորոշվում, սկսում են այս ու այն կողմ նետվել կամ փախչել՝ ուժեղացնելով կրակը։ Նման դեպքերում շրջապատողները պետք է այրվողին կանգնեցնեն, կրակը մարեն և հանեն այրվող հագուստը։
 
=== Ջերմային այրվածք ===
Եռացող հեղուկով կամ քիմիական նյութերով այրվելիս, պետք է արագ հանել տուժածի տվյալ մասի հագուստը։
Ջերմային սահմանափակ այրվածքի դեպքում անհրաժեշտ է՝ անմիջապես (10-15 րոպեում) այրված մասը սառեցնել ծորակի ջրով, այնուհետև դնել [[վիրակապ]], ցանկալի է [[մանրէազերծում|մանրէազերծած]]։ Ցավը հանգստացնելու նպատակով կարելի է տալ ցավամոքիչ։
 
=== Քիմիական նյութերով այրվածք ===
Քիմիական նյութերով մաշկը այրվելիս, այն արագ լվանալ առատ ջրով, դնել մանրէազերծած վիրակապ և տուժածին հասցնել հիվանդանոց։ Այրվածքի դեպքում չի կարելի մեզ օգտագործել, քանի որ այն կարող է պարունակել մանրէներ և առաջացնել այրվածքային մակերևույթի թարախակալում։
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
{{Արտաքին հղումներ}}
{{ՀԲՀ}}
 
162 989

edits