«Ադամ Սմիթ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Տեղեկաքարտ ՓիլիսոփաԳիտնական
| բնագիր անուն = ԱդամAdam ՍմիթSmith
| ազդվել էinfluences = [[Արիստոտել]]{{·}} [[Դեյվիդ Հյում]]{{·}} [[Ֆրենսիս Հատչեսոն]]{{·}} [[Բերնարդ Մանդեվիլ]]{{·}} [[Ֆրանսուա Կենե]]{{·}} [[Ժան Ժակ Ռուսո]]{{·}} [[Ջոն Լոք]]{{·}} [[Էդմոնդ Բյորկ]]
| բնագիր անուն = {{lang-en|Adam Smith}}
| ազդել էinfluenced = [[Ֆրեդերիկ Բաստիա]]{{·}} [[Միլթոն Ֆրիդմեն]]{{·}} [[Ֆրիդրիխ ֆոն Հայեկ]]{{·}} [[Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել]]{{·}} [[Թոմաս Հոդսկին]]{{·}} [[Ջոն Մեյնարդ Քեյնս]]{{·}} [[Թոմաս Մալթուս]]{{·}} [[Կառլ Մարքս]]{{·}} [[Ջոն Ստյուարտ Միլ]]{{·}} [[Դեյվիդ Ռիկարդո]]{{·}} [[Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոն]]{{·}} [[Ժան Բատիստ Սեյ]]{{·}} [[ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր]]
| շրջան =
| ժամանակ =
| պատկեր = AdamSmith.jpg
| image_size = 240px
| նկարագրում =
| ի ծնե անունը =
| ծնունդ = {{ԾԱ|1723|6|16}}
| մահ = {{ՄԱՏ|1790|7|17|1723|6|16}}
| քաղաքացիություն =
| հպատակություն =
| ազգություն = [[Անգլիացի]]
| լեզու =
| դպրոց_ավանդ = [[Արևմտյան փիլիսոփայություն]]
| գլխավոր_հետաքրքրություններ = [[Քաղաքական փիլիսոփայություն]]{{·}} [[Բարոյագիտություն]]{{·}} [[տնտեսագիտություն]]
| գրառելի_գաղափարներ = [[Դասական տնտեսագիտություն]]{{·}} ժամանակակից [[ազատ շուկա]]{{·}} [[աշխատանքի բաժանում]]
| ազդվել է = [[Արիստոտել]]{{·}} [[Դեյվիդ Հյում]]{{·}} [[Ֆրենսիս Հատչեսոն]]{{·}} [[Բերնարդ Մանդեվիլ]]{{·}} [[Ֆրանսուա Կենե]]{{·}} [[Ժան Ժակ Ռուսո]]{{·}} [[Ջոն Լոք]]{{·}} [[Էդմոնդ Բյորկ]]
| ազդել է = [[Ֆրեդերիկ Բաստիա]]{{·}} [[Միլթոն Ֆրիդմեն]]{{·}} [[Ֆրիդրիխ ֆոն Հայեկ]]{{·}} [[Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել]]{{·}} [[Թոմաս Հոդսկին]]{{·}} [[Ջոն Մեյնարդ Քեյնս]]{{·}} [[Թոմաս Մալթուս]]{{·}} [[Կառլ Մարքս]]{{·}} [[Ջոն Ստյուարտ Միլ]]{{·}} [[Դեյվիդ Ռիկարդո]]{{·}} [[Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոն]]{{·}} [[Ժան Բատիստ Սեյ]]{{·}} [[ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր]]
| մրցանակներ =
| պարգևներ =
| ստորագրություն = Adam Smith signature 1783.svg
| կրոն = [[Քրիստոնեություն]]
| կայք =
| վիքիդարան =
| վիքիքաղվածք =
}}
'''Ադամ Սմիթ''' ({{lang-en|Adam Smith}}, [[հունիսի 16]], [[1723]], [[Շոտլանդիա]] -[[հուլիսի 17]], [[1790]]), անգլիացի տնտեսագետ և փիլիսոփա։
Օքսֆորդի համալսարանն ավարտելուց հետո երկու տարի զբաղվել է ինքնակրթությամբ, ապա 1748 թ.-ից նշանակվել է դասախոս Էդինբուրգի համալսարանում, թեև սկզբնական շրջանում դասախոսությունները անգլիական գրականության վերաբերյալ էին, ապա իրավագիտության։ 1751 թ.-ից Ա.Սմիթը դասավանդել է Գլազգոյի համալսարանում մի քանի առարկաներ՝ տրամաբանություն, էթիկա, ճարտասանություն, իրավագիտություն և տնտեսագիտություն։
 
1759 թ. հրատարակվեց նրա առաջին աշխատությունը՝ «Բարոյական զգացմունքների տեսություն» վերնագրով, որի նյութը հավաքված էր նրա դասախոսություններից։ Աշխատանքում վերլուծված են վարքագծի բարոյական նորմերը, կանոնները, որոնք հասարակության մեջ ապահովում են սոցիալական կայունություն։ Իր աշխատանքում հեղինակը քննադատել է եկեղեցական բարքերը, քանի որ դեմ էր մարդկանց մեջ վախ սերմանելուն հանդերձյալ կյանքի հանդեպ։ Գլազգոյում Սմիթն ապրեց 12 տարի, ապա տեղափոխվեց Ֆրանսիա 1762 - 1764 թթ.։
Գլազգոյում Սմիթն ապրեց 12 տարի, ապա տեղափոխվեց Ֆրանսիա 1762 - 1764 թթ.։
 
1778 թ. Սմիթը նշանակվեց Շոտլանդիայի մաքսային հսկիչ Էդինբուրգում (4 այլ հսկիչների հետ միասին) 600 ֆունտ ստերլինգ աշխատավարձով, որը համարվում էր բավական մեծ հաստիք այդ ժամանակ։ Իր եկամուտը մեծամասամբ օգտագործել է բարեգործական նպատակներով, իսկ մահվանից հետո միակ կուտակած հարստությունը հսկայական գրադարանն էր։
Սմիթի կարևորագույն ներդրումը տնտեսագիտության տեսության մեջ այն էր, որ նա շուկան սկսեց դիտարկել որպես ինքնակարգավորվող համակարգ, որը գործում է իրեն հատուկ ներքին տնտեսական մեխանիզմներով։ Նա առաջ քաշեց «Անտեսանելի ձեռքի» տեսությունը ({{lang-en|invisible hand of the market}}), որի համաձայն՝ կարելի է մի բանից օգուտ ստանալ միայն այլ անձանց պահանջմունքները բավարարելու միջոցով։ Այսինքն՝ շուկայի մասնակիցները իրենց ցանկալի արդյունքին են հասնում՝ ապահովելով նաև մյուս մասնակիցների շահերի իրացումը, իսկ բոլոր մասնակիցները՝ ժողովուրդների հարստությունը։ Այս սկզբունքով էլ շուկան դիտարկվում է որպես ինքնակարգավորվող ինքնուրույն համակարգ, որը գործում է անտեսանելի ձեռքի սկզբունքի հիման վրա՝ ի վերջո հասնելով հավասարակշռության վիճակի։
Օրինակ որևէ ապրանքի նկատմամբ պահանջարկի նվազումը հանգեցնում է դրա գնի նվազման, ինչն էլ՝ արտադրության ծավալների կրճատման, ուստի նվազում է նաև այդ ապրանքի արտադրության համար անհրաժեշտ ռեսուրսների պահանջարկը։ Արդյունքում ռեսուրսների բաշխումը նույնպես կատարվում է ինքնակարգավորման սկզբունքի հիման վրա։
 
== Աղբյուրներ ==
{{Reflist}}
 
== Գրականություն ==
* {{Cite book |title=A Critical Bibliography of Adam Smith |last=Tribe |first=Keith |author2=Mizuta, Hiroshi |publisher=Pickering & Chatto |year=2002 |isbn=978-1-85196-741-4}}
* {{cite book |title=Essays on the Intellectual History of Economics |editor=Douglas A. Irwin |first=Jacob |last=Viner |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, New Jersey |isbn=0-691-04266-7 |year=1991 |ref=harv}}
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
{{Արտաքին հղումներ}}
 
{{DEFAULTSORT:Սմիթ, Ադամ}}
 
[[Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ]]
[[Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ]]
[[Կատեգորիա:1723 ծնունդներ]]
[[Կատեգորիա:1790 մահեր]]
[[Կատեգորիա:Հունիսի 16 ծնունդներ]]
[[Կատեգորիա:Հուլիսի 17 մահեր]]
[[Կատեգորիա:ԱՄՆ հիմնադիր-հայրեր]]
162 718

edits