Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 9 բայտ ,  4 տարի առաջ
չ
վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: ր: → ր։ (9) oգտվելով ԱՎԲ
Ֆտորի անվանումն ({{lang-gr|cpdopog}} - քայքայել) առաջարկել է Ա․ Ամպերը (1810)։ Ազատ ֆտորը առաջինն անջատել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ա․ Մուասանը ([[1886]])՝ [[կալիումի ֆտորիդ]] պարունակող հեղուկ [[Ֆտորաջրածին|ֆտորաջրածնի]] (անջուր) [[էլեկտրոլիզ]]ով։
 
Ֆտորի քիմիան բուռն զարգացել է 2-րդ՝ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ պարզվեց, որ ատոմային զենքի համար անհրաժէշտ <sup>235</sup>Ս իզոտոպի անջատումը բնական [[ուրան]]ից առավել արդյունավետ է իրականացնել UF<sub>6</sub>-ի օգնությամբ։ Ստացվեցին ֆտորի և նրա միացությունների նկատմամբ կայուն օրգանական միացություններ:միացություններ։
 
== Բնության մեջ ==
Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է․ 1S<sup>2</sup>2S<sup>2</sup>2P<sup>5</sup>։
 
Ֆտորի [[ատոմ]]ում` 2-րդ էներգիական մակարդակում, չկա d օրբիտալ, շնորհիվ իր մեկ չզույգված էլեկտրոնի, բնորոշ է -1 [[օքսիդացման աստիճան]] և 1 [[վալենտականություն]]: Ֆտորն ամենաէլեկտրաբացասական տարրն է (ԷԲ = 3,98) և օժտված է ուժեղագույն օքսիդիչ հատկությամբ:հատկությամբ։
 
== Բյուրեղցանցի կառուցվածք ==
[[Պատկեր:Alpha-fluorine-unit-cell-B-3D-balls.png|thumb|244x244px|α-ֆտորի բյուրեղացանցի կառուցվածքը]]
Ֆտորն առաջացնում է 2 բյուրեղային վերափոխակներ, որոնք [[մթնոլորտ]]ային ճնշման պայմաններում կայուն են:են։
* α-ֆտոր -գոյություն ունի 45,6 K ջերմաստիճանից բարձր պայմաններում, բյուրեղցանցի կառուցվածքը՝ ութանկյուն, տարածությունը ''C'' 2/''c'', տվյալները ''a'' = 0,550 նմ, ''b'' = 0,328 նմ, ''c'' = 0,728 նմ, β = 102,17°, Z = 4<ref>Journal of Solid State Chemistry, Vol. 2, Issue 2, 1970, P. 225—227.</ref><ref>J. Chem. Phys. 49, 1902 (1968)</ref>:
* β-ֆտոր - գոյություն ունի 45,6 ÷ 53,53 K ջերմաստիճանային միջակայքում, բյուրեղցանցի կառուցվածք [[խորանարդ]], տվյալները ''a'' = 0,667 նմ, Z = 8:
:: <math>\mathsf{ 2K_2MnF_6 + 4SbF_5 \rightarrow 4KSbF_6 + 2MnF_3 + F_2 \uparrow }</math>:
 
Ֆտորի ուժեղ օքսիդացնող հատկությամբ պայմանավորված` գրեթեբոլոր մետաղները ենթարկվում են [[կոռոզիա]]յի, այդ պատճառով ինչպես էլեկտրոլիզարարը, այնպես էլ տեղափոխման և պահպանման տարաները ստիպված պատրաստում են [[նիկել]]ից, որը կայունություն է ձեռքբերում՝ շնորհիվ [[մետաղ]]ի մակերևույթին գոյացող [[աղ]]ի` NiF<sub>2</sub>, պաշտպանիչ շերտի:շերտի։
 
== Ֆիզիկական հատկություններ ==
:: <math>\mathsf{ 2F_2 + 2SiO_2 \rightarrow SiF_4 + O_2 \uparrow }</math>
 
Այրման արգասիքներից մեկը թթվածինն է, ինչը նշանակում է, որ ֆտորն ավելի ուժեղ օքսիդիչ է, քան թթվածինը:թթվածինը։
 
*Ֆտորացման ռեակցիաները էքսոթերմիկ են և հաճախ ընթանում են բոցավառմամբ կամ պայթյունով։ Ջրածինը ֆտորում ինքնաբոցավառվում է, խառնուրդը պայթում է մթության մեջ անգամ առանց տաքացնլուց, ստացվում է ֆտորաջրածին, որի ջրային լուծույթը կոչվում է ֆտորաջրածնական թթու.
 
== Պահպանում ==
Ֆտորը պահում են և գազային վիճակում (ճնշման տակ), և հեղուկ վիճակում, ուժեղ օքսիդացնող հատկությամբ պայմանավորված` գրեթեբոլոր մետաղները ենթարկվում են [[կոռոզիա]]յի, այդ պատճառով ինչպես էլեկտրոլիզարարը, այնպես էլ տեղափոխման և պահպանման տարաները ստիպված պատրաստում են [[նիկել]]ից, որը կայունություն է ձեռքբերում՝ շնորհիվ [[մետաղ]]ի մակերևույթին գոյացող [[աղ]]ի` NiF<sub>2</sub>, պաշտպանիչ շերտի:շերտի։
 
== Կիրառություն ==
[[Պատկեր:PET-MIPS-anim.gif|մինի]]
Ֆտորն օգտագործում են հատուկ [[պլաստմասսա]]ների ([[տեֆլոն]]), [[ֆրեոն]]ների և հեղուկ [[հրթիռային վառելիք]]ի օքսիդիչի ստացման համար։
Ֆտորը լայնորեն օգտագործվում է որոշ օրգանական նյութերի` սառնագենտների և ֆտորապլաստների արտադրության համար:համար։
 
Ֆտորը օգտագործվում է UF<sub>6</sub>, C1F<sub>2</sub>, SF<sub>6</sub> և այլն ստանալով, UF<sub>6</sub>-ը՝ [[ուրան]]ի իզոտոպներն իրարից բաժանելու համար, C1F<sub>3</sub>, WF<sub>6</sub>, SF<sub>6</sub>, BrF<sub>5</sub>-ը՝ և այլն որպես ֆտորացնող միջոցներ, իսկ SF<sub>6</sub>-ը՝ նաև էլեկտրատեխնիկայի արդյունաբերության մեջ։ [[Սառնարան]]ներում գործածվող ֆրեոն` CCl<sub>2</sub>F<sub>2</sub>, դյուրաեռ հեղուկը, որը գոլորշիացման ենթարկվելիս (ճնշումը կտրուկ փոքրացնելու միջոցով) շրջապատից խլում է մեծ քանակով ջերմություն:ջերմություն։ Նշված նյութը, որի քիմիական անունն է երկքլորերկֆտորմեթան, օգտագործվում է նաև որպես պրոպելենտ (ցնդելիություն ապահովող նյութ) զանազան աերոզոլերում և կենցաղային օդափոխիչներում և կենցաղային օդափոխիչներում:օդափոխիչներում։
 
Ֆտորից ստանում են քառաֆտոր [[էթիլեն]]` C<sub>2</sub>F<sub>4</sub>, որից էլ պոլիմերացման ռեակցիայով արտադրում են թանկարժեք պլաստմասսա` պոլիտետրաֆտորէթիլեն` [[տեֆլոն]]:
144 973

edits