Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 27 բայտ, 4 տարի առաջ
չ
վերջակետների ուղղում, փոխարինվեց: մ: → մ։ (27) oգտվելով ԱՎԲ
{{Պարբերական համակարգի տարր|align=center|fontsize=100%|number=3}}
 
'''Լիթիում''' ({{lang-la|Lithium}}, քիմիական տարր է, որի նշանն է '''Li''' և ատոմային թիվը՝ 3։ Գտնվում է Մենդելեևի պարբերական համակարգի 1-ին խմբի գլխավոր ենթախմբում:ենթախմբում։ Լիթիումը [[ալկալիական մետաղ]] է, կարգահամարը՝ 3: Ալկալիական է կոչվում այն պատճառով, որ ջրի հետ փոխազդելով, առաջացնում է ալկալի:ալկալի։
 
Ատոմական զանգվածը՝ 6,941, ատոմի արտաքին Էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը՝ 2s: Ունի երկու կայուն իզոտոպ՝ <sup>6</sup>Li (7,42 %) և <sup>7</sup>Li (92,58 %):
 
Լիթումը սպիտակ-արծաթափայլ [[մետաղ]] է:է։
 
== Պատմություն և անվան ծագում ==
Լիթիումը հայտնաբերել է շվեդ քինիկոսների կողմից [[1817]] թվականին (Li,Na)[Si<sub>4</sub>AlO<sub>10</sub>]: Հայտնաբերել է շվեդ քիմիկոս Ա. Արֆվեդսոնը ([[1817]]):
 
Մետաղական լիթիումը առաջին անգամ ստացել է Գեմֆրի Դևին [[1825]] թվականին:թվականին։ Լիթիումը իր անունը ստացել է նրա համար, որ հայտնաբերվել է «քարերում» ({{lang-el|λίθος}} - քար): Սկզբում կոչվում էր «լիթիոն», ժամանակակից անունը տվել է Բերցելիուսը:Բերցելիուսը։
 
== Բնության մեջ ==
=== Լիթիումի երկրաքիմիա ===
Լիթիումը իր [[երկրաքիմիա]]կան կազմով պատկանում է լիտոֆիլ տարերի շարքին, որոնցից են [[կալիում]]ը, [[ռուբիդիում]]ը և [[ցեզիում]]ը:ը։ Հելիումի պարունակությունը [[ընդերք]]ում 21 գ/տ, ծովի ջրում 0,17 մգ/լ<ref>J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. 1, 1965</ref>:
Պարունակությունը երկրակեղևում 3,2-10 3 % է (ըստ զանգվածի):
 
=== Հանքավայր ===
Լիթիումի հանքավայրերը գտնվում են [[Չիլի]]ում, [[Բոլիվիա]]յում (Ույնի աղալիճը ամենամեծն է աշխարհում<ref>[http://designmind.frogdesign.com/files/u10/Lithium_Article_Eric_Burns.pdf Lithium Article Eric Burns]</ref>) [[ԱՄՆ]]-ում [[Արգենտինա]]յում, Կոնգոյում, [[Չինաստան]]ում, [[Բրազիլիա]]յում, [[Սերբիա]]յում, [[Ավստրալիա]]յում:յում։
 
=== Լիթիումի իզոտոպներ ===
Ունի երկու կայուն իզոտոպ՝ <sup>6</sup>Li (7,42 %) և <sup>7</sup>Li (92,58 %): Հայտնի է լիթիումի 7 արհեստական ռադիոակտիվ իզոտոպներ և 2 երկու միջուկային իզոմեր (<sup>4</sup>Li - <sup>12</sup>Li և համապատասխանաբար <sup>10m1</sup>Li - <sup>10m2</sup>Li): Առավել կայուն է <sup>8</sup>Li իզոտոպը:իզոտոպը։ Էկզոտիկ իզոտոպ <sup>3</sup>Li ըստ երևույթին, գոյություն չունի որպես զուգորդված համակարգը:համակարգը։
 
== Ստացում ==
Լիթիումի միացությունները ստացվում են նախօրոք հարստացած լիթիումի հանքերը սուլֆատային կամ ծծմբաթթվային եղանակներով մշակելիս, մետաղական վիճակում՝ LiCl-ի և KCl-ի 1:1 հարաբերությամբ հալույթը 400-460 °C-ում [[էլեկտրոլիզ]]ի ենթարկելիս:ենթարկելիս։
 
: <math>\mathsf{2LiCl \ \xrightarrow \ \ 2Li + Cl_2 \uparrow }</math>
 
Ներկայումս մեծ նշանակություն է ձեռք բերել լիթիումի ստացումը մետաղաջերմային եղանակներով:եղանակներով։ Ժամանակակից տեխնիկայում լիթիումը ամենակիրառական [[մետաղներ]]ից մեկն է:է։
 
== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Լիթիումը սպիտակ-արծաթափայլ մետաղ Է, օդում արագ պատվում Է գորշ մոխրագույն բարակ շերտով, որը կազմված է նիտրիդից՝ Li<sub>3</sub>N, և օքսիդից՝ Li<sub>2</sub>0: Լիթիումը ամենաթեթև մետաղն Է, [[խտություն]]ը՝ 534 կգ/մ<sup>3</sup> (20 °C-ում), հալման ջերմաստիճանը՝ 180,5 °C, եռմանը՝ 1317 °C:
 
Առաձգական է, լավ մամլվում է ու գլանվում, հեշտությամբ կտրվում է դանակով:դանակով։ Հայտնի բոլոր միացություններում միարժեք է:է։
 
Շնորհիվ իր ցածր խտության լիթիումը լողում է ոչ միայն ջրում, այլ նաև [[կերոսին]]ում<ref>[http://www.chemister.ru/Chemie/records.htm Книга рекордов Гиннесса для хиմических веществ]</ref>:
 
Հիմնականում կիրառվում է միջուկային էներգետիկայում:էներգետիկայում։ <sup>6</sup>Li իզոտոպը միակ ելանյութն է տրիտիումի ստացման համար:համար։
 
== Քիմիական հատկություններ ==
Լիթիումը ալկանիկան մետաղ է, բայց համեմատաբար կայուն է օդում:օդում։
Քիմիապես ակտիվ տարր է, միացություններ է առաջացնում [[հալոգեններ]]ի, [[Ծծումբ|ծծմբի]], [[ազոտ]]ի, [[Ջրածին|ջրածնի]], [[Ածխածին|ածխածնի]] և այլ տարրերի հետ:հետ։
 
Ջրից և [[թթուներ]]ից դուրս է մղում [[ջրածին]]: Հիդրօքսիդը՝ LiOH, ալկալի է:է։ Շատ թվով օրգանական նյութերի հետ առաջացնում է լիթիում օրգանական միացություններ:միացություններ։
 
Բազմաթիվ համաձուլվածքների բաղադրիչ մասն է կազմում:կազմում։ Մի քանի մետաղների հետ (Mg, Zn, A1) առաջացնում է որոշակի խտությամբ պինդ [[լուծույթներ]], ուրիշների հետ՝ միջմետաղական միացություններ (օրինակ, LiAg, LiHg, LiMg<sub>2</sub>, LiAl և այլն):
 
[[Թթվածին|Թթվածնի]] հետ փոխազդելիս կամ օդում տաքացնելիս այրվում է կապույտ բոցով՝ առաջացնելով Li[[2]]0 օքսիդը:օքսիդը։
 
== Կիրառություն ==
Հիմնականում կիրառվում է միջուկային էներգետիկայում:էներգետիկայում։ Լիթիումը որպես հալույթ օգտագործվում է որոծ համաձուլվածքներում:համաձուլվածքներում։ Լիթիումն օգտագործվում է էլեկտրական հոսանքի քիմիական աղբյուրներում:աղբյուրներում։ Նրա թեթև իզոտոպը հիմք է ծառայում տրիտիումի արդյունաբերական ստացման համար:համար։
: <math>{}^{6}_{3}\textrm{Li} + {}^{1}_{0}\textrm{n} \rightarrow {}^{3}_{1}\textrm{H} + {}^{4}_{2}\textrm{He}</math>
 
=== Հրթիռային վառելիք ===
<div style="clear: both; width: 100%; margin-left: auto; margin-right: auto; padding: 1px; background: #FFFFFF; border:1px solid #A89588;" class="NavFrame">
<div align="center" style="background: #FFFFFF" class="NavHead">'''Հրթիռային վառելիքի տեսական բնութագրերը, ձևավորելով լիթիումը տարբեր օքսիլիտումներով:օքսիլիտումներով։'''
</div>
<div class="NavContent" align=left>
144 973

edits