«Տեսական ֆիզիկա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 105 բայտ ,  5 տարի առաջ
Անհասկանալի թարգմանություն էր ռու վիքիից․ փոխարինեցի նոր թարգմանությամբ
(Անհասկանալի թարգմանություն էր ռու վիքիից․ փոխարինեցի նոր թարգմանությամբ)
{{կասկածելի|{{07/04/2015}}}}
 
[[Պատկեր:LorentzianWormhole.jpg|մինի|Շվարցշիլդի [[որդնախոռոչ]]ի մոդել]]
Տեսական ֆիզիկան [[ֆիզիկա]]յի մի ճյուղ է, որն օգտագործում է [[մաթեմատիկական մոդել]]ները և [[աբստրակցիա]]ն հիմնավորելու, բացատրելու և կանխագուշակելու բնական [[երևույթ]]ները։ [[Փորձարարական ֆիզիկա]]ն ի տարբերություն տեսական ֆիզիկայի, ֆիզիկական երևույթները հետազոտելու համար օգտագործում է փորձարարական միջոցները։
[[Գիտություն|Գիտության]] առաջընթացը ընդհանուր առմամբ կախված է [[փորձ]]նական ուսումնասիրությունների և [[տեսություն|տեսության]] փոխգործակցությունից։
Տեսական ֆիզիկայի հիմնական նպատակներն են<ref name="fe">Физическая энциклопедия, (в 5 томах), Под редакцией акад. А. М. Прохорова, том 5, 1998, М., ст․ 310, 5-85270-034-7 </ref>․
# Առանցքային ֆիզիկական հասկացությունների առանձնացում (ինչպես՝ [[ատոմ]], [[զանգված]], [[էներգիա]], [[էնտրոպիա]], [[դաշտ (ֆիզիկա)|դաշտ]] և այլն) և այդ հասկացությունները կապակցող բնության երևույթների մաթեմատիկական ձևակերպումը։
# Բնության մեջ դիտվող երևույթների բացատրությունը բնության օրենքների ձևակերպման հիման վրա։
# Բնության նոր երևույթների կանխատեսում։
 
Տեսական ֆիզիկային մոտ է [[մաթեմատիկական ֆիզիկան]], որն ուսումնասիրում է ֆիզիկական մոդելները հատկությունները մաթեմատիկական խիստ մոտեցումներով, սակայն չի զբաղվում ֆիզիկական հասկացությունների ընտրությամբ և մոդելները իրականության հետ համադրելով, չնայած կորղ է կանխատեսել նոր երևույթներ։
Տեսական ֆիզիկային չի հետաքրքրում նաև նման հարցադրումներ. «ի՞նչու մաթեմատիկան չպիտի նկարագրի բնությունը»։ Նա չի ընդունում որպես պոստուլատ առ այն, որ մաթեմատիկական նկարագրումները բնության մասին չափազանց էֆեկտիվ են և ուսումնասիրում են այդ պուստալատի հետևանքները։
Խիստ ասած՝ տեսական ֆիզիկան չի ուսումնասիրում բնության գործառույթները, այն ուսումնասիրում է միայն տեսական մոդելների գործառույթները։ Ավելին՝ տեսական [[ֆիզիկա]]ն, ինքնաբերաբար, հաճախ ուսումնասիրում է ցանկացած մոդելներ՝ առանց [[բնական երևույթ]]ների կապի։
Տեսական ֆիզիկայի պարտականությունը մնում է [[բնության կանոններ]]ը հայտնաբերելը և հասկանալը, ղեկավարել ֆիզիկական կանոնների ամպը, երկրորդ՝ հետևելով այդ կանոններին նկարագրել սպասվող [[ֆիզկիական սիստեմներ]]ի բնույթը։ Տեսական ֆիզիկայի առանձնահատկությունը համեմատած մյուս կոնկրետ գիտությունների հետ հետևյալն է՝ այն հետազոտում է դեռ անհայտ ֆիզիկական երևույթներ և ճիշտ չափման արդյունքներ։
Քանի որ տեսական ֆիզիկան աշխատում է մաթեմատիկական մոդելների հետ, չափից կարևոր պահանջ է մաթեմատիկական կայունությունը ֆիզիկական տեսություններում։ Տեսական ֆիզիկան և մաթեմատիկան հնարավորություն են տալիս ստանալ հուշումներ այն դեպքում, երբ փորձի արդյունքը հայտնի է։
 
== Առանձնահատկություններ ==
Ֆիզիկական տեսության կառուցվածքը պետք է պարունակի.
Տեսական ֆիզիկան չի դիտարկում «ինչո՞ւ մաթեմատիկան պիտի նկարագրի բնությունը» տիպի հարցերը։ Տեսական ֆիզիկան որպես պոստուլատ է ընդունում այն, որ ինչ֊ինչ պատճառներով, բնության երևույթների մաթեմատիկական նկարագրությունը չափազանց արդյունավետ է<ref>[http://ufn.ru/ru/articles/1968/3/f/ Е. Wigner, The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences, Comm. Pure and Appl. Math. 131, 1 (1960)] {{ref-en}} Է․ Վիգներ, Е. Вигнер, , Մաթեմատիկայի անըմբռնելի արդյունավետությունը բնական գիտություններում</ref>, և ուսումնասիրում է այդ պոստուլատի հետևանքները։ Խստորեն ասած, տեսական ֆիզիկան ուսումնասիրում է ոչ թե հենց բնության հատկությունները, այլ՝ առաջարկվող տեսական մոդելների հատկությունները։ Բացի այդ, հաճախ տեսական ֆիզիկան ուսումնասիրում է որոշ մոդելներ «հենց իրենցով»՝ առանց դրանք կապելու բնության որոշակի երևույթի հետ։
* Մաթեմատիկական մոդելի նկարագրություն։
 
* Մաթեմատիկական աքսիոմանները որոշի։
Սակայն տեսական ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը մնում է, առաջին, ֆիզիկական երևույթների որևէ տիրույթներում կառավարող բնության առավել ընդհանուր օրենքները բացահայտելը և ըմբռնելը, և երկրորդ, այդ օրենքներից ելնելով, իրականության մեջ ֆիզիկական համակարգերի սպասվող վարքը նկարագրելը։ Ի տարբերություն մյուս բնական գիտությունների, տեսական ֆիզիկայի գրեթե յուրօրինակ առանձնահատկությունը դեռևս անհայտ ֆիզիկական երևույթները կանխատեսելը և չափումների ճիշտ արդյունքներ ստանալն է։
* Մաթեմատիկական օբյեկտները դիտակվեն որպես ֆիզիկական օբյեկտներ։
* Անմիջական մաթեմատիկական հետաքննությունները, աքսիոմանները և նրանց համարժեքները իրական կյանքում որպես տեսություններիի կանխատեսում։
Դրանից պարզ է դառնում, որ պնդումները՝ «միգուցե համարժեքություան տեսությունը սխալ է» անիմաստ են։ Համարժեքության տեսություն, ինչպես ֆիզիկական տեսությունը, բավարարող պնդումներով արդեն ճիշտ է։ Եթե նունիսկ այնպես ստացվի, որ այն չհամապատասխանի ինչ-որ փորձի կանխատեսմանը, ուրեմն նշանակում է, որ այդ երևույթներում իրականում չի օգտագործվում։ Պահանջվում է փնտրել նոր թեորեմ և կարող ստացվել, որ համարժեքության թեորեմը կդառնա մի նոր սահման այդ նոր տեսության մեջ։ Տեսության տեսակետից, կատաստրոֆիկ ոչինչ չկա։
 
== Հայաստանում ==
Հայաստանը [[Խորհրդային Հայաստան|խորհրդային տարիներին]] կարողացավ կենտրոնացնել և աճեցնել տեսական ֆիզիկայի ազդեցիկ ներուժ, որը անկախության 20 տարիների ընթացքում Հայաստանի մրցունակ ոլորտներից ամենամրցունակներից է։ Տեսական ֆիզիկայի հիմնական հետազոտությունները իրականացվում են [[Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտ]]ում, [[Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտ]]ում, [[Ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտ]]ում, [[Բյուրականի աստղադիտարան]]ում, [[Գիտությունների ազգային ակադեմիա]]յի մի շարք այլ ինստիտուտներում, [[Երևանի Պետական Համալսարան]]ում և [[Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարան]]ում։
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Արտաքին հղումներ ==
8988

edits