Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

չ
կետադրական, փոխարինվեց: : → ։ (10)
[[Պատկեր:1D normal modes (280 kB).gif|thumb|275px|Բյուրեղում տատանումների [[նորմալ տատանումներ|նորմալ]] [[մոդեր]]ի միաչափ պատկեր։ Տատանումների ամպլիտուդը հարմարության համար մեծացված է. իրական բյուրեղում այն սովորաբար շատ անգամ փոքր է միջատոմային հեռավորությունից։]]
'''Ֆոնոն''' ({{lang-gr|φωνή}} ձայն, հնչյուն ), [[բյուրեղային ցանց]]ի ատոմների տատանումներով պայմանավոված տարրական գրգռումների [[քվանտ]], [[քվազիմասնիկ]]:։ Հավասարակշռության դիրքերի շուրջը [[ատոմ]]ների փոքր տատանումները, այսպես կոչված [[ներդաշնակ տատանումներ|ներդաշնակ]] մոտավորությամբ, բերվում են անկախ [[օսցիլյատոր]]ների հավաքածուի , որը [[քվանտային մեխանիկա|քվանտամեխանիկական]] համապատասխանության սկզբունքի համաձայն, համարժեք է [['''ֆոնոն]]'''ներից բաղկացած [[իդեալական գազ]]ին: ին։
 
== Հիմնական բնութագրեր ==
Ֆոնոնն ունի
:<math>\varepsilon = \hbar \omega (\vec k)</math>
[[էներգիա]]
 
և
:<math>\vec p = \vec {\hbar k}</math>
[[իմպուլս (շարժման քանակ)|քվազիիմպուլս]]:։ <math>\hbar</math>-ը [[Պլանկի հաստատուն]]ն է, <math>\omega</math>-ն՝ ատոմների տատանման [[հաճախություն]]ը, <math> \vec k</math>-ն՝ [[ալիքային վեկտոր|քվազիալիքային վեկտորը]]։ <math>\omega (\vec k)</math> ֆունկցիոնալ կախումը կոչվում է [[դիսպերսիայի օրենք]]։ Փոքր <math> k</math>-երի դեպքում, դիսպերսիայի օրենքի վարքից կախված, տարբերում են ձայնային և օպտիկական ֆոնոններ։
 
Լինելով [[բոզե-մասնիկներ]]՝ ֆոնոնները թերմոդինամիկական հավասարակշռության վիճակում նկարագրվում են [[Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրություն|Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրությամբ]]:։ Սակայն, ի տարբերություն սովորական մասնիկների, ֆոնոնները կարող են [[մասնիկների ծնում և ոչնչացում|ծնվել ու ոչնչանալ]], և նրանց [[կոնցենտրացիա]]ն կախված է [[ջերմաստիճան]]ից:ից։ Ֆոնոնների թվի ոչ հաստատուն լինելը հանգեցնում է ֆոնոնային գազի [[քիմիական պոտենցիալ]]ի զրոյին հավասարվելուն:հավասարվելուն։ Տվյալ [[քվանտային վիճակ]]ում ֆոնոնների թիվը որոշվում է [[Պլանկի բանաձև]]ով.
 
:<math>\bar N = \frac {1} {e^{\frac {\varepsilon}{kT}}-1}</math>։
Վերջինս [[դիսպերսիա]]յի օրենքի հետ միասին թույլ են տալիս հաշվել բյուրեղի միջին էներգիան և հետևաբար մնացած բոլոր [[թերմոդինամիկա|թերմոդինամիկական]]կան բնութագրերը (օրինակ, [[ջերմունակություն]]ը):։
 
== Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրում ==
Ատոմի փոխազդեցության ուժերի ոչ ներդաշնակ մասի հաշվի առնելը հանգեցնում է ֆոնոնների միջև բախումների դրսևորմանը:դրսևորմանը։
Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրման պրոցեսներով էլ հենց պայմանավորված է ֆիզիկական այնպիսի երևույթների գոյությունը, ինչպիսիք են [[բյուրեղ]]ների [[ջերմային ընդարձակում]]ը, զրոյից տարբեր ջերմադիմադրությունը (տես [[ջերմահաղորդականություն]]) և այլն։
Ֆոնոնները փոխազդում են նաև այլ քվազիմասնիկների (հաղորդականության էլեկտրոններ, [[մագնոն]]ներ և այլն) հետ:հետ։ Ֆիզիկական մի շարք երևույթների (էլեկտրադիմադրության առաջացման հիմնական մեխանիզմը մետաղներում և կիսահաղորդիչներում, [[գերհաղորդականություն]] և այլն) առաջացման հիմնական մեխանիզմը հիմքում ընկած է էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունը:փոխազդեցությունը։
 
== Գրականություն ==
266 264

edits