Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 1508 բայտ ,  4 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
{{վիքիֆիկացում}}
==== Ֆոնոնի ընդհանուր բնութագիրը ====
[[File:Քվազիմասնիկ.png|thumb|քվազիմասնիկ]]
Բյուրեղային'''Ֆոնոն''' ցանցի({{lang-gr|φωνή}} ձայն, հնչյուն ), [[բյուրեղային ցանց]]ի աոմներիատոմների տատանումներով պայմանավոված տարրական գրգռումների [[քվանտ]], [[քվազիմասնիկ]]: ՀաշվեկշռությանՀավասարակշռության դիրքերի շուրջը, [[ատոմ]]ների փոքր տատանումները, այսպես կոչված [[ներդաշնակ տատանումներ|ներդաշնակ]] մոտավորությամբ, բերվում են անկախ ''օսցիլիատորների''[[օսցիլյատոր]]ների հավաքածուի , որը [[քվանտային մեխանիկա|քվանտամեխանիկական]] համապատասխանության սկզբունքի համաձայն, համարժեք է [[ֆոնոն]]ներից բաղկացացծ իդիալական գազին: Ֆոնոնն ունիբաղկացած [[էներգիա]]իդեալական և [[քվազիիմպուլսգազի]]ն:
Լինելով [[բոզե-մասնիներ]] Ֆոնոնները թերմոդինամիկական հավասարակշռության վիճակում նկարագրվում են [[Բոզե-Էյնշտեյն]]ի վիճակագրությամբ: Սակայն ի տարբերություն սովորական մասնիկների Ֆոնոնները կարող են նվել ու ոչնչանալ, և նրանց կոնցետրացիան կախված է ջերմաստիճանից: Ֆոնոնների թվի ոչ հաստատուն լինելը հանգեցնում է ֆոնոնային գազի քիմիական պոտենցիալի զրոյին հավասարբելու: Տվյալ քվանտային վիճակում Ֆոնոնների թիվը որոշվում է [[Պլանկի բանաձև]]ով:
Վերջինս [[դիսպերսիա]]յի օրենքի հետ միասին թույլ են տալիս հաշվել բյուրեղի միջին էներգիան և հետևաբար մնացած բոլոր թերմոդինամիկական բնութագրերը:
Ատոմի փոխազդեցության ուժերի ոչ ներդաշնակ մասի հաշվի առնելը հանգեցնում է Ֆոնոնների միջև բախումների դրսևորմանը:
 
== Հիմնական բնութագրեր ==
==== Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրում ====
Ֆոնոնն ունի
Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրման պրոցեսներով էլ հենց պայմանավորված է ֆիզիկական այնպիսի երևույթների գոյությունը,ինչպիսիք են բյուրեղների ջերմային ընդարձակումը, զրոյից տարբեր ջերմաստիճաններում:
:<math>\varepsilon = \hbar \omega (\vec k)</math>
Ֆոնոնները փոխազդում են նաև այլ քվազիմասնիկների հետ: Ֆիզիկական մի շարք երևույթների առաջացման հիմնական մեխանիզմը հիմքում ընկած է էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունը:
[[էներգիա]]
 
և
:<math>\vec p = \vec {\hbar k}</math>
[[իմպուլս (շարժման քանակ)|քվազիիմպուլս]]: <math>\hbar</math>-ը [[Պլանկի հաստատուն]]ն է, <math>\omega</math>-ն՝ ատոմների տատանման [[հաճախություն]]ը, <math> \vec k</math>-ն՝ [[ալիքային վեկտոր|քվազիալիքային վեկտորը]]։ <math>\omega (\vec k)</math> ֆունկցիոնալ կախումը կոչվում է [[դիսպերսիայի օրենք]]։ Փոքր <math> k</math>-երի դեպքում, դիսպերսիայի օրենքի վարքից կախված, տարբերում են ձայնային և օպտիկական ֆոնոններ։
 
Լինելով [[բոզե-մասնիներմասնիկներ]]՝ Ֆոնոններըֆոնոնները թերմոդինամիկական հավասարակշռության վիճակում նկարագրվում են [[Բոզե-Էյնշտեյն]]իԱյնշտայնի վիճակագրություն|Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրությամբ]]: Սակայն, ի տարբերություն սովորական մասնիկների, Ֆոնոններըֆոնոնները կարող են նվել[[մասնիկների ծնում և ոչնչացում|ծնվել ու ոչնչանալ]], և նրանց կոնցետրացիան[[կոնցենտրացիա]]ն կախված է ջերմաստիճանից[[ջերմաստիճան]]ից: Ֆոնոնների թվի ոչ հաստատուն լինելը հանգեցնում է ֆոնոնային գազի [[քիմիական պոտենցիալիպոտենցիալ]]ի զրոյին հավասարբելուհավասարվելուն: Տվյալ [[քվանտային վիճակումվիճակ]]ում Ֆոնոններիֆոնոնների թիվը որոշվում է [[Պլանկի բանաձև]]ով:.
 
:<math>\bar N = \frac {1} {e^{\frac {\varepsilon}{kT}}-1}</math>։
Վերջինս [[դիսպերսիա]]յի օրենքի հետ միասին թույլ են տալիս հաշվել բյուրեղի միջին էներգիան և հետևաբար մնացած բոլոր [[թերմոդինամիկա|թերմոդինամիկական]] բնութագրերը (օրինակ, [[ջերմունակություն]]ը):
 
==== Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրում ====
Ատոմի փոխազդեցության ուժերի ոչ ներդաշնակ մասի հաշվի առնելը հանգեցնում է Ֆոնոններիֆոնոնների միջև բախումների դրսևորմանը:
Ֆոնոն-ֆոնոնային ցրման պրոցեսներով էլ հենց պայմանավորված է ֆիզիկական այնպիսի երևույթների գոյությունը, ինչպիսիք են բյուրեղների[[բյուրեղ]]ների ջերմային ընդարձակումը, զրոյից տարբեր ջերմաստիճաններում:ջերմադիմադրությունը (տես [[ջերմահաղորդականություն]]) և այլն։
Ֆոնոնները փոխազդում են նաև այլ քվազիմասնիկների (հաղորդականության էլեկտրոններ, մագնոններ և այլն) հետ: Ֆիզիկական մի շարք երևույթների (էլեկտրադիմադրության առաջացման հիմնական մեխանիզմը մետաղներում և կիսահաղորդիչներում, գերհաղորդականություն և այլն) առաջացման հիմնական մեխանիզմը հիմքում ընկած է էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունը:
 
{{ՀՍՀ}}
[[Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա]]
== Հանրագիտարան ==
8977

edits