Բացել գլխավոր ցանկը

Changes

Ավելացվել է 20 բայտ, 4 տարի առաջ
չ
→‎Ծագում և բրածո տեսակներ: ամսաթվերի ձևաչափի ուղղում, փոխարինվեց: accessdate=2010-02-11 → accessdate=2010 թ․ փետրվարի 11 oգտվելով [[Վիքիպեդիա:ԱվտոՎիքիԲրաու...
[[Պատկեր:Archelon skeleton.jpg|thumb|right|250px|[[Արքելոն]]ի կմախքը]]
Կրիաների ծագումնաբանության հարցը մինչև այժմ էլ բացահայտված չէ։ Պայմանականորեն նրանց նախնի են համարում պերմյան [[կատիլոզավրեր]]ին պատկանող [[էուտոնազավրեր]]ին (''Eunotosaurus''), որոնք ավելի նման են [[մողես]]ներին՝ կարճ և շատ լայն կողոսկրերով, որոնք առաջացնում են մեջքային վահան<ref name="ЕК">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_colier/1814/ЧЕРЕПАХИ Черепахи — Энциклопедия Кольера. — Открытое общество. 2000.]</ref>։
Բայց կա կարծիք, որ կիրաները առաջացել են պարասողունների հատուկ խմբից՝ [[դիկոզավրիսկներ]]ի (երկկենցաղների) հետնորդներից<ref>{{cite web|url=http://www.zooclub.ru/rept/vidy/cherep/2-4.shtml|title=Эволюция черепах|work=ЗооКлуб. Мегаэнциклопедия о животных|accessdate=2010-02- թ․ փետրվարի 11|lang=ru|archiveurl=http://www.webcitation.org/65S2Rn9PL|archivedate=2012-02-14}}</ref>։
 
Գիտությանը հայտնի առաջին կրիան՝ ''Odontochelys semitestacea''-ն, առաջացել է 220 միլիոն տարի առաջ՝ [[մեզոզոյան դարաշրջան]]ի Տրիասի շրջանում։ Այդ կրիան ուներ միայն պատյանի ստորին հատվածը, իսկ բերանում ատամներ էին, ինչը բնորոշ չէ այժմյան կրիաներին<ref>{{Ռուսերեն հոդված|автор=Chun Li, Xiao-Chun Wu, Olivier Rieppel, Li-Ting Wang & Li-Jun Zhao|заглавие=An ancestral turtle from the Late Triassic of southwestern China|издание=Nature|год=2008|volume=456|номер=7221|pages=497—501|doi=10.1038/nature07533|pmid=19037315}}</ref>։ Երկրորդ ամենահին կրիան՝ ''Proganochelys quenstedti''-ն էր՝ 210 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասի շրջանում։ Նա արդեն ուներ ձևավորված պատյան, սակայն բերանի խոռոչում առկա էին ատամներ<ref>[http://cherepahi.ru/evolyucziya-cherepax/262-vymershie-vidy-proganochelys-quenstedi-i-araripemys-arturi.html Проганохелис на сайте Черепахи.ру]</ref>։
144 973

edits