«Դեբայի ջերմաստիճան»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
կետադրական, ձևաչափ
չ (կետադրական, ձևաչափ)
'''Դեբայի ջերմաստիճան''', [[ջերմաստիճան]], որի դեպքում պինդ մարմնում գրգռվում են բոլոր տատանումային [[նորմալ տատանումներ|մոդերը]]։ Ջերմաստիճանի հետագա աճը չի հանգեցնում նոր [[տատանումներ]]ի նոր մոդերի առաջացման, այլ միայն մեծացնում է առկա մոդերի [[ամպլիտուդ|լայնույթը]], այսինքն՝ տատանումների միջին էներգիան աճում է էներգիայի աճին զուգընթաց։
 
Դեբայի ջերմաստիճանը [[նյութ|նյութի]]ի [[ֆիզիկական հաստատուն|ֆիզիկական հաստատուն]] է։ Բնութագրում է [[պինդ մարմին|պինդ մարմնի]] բազմաթիվ հատկություններ՝ [[ջերմունակություն]], [[էլեկտրահաղորդականություն]], [[ջերմահաղորդականություն]], [[ռենտգենյան ճառագայթներ|ռենտգենյան]] [[ճառագայթման սպեկտր|սպեկտրների]] [[Բրեգի դիֆրակցիա|գծերի]] լայնացում, առաձգական հատկությունները և այլն։ Առաջին անգամ ներմուծել է [[Պետեր Դեբայ|Պետեր Դեբայը]]ը իր ջերմունակության տեսության մեջ։
 
Դեբայի ջերմաստիճանը որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝
: <math> \Theta_D = \frac {h \nu_D}{k_B},</math>
 
Որտեղ <math>h</math>-ը [[Պլանկի հաստատուն]]ն է, <math>\nu_D</math>-ն՝ պինդ մարմնի [[ատոմ]]ների տատանումների առավելագույն հաճախությունը, <math>k_B</math>-ն` [[Բոլցմանի հաստատուն]]ը։
 
Դեբայի ջերմաստիճանը մոտավորապես ցույց է տալիս այն ջերմաստիճանային սահմանը, որից ներքև սկսվում են ի հայտ գալ [[քվանտային երևույթներ]]ը։
 
== Ֆիզիկական մեկնաբանություն ==
 
Դեբայի ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճաններում [[բյուրեղական ցանց|բյուրեղացանցի]] ջերմաստիճանը որոշվում է հիմնականում [[ակուստիկա|ակուստիկական]]կան [[տատանումներով]], և համաձայն [[Դեբայի օրենք|Դեբայի օրենքի]]ի, ուղիղ համեմատական է ջերմաստիճանի խորանարդին։
 
Դեբայի ջերմաստիճանից շատ բարձր ջերմաստիճաններում ճիշտ է [[Դյուլոնգ-Պտիի օրենք]]ը, ըստ որի ջերմունակությունը հաստատուն է և հավասար է
<math> 3Nrk_B \,</math>, որտեղ <math> N </math>-ը տարրական բջիջների թիվն է մարմնում, <math> r </math>&nbsp;-ը՝ ատոմների թիվը [[տարրական բջիջ|տարրական բջջում]], <math> k_B </math>-ն՝ [[Բոլցմանի հաստատուն]]ը։
 
Միջանկյալ ջերմաստիճաններում բյուրեղացանցի ջերմաստիճանը կախված է այլ գործոններից, ինչպիսիքն են ակուստիկական և օպտիկական [[ֆոնոն]]ների դիսպերսիան, ատոմների թիվը տարրական բջջում և այլն։ Ակուստիկական ֆոնոնների ներդրումը, մասնավորապես, տրվում է
 
: <math> C_V(T) = 3Nk_B f_D(\theta_D/T) </math>
ֆունկցիան կոչվում է Դեբայի ֆունկցիա։
 
Դեբայի ջերմաստիճանից շատ ցածր ջերմաստիճաններում, ինչպես նշվեց, ջերմունակությունը ուղիղ համեմատական է ջերմաստիճանի խորանարդին՝
 
: <math> C_V(T) = \frac{12 \pi^4}{5} Nk_B (T/\theta_D)^3
== Դեբայի ջերմաստիճանի գնահատականներ ==
 
Դեբայի բանաձևի արտածման ժամանակ բյուրեղացանցի ջերմունակության որոշման համար մի քանի ենթադրություններ են արվում. ընդունվում է ակուստիկական ֆոնոնների դիսպերսիայի գծային օրենքը, անտեսվում է օպտիկական ֆոնոնների ներկայությունը և [[Բրիլյուենի գոտի|Բրիլյուենի գոտին]]ն փոխարինվում է միևնույն ծավալի սֆերայով։ Եթե <math> q_D </math>-ն այդ սֆերայի շառավիղն է, ապա <math> \omega_D = q_D s </math>, որտեղ <math> s </math>-ը [[լույսի արագություն]] է, <math> \omega_D</math>-ն կոչվում է Դեբայի հաճախություն։ Դեբայի ջերմաստիճանը որոշվում է
: <math> \hbar \omega_D = k_B\theta_D </math>
հարաբերությունից։
|
|}
<br />
 
== Ծանոթագրություններ ==
== Աղբյուր==
* [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00021/99400.htm?text=%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%20%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%8F&stpar1=1.1.1 Большая советская энциклопедия]
 
 
[[Կատեգորիա:Պինդ մարմնի ֆիզիկա]]
285 960

edits