«Պանամա»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 30 բայտ ,  5 տարի առաջ
չ
կետադրական, փոխարինվեց: : → ։ (31)
չ (կետադրական, փոխարինվեց: : → ։ (31))
| դրոշ = [[Պատկեր:Flag of Panama.svg|110px]]
| դրոշիհոդված = Պանամայի դրոշ
| զինանշան = [[Պատկեր:Coat_of_arms_of_PanamaCoat of arms of Panama.svg|100px]]
| զինանշանիհոդված = Պանամայի զինանշան
| տեղադրություն = [[Պատկեր:Panama (orthographic projection).svg|250px]]
'''Պանամա''' ([[իսպաներեն]]՝ Panamá) պաշտոնապես '''Պանամայի Հանրապետություն''' (República de Panamá), պետություն [[Կենտրոնական Ամերիկա]]յում, [[Կարիբյան ծով]]ի և [[Խաղաղ օվկիանոս]]ի միջև։ Սահմանակցում է [[Կոստա Ռիկա]]յի հետ արևմուտքում և [[Կոլումբիա]]յի հետ արևելքում։
 
Պանաման պետություն է [[Կենտրոնական Ամերիկա]]յի ամենանեղ (48 կմ) մասում՝ [[Պանամայի պարանոց]]ում:ում։ Հյուսիսում ողողվում է Կարիբյան ծովի, հարավում՝ Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով:ջրերով։ Ափերը ցածրադիր են, խաղաղօվկիանոսյանը՝ խիստ մասնատված:մասնատված։ Ունի լեռնային ռելիեֆ. արևմուտքում Կորդիլիերա դե Վերագուա լեռնաշղթան է, որի ամենաբարձր կետը (3475 մ) Չիրիքի գործող հրաբուխն է:է։ Կարիբյան ծովափով ձգվում են [[Կորդիլիերա դե Սան Բլաս]] և [[Սեռանիա դել Դարիեն]] լեռնաշղթաները, որոնց միջև տարածվում են միջլեռնային իջվածքներն ու դաշտավայրերը:դաշտավայրերը։ Գտնվում է ակտիվ երկրաշարժամետ գոտում. հաճախակի են երկրաշարժերը:երկրաշարժերը։
 
* Պետական կարգը՝ հանրապետություն
 
== Կլիման ==
Կլիման մերձհասարակածային է՝ շոգ ու խոնավ:խոնավ։ Խոշոր գետը [[Չագրես]]ն է:է։ Գերակշռում են չոր սավաննաներն ու մշտադալար անտառները ([[հիլեաներ]]):։
 
== Պատմությունը ==
Մինչև իսպանական գաղութացումը Պանամայի տարածքում բնակվել են հնդկացիների ավելի քան 60 ցեղեր, որոնք զբաղվել են որսորդությամբ, ձկնորսությամբ, հողագործությամբ և արհեստներով:արհեստներով։ 1501 թվականին Պանամայի տարածքը հայտնաբերել է իսպանացի կոնկիստադոր (նվաճող) Ռոդրիգո դե Բաստիդասը:Բաստիդասը։ [[1519]] թվականին իսպանացիներն այստեղ հիմնել են Պանամա քաղաքը:քաղաքը։ Հաշվի առնելով Պանամայի պարանոցի հսկայական նշանակությունը՝ ԱՄՆ-ը և Մեծ Բրիտանիան տևականորեն պայքարում էին նրան տիրելու համար:համար։ Մշակվում էին Պանամայի տարածքում Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսները միմյանց կապող ջրանցք կառուցելու նախագծեր:նախագծեր։ Ջրանցքի կառուցումը 1879 թվականին սկսեց ֆրանսիական մի ընկերություն, որի սնանկացման պատճառով ջրանցքի կառուցման իրավունքը 1901 թվականին անցավ [[ԱՄՆ]]-ին:ին։ Ընդառաջելով անկախ պետություն ստեղծելու Պանամայի բնակչության ձգտմանը՝ ԱՄՆ-ը նաև ռազմական օգնություն ցույց տվեց Պանամային, և 1903 թվականի նոյեմբերի 3-ին հռչակվեց երկրի անկախությունը:անկախությունը։ Այդ իրավիճակից օգտվելով՝ ԱՄՆ-ը Պանամայի Հանրապետության հետ կնքեց Պանամայի ջրանցքի գոտին անժամկետ օգտագործել
[[Պատկեր:Panama 024.JPG|250px|մինի|ձախից|Պանամա]]
ւ պայմանագիր:պայմանագիր։ Առաջին նավը ջրանցքով անցել է 1914 թվականին, իսկ նրա պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել [[1920]] թվականի հունիսի 12-ին:ին։ Ջրանցքի երկարությունը 81,6 կմ է, խորությունը՝ 12,5 մ, լայնությունը՝ 150–305 մ, նավերն այդ ճանապարհն անցնում են 8 ժամում:ժամում։ Ջրանցքով տարեկան անցնում է ավելի քան 17 հզ. նավ:նավ։ [[20-րդ դար]]ի սկզբին Պանամայի տնտեսական և քաղաքական կյանքը զարգանում էր ԱՄՆ-ի տիրապետության պայմաններում:պայմաններում։ 1920-ական թվականներին երկրում աշխուժացավ հակաամերիկյան շարժումը:շարժումը։ ԱՄՆ-ը հարկադրված էր վերանայել 1903 թվականի պայմանագիրը:պայմանագիրը։ [[1977]] թվականին կնքվեց նոր պայմանագիր, որով Պանամային վերադարձվեց ջրանցքի գոտին, իսկ [[1999]] թվականի դեկտեմբերի 3-ից՝ նաև ջրանցքի տնօրինությունը:տնօրինությունը։ Ջրանցքի կարիբյան ափին գտնվում է Կոլոն նավահանգիստը, որը կոչվել է ի պատիվ Ք. Կոլումբոսի, իսկ խաղաղօվկիանոսյան ափին՝ Բալբոա քաղաքը՝ ի պատիվ Նունյես դե Բալբոայի, ով [[1513]] թվականին առաջինը Ատլանտյան օվկիանոսի ափից դուրս եկավ Խաղաղ օվկիանոս:օվկիանոս։
 
 
== Բնակչությունը և տնտեսությունը ==
Պանամայի հիմնական բնակիչները պանամացիներն են, բնիկները՝ հնդկացիները (կունա, չոկո, գուայմի և այլ ցեղերի ներկայացուցիչներ):։
Խոշոր քաղաքներն են Պանաման, [[Կոլոն]]ը, Դեվիդը, [[Լաս Տաբլաս]]ը:ը։ Պանաման գյուղատնտեսական երկիր է:է։ Գլխավոր մշակաբույսերն են [[բրինձ]]ը, [[եգիպտացորեն]]ը, [[լոբի]]ն, մշակում են նաև [[սրճենի]], կակաո, աբակա, [[շաքարեղեգ]], արքայախնձոր, ադամաթուզ և այլն:այլն։ Առավել զարգացած են սննդի և թեթև արդյունաբերության ճյուղերը:ճյուղերը։ Կան նաև թղթի, ստվարաթղթի, կահույքի, նրբատախտակի, խեցեղենի արտադրության և նավթավերամշակման ձեռնարկություններ:ձեռնարկություններ։
 
<!--
274 415

edits