«Ալբանական գրականություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
կետադրական, փոխարինվեց: : → ։ (23)
չ (կետադրական, փոխարինվեց: : → ։ (23))
[[Պատկեր:H Kainh Diaqhkh 1827.JPG|մինի|Ալբաներեն թարգմանված [[Նոր Կտակարան]]ը]]
'''Ալբանական գրականություն''', [[ալբաներեն]]ով գրված արձակ և չափածո ստեղծագործություններ:ստեղծագործություններ։ Դրանք ստեղծվել են [[Ալբանիա]]յում կամ ալբանական սփյուռքում:սփյուռքում։
 
== Վերածնունդ ==
 
[[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] տարածքային ընդլայնումը ալբաններին ստիպում է լքել իրենց հայրենիքը և հայտնվել զանազան եվրոպական երկրներում:երկրներում։ Դա տեղի է ունենում զարգացած միջնադարում՝ [[Վերածնունդ|Վերածննդի]] դարաշրջանում:դարաշրջանում։ Սփյուռքի խոշոր ներկայացուցիչներից էր Մարին Բառլետին (1460–1513), ով 1510 թվականին [[Հռոմ]]ում հրատարակում է «Սկանդերբեգի պատմությունը»:։ Այն թարգմանվում է գրեթե բոլոր եվրոպական լեզուներով:լեզուներով։
 
Հայտնի արվեստագետների, փիլիսոփաների, գիտնականների և այլոց շարքում էին ծագումով ալբանացի Մարինո Բեսիչեմին (1408–1526), Ձոն Գազուլին (1400–1455), Լեոնիկուս Թոմեուսը (1456–1531), Միշել Մառուլին (15-րդ դար), Միշել Արտիոտին (1480–1556)<ref>[http://www.shqiperia.com/tr/letersia_shqiptare.php shqiperia.com]</ref>
== Ուշ միջնադար ==
 
Մշակութային ազդեցությունը առաջին հերթին իր հետքն է թողնում ալբաներեն լեզվի և ալբանական եկեղեցու, այնտեղ իրականացվող ծիսակատարությունների ու աղոթքների վրա:վրա։ Դա վերաբերում էր ոչ միայն երկրի հյուսիսում ապրող [[Կաթոլիկություն|կաթոլիկներին]], այլև հարավում ապրող [[Ուղղափառություն|ուղղափառներին]]:։ Բողոքականության գաղափարների տարածքումը կապված է կղերայական Ջոն Բուզուկուի անվան հետ, ով ալբաներեն լեզուն բերում է կաթոլիկ լիտուրգիային:լիտուրգիային։ Դրանով նա փորձում էր անել [[ալբաներեն]]ի համար այն, ինչ արել էր ժամանակին [[Մարտին Լյութեր]]ը [[գերմաներեն]]ի համար:համար։
 
«[[Մեշարի]]ն» ({{lang-sq|Meshari}}՝ ''Կարոտյալ'') ալբաներեն առաջին տպագիր գիրքն էր:էր։ Այն գրել է Ջոն Բուզուկուն, և հրատարակել [[1555]] թվականին:թվականին։ Գրված է գրական ալբաներենով:ալբաներենով։ Լեզուն հստակ կնոնակարգված է և ունի քերականական ստույգ կառուցվածք:կառուցվածք։ Դա հնարավորություն է տալիս ենթադրելու, որ ալբաներենը ունեցել է վաղ գրավոր ավանդույթ, ինչը չի հասել մինչև մեր օրեր՝ ձեռագիր լինելու պատճառով:պատճառով։ Բացի այդ, կա մեկ այլ զուգադիպություն ևս, ինչը վկայում է այն մասին, որ ալբաներենը գրավոր լեզու է եղել նաև [[14-րդ դար]]ում:ում։ Առաջին հայտնի գրությունը թվագրվում է [[1332]] թվականին:թվականին։ Այն ստեղծվել էր [[Բար, Մոնտենեգրո|Անտիվարի]]ի [[արքեպիսկոպոս]], դոմինիկյան հայր ֆրանսիացի Գիլլելմուս Ադայի կողմից:կողմից։ Վերջինս [[լատիներեն]]ով գրավոր տեղեկացնում է, որ ալբանացիները օգտագործում են [[լատինական այբուբեն]]ը՝ սեփական գրքերը գրելու համար:համար։ Լեզուն էապես տարբերվում էր լատիներենից:լատիներենից։ Հատուկ կարևորություն են ներկայացնում 1462 թվականին գրված եպիսկոպոսական գիրքը (Unte paghesont premenit Atit et Birit et spertit senit) և 1497 թվականին գրված ալբաներեն բառերի հանրագիտարան-ցանկը:ցանկը։ Դրանցից առաջինը հեղինակել էր Դուրրեսի [[եպիսկոպոս]] Պալ Էնգյելին, իսկ երկրորդը՝ [[գերմանացի]] Առնոլդ ֆոն Հարֆը, ով ճամփորդում էր [[Ալբանիա]]յով:յով։ Հայտնի է նաև հունատառ ալբաներենով գրված [[Ավետարան ըստ Մատթեոսի|Մատթեոսի ավետարան]]ը, որը նույնպես թվագրվում է [[15-րդ դար]]ին:ին։
 
== Ծանոթագրություններ ==
281 878

edits