«Հադես»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 81 բայտ ,  5 տարի առաջ
չ
կետադրական, փոխարինվեց: ։Ո → ։ Ո, ։Հ → ։ Հ, : → ։ (109)
չ (կետադրական, փոխարինվեց: ։Ո → ։ Ո, ։Հ → ։ Հ, : → ։ (109))
| Քույր = [[Հերա]], [[Հեստիա]], [[Դեմետրա]]
| Ամուսին = [[Պերսեփոնե]]
| Զավակներ =[[Մակարիա]]<ref name="makaria"> [[Суда (византийский словарь)]] [[Евмениды]]([http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?db=REAL&search_method=QUERY&login=guest&enlogin=guest&user_list=LIST&page_num=1&searchstr=makaria&field=any&num_per_page=100 Суда])</ref>
| Թաղման վայր =
| Կապված հասկացողություններ =
}}
 
'''Հադես''' (կամ Աիդ, Աիդես, հին հուն.՝ Ἀΐδης կամ ᾍδης, նաև Ἀϊδωνεύς, այլ կերպ նաև [[Պլուտոն(դիցաբանություն)|Պլուտոն]], Աիդոնես), ըստ հին հունական դիցաբանության<ref> Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.51-52, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.83; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 6, 2 и далее</ref>՝ ստորերկրյա աշխարհի՝ դժոխքի աստված, որտեղ խղճուկ գոյություն էին քարշ տալիս մեռյալների ստվերները։ Ի վերջո, աստծու անունը սկսեց նշանակել մահացածների բնակավայր:բնակավայր։ Կրոնոսի և Հռեայի ավագ որդին<ref> Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 1, 5 </ref>, [[Զևս]]ի, [[Պոսեյդոն]]ի, [[Հերա]]յի, [[Հեստիա]]յի և [[Դեմետրա]]յի եղբայրը։ </b>
Ըստ առասպելի, նա և նրա եղբայրները՝ [[Զևս]] և [[Պոսեյդոն]], տիտաններին հաղթելիս, ձեռք են բերում տիեզերքի իշխանությունը, իշխում են դժոխքում, օդում, և ծովու, համապատասխանաբար, իսկ ամուր երկիրը, [[Գեա]]-երկիրը, հասանելի էր բոլոր երեքին միաժամանակ:միաժամանակ։ Ավելի ուշ հույները սկսեցին կոչել աստվածին ՝ Պլուտոն, որը հռոմեացիների լատինացրել էին որպես Պլուտո <ref>Theoi Project:Haides''[http://www.theoi.com/Khthonios/Haides.html]''</ref>:։ Հռոմում Հադեսը նույնացվել է մահվան և դժոխքի աստվածների՝ Օրկոսի և Դիսի հետ։Համապատասխանհետ։ Համապատասխան էր նաև Էտրուսկական աստված Աիտա / Aita:Aita։ Հադեսը հաճախ պատկերված էր լինում երեք գլխանի շան Կերբերի հետ:հետ։ Իսկ ավելի ուշ դիցաբանական ավանդույթներում, թեև ոչ հնադարյան, նրա հետ ասոցացվում էր «Խավարի Սաղավարտը» և երկժանի:երկժանի։ </b>
 
Տերմին հադես քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ (և հունարեն Նոր Կտակարանում) զուգահեռ եբրայերեն շեոլում (שאול , - ծանր, կեղտի փոս), վերաբերում էր մահացածների բնակավայրին:բնակավայրին։
Քրիստոնեական հայեցակարգում դժոխքը ավելի նման է Հունաստանի տարտարոսին՝ խորը, մռայլ և օգտագործվում է որպես տանջանքի ու տառապանքի բանտ: բանտ։
 
==Հադեսի անունը, կոչումները և մականուններ==
Ինչպես գրեթե բոլոր աստվածների անուները, այդպես էլ Հադեսի անվան ծագումը անհասկանալի է:է։
Անունը, ինչպես այն դարձավ հայտնի դասական ժամանակներից, եղել է Ἅιδης, Hāidēs:Hāidēs։ Հետագայում iota տառը դարձավ անձայն<ref>Տես''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greek_phonology]''</ref>:։
Սկզբնապես անունը Awides էր, որը նշանակում էր "անտեսանելի"<ref>Mike Dixon-Kennedy, following Karl Kerenyi, The Gods of the Greeks (1951:230), in Encyclopedia of Greco-Roman Mythology, 1998:143: "his name means 'the unseen', a direct contrast to his brother Zeus, who was originally seen to represent the brightness of day"; Vyacheslav V. Ivanov, "Old Novgorodian Nevide, Russian nevidal’: Greek ἀίδηλος," citing Robert S. P. Beekes, "Hades and Elysion" in J. Jasanoff, et al., eds., Mír Curad: Studies in Honor of Calvert Watkins, 1998. Beekes shows that Thieme’s derivation from *som wid- is semantically untenable.</ref>:։ Այս ամենը փոխվեց և դարձավ - Ἀΐδης, Aïdēs (և հետագայում Āïdēs) դիգաման անտեսվավ:անտեսվավ։ Սա Իոնյան և վիպական անվան ձևերից մեկն է, օգտագործվում է էպիկական պոեզիայում<ref> Bailly, Anatole; Dictionnaire Grec Français, 26th ed. (1963) (entry: "Ἅιδης")</ref>:։
 
Պլատոն իր Cratylus-ում դրտում է լայնորեն օգտագործել անվան ստուգաբանությունը, Սոկրատոսի հետ հաստատում է, որ աստծո անունը ոչ թե aeides բառից է (անտեսանելի), ինչպես սովորաբար մտածում էին այն ժամանակ, այլ "իր իմացությունը (eidenai) բոլոր ազնիվ բաների":։ Մյուսները մեկնաբանել էն այն որպես "Նա, ով գլխավորում է հանդիպելը" (այն իմաստով, որ նա է Տեր այն վայրին, որ տեղ բոլորը, իրենց կյանքի վերջում, գալիս են բնակվելու):։
 
Բանաստեղծական անվան տարբերակները ներառում են Ἀϊδωνεύς, Aïdōneusեւ և Ἄϊς, Aïs (ուղղական հոլովում ենթադրաբար), որից ստացված բառերի ձևերը՝ Ἄϊδος, Āïdos, Ἄϊδι, Āïdi, և Ἄϊδα, Āïda (սեռական, տրական, հայցական հոլով համապատասխանաբար) սովորաբար հաճախ են երևում պոեզիայում<ref> Bailly, Anatole; Dictionnaire Grec Français, 26th ed. (1963) (entry: "*Ἄϊς")</ref>:։
 
Վախով արտասանելիս նրա անունը և հաշվի առնելով, որնա բնակվում է ստորև (այսինքն՝ հողի տակ) որտեղից գալիսէ հարստությունները (օրինակ, մետաղներև այլն), հույները, 5 - րդ դար մ.թ.ա., սկսեցին կոչել Հադեսին՝ Πλούτων, Plouton, որոնք հանդիսանում են Πλουτοδότης, Ploutodotēs կամ Πλουτοδοτήρ, Ploutodotēr անուների հապավումներ և նշանակում են "հարստություն պարգևող"<ref>Aeschylus, Prometheus Bound, 806, note. Translated by Smyth, Herbert Weir (1922) in Loeb Classical Library, Volume 145.</ref>:։
 
Հադեսի մականուները հետևյալն են. Agesander (Άγήσανδρος) և Agesilaos (Άγεσίλαος), երկու մականուներն էլ առաջացել են agein (ἆγειν, "վերցնել" կամ "տանել") և anēr (ἀνήρ, "մարդը") կամ laos բառերից (λαός, "մարդիկ"), որոնք նկարագրում են Հադեսին ինչպես աստծո, ով կրում է, տանում է բոլորին:բոլորին։
 
Նիկանդերը օգտագործում է Hegesilaus (Ἡγεσίλαος) ձևը:ձևը։
 
*Հադեսը ուներ մի շարք մեղմասական կոչումներ և մականուններ.
 
==Դժոխքի աստված (սանդարամետ) ==
Հունական դիցաբանության մեջ, Հադեսը դժոխքի աստվածն էր, տիտաններ [[Կրոնոս]] և [[Հռեա]]յի ավագ որդին:որդին։ Նա ուներ երեք քույրեր՝ [[Դեմետրա]], [[Հեստիա]] և [[Հերա]], ինչպես նաև երկու եղբայր՝ [[Զևս]], ամենա կրտսեր և միջնեկ [[Պոսեյդոն]], միասին կազմում են օրիգինալ վեց Օլիմպիական աստվածություններ:աստվածություններ։ </b>
 
* Ըստ Հեսիոդոսի, երբ Հադեսը ծնվել էր, հայրը կուլ էր տվել նրան, ինչպես բոլոր իր երեխաներին<ref> Гесиод. Теогония 455 </ref> (ըստ Հիգինոսի, հայրը նրան նետում է Տարտարոս<ref> Гигин. Мифы 139 </ref>):։ </b>
 
Հասունացած Զևսին հաջողվում է խորամանկությամբ ստիպել հորը ժայթքել իր եղբայրներին ու քույրերին:քույրերին։ Ազատությունից հետո, վեց երիտասարդ աստվածները իրենց դաշնակիցների հետ՝ կազմելով Ավագ Աստվածների խորհուրդ, մարտնչում են աստվածային պատերազմում տիտանների դեմ:դեմ։ Պատերազմը տևեց տասը տարի և ավարտվեց երիտասարդ աստվածների հաղթանակով:հաղթանակով։ Հետո աշխարհը բաժանվում է երեք եղբայրների միջև և Հադեսն ստանում է ստորգետնյա թագավորությունը, անտեսանելի թագավորությունը:թագավորությունը։ Հադեսը համարվում է ստորգետնյա հարստությունների և պտղաբերության աստվածություն, որը երկրի ընդերքից բերք է պարգևում։</b>
 
Հադեսը հասավ իր կնոջը և թագուհի՝[[Պերսեփոնե]]ին խաբեությամբ և բռնի միջոցով, առևանգելով նրան:նրան։ Առասպելը մասնավորապես ներկայացված է Հոմերոսյան օրհներգում [[Դեմետրա]]յին:յին։ [[Հելիոս]]ը ասել էր տառապող [[Դեմետրա]]յին, որ Հադեսը արժանի է որպես ամուսին [[Պերսեփոնե]]ի համար. </b>
 
{{quote|Մեծն աստվածուհի, դու գիտես, թե ես ինչպես եմ պատվում քեզ, տեսնում ես, թե ինչպես եմ տխրում քո վիշտը տեսնելով: Իմացիր, ուրեմն, որ մեծն ամպահալած [[Զևս]]ը քո դստերը կնության տվեց իր դժխեմ եղբորը՝ Հադեսի տիրակալին: Նա առևանգեց [[Պերսեփոնե]]ին ու տարավ սոսկումներով լի իր թագավորությունը: Ամոքիր, ուրեմն, քո ծանր վիշտը, աստվածուհի. Չէ՛ որ մեծահամբավ է քո դստեր ամուսինը, դուտրդ մեծն [[Զևս]]ի հզորազոր եղբոր կինն է դարձել:}}
<center>'''Հոմերի օրհներգ Դեմետրային'''</center></b>
 
Չնայած ժամանակակից մահի կոնոտացիան ընդունվում է ինչպես չարիք, Հադեսը, իրականում ավելի շատ միտված էր անձնվիրաբարությանը դիցաբանության մեջ:մեջ։ Հադեսը հաճախ պատկերացված էր պասիվ դերում, այլ ոչ թե չար. նրա դերը, հաճախ հարաբերական հավասարակշռությունը պահպանելն էր:էր։ </b>
 
Հադեսը իշխում է մեռյալներին:մեռյալներին։ Նա խստորեն արգելել էր հոգիներին լքել իր տիրույթը և շատ զայրանում էր, երբ որև է մեկը փորձում էր հեռանալ, կամ եթե ինչ - որ մեկը փորձում էր գողանալ հոգիները իր թագավորությունից:թագավորությունից։ Նրա բարկությունը հավասարապես սարսափելի էր բոլորի համար, ովքեր փորձում էին խաբել մահը կամ այլ կերպ խուսափել նրանից:նրանից։ Սիզիփոս և Պիրիթոսը վառ օրինակ էին բոլորի համար:համար։ </b>
 
{{quote|Ահեղորեն զայրացավ Հադեսը, կրկին անգամ [[Թանատոս]]ին ուղարկեց Սիզիփոսի հոգին առնելու: Հայտնվեց [[Թանատոս]]ը մահկանացուներից ամենախորամանկի պալատում, և նրան գտավ ճոխ խրախճանք անելիս: Դուրս կորզեց Սիզիփոսի հոգին աստվածների ու մարդկանց ատելին՝ [[Թանատոս]]ը: Հիմա արդեն Սիզիփոսի հոգին առմիշտ անցավ ստվերների թագավորություն:}}
<center>'''Շարադրված է ըստ Հոմերոսի Իլիական և Օվկիդիոսի "Հերոսուհիներ" պոեմների:պոեմների։ ''' </center></b>
 
Միայն փոքրաթիվ մահկանացուների աստվածներին թույլատրել են իջնել Հադես և այնտեղից ողջ դուրս գալ։ Օրփեոսը [[Զևս]]ից ստացել է թույլտվություն Հադեսից դուրս բերելու իր մահացած կնոջը՝ Եվրիդիկեին, Հերակլեսը հադեսից դուրս է բերել Կերբերոսին։ [[Ոդիսևս]]ը և Էնեասը իջել են Հադես որպեսզի տեսակցեն իրենց մերձավորների հետ:հետ։ </b>
 
{{quote|Վերջապես հասանք ճերմակահեր Օվկիանոսի ջրերին և մոտեցանք կիմերիացիների թախծալի երկրի ափը, ուր մարդիկ երբեք չեն տեսնում [[Հելիոս]] աստծո լույսը: Այդ երկիրը մշտապես պատած է ցուրտ մառախուղով: Գիշերային աղջամուղջը թանձր խավարով է պարուրում այդ երկիրը: Այնտեղ ափ հանեցինք մենք մեր նավը, վերցրինք ասորերկրյա աստվածներին ցոհաբերելու համար Կիրկեի տված ոչխարն ու սև խոյը, և գնացինք այնտեղ, ուր բարձրաբերձ մի ժայռի մոտ Աքերոնի մեջ են թափվում Կոկիտոսն ու Պիրիփլեգետոնոսը: Երբ այնտեղ հասանք, ես սրով մի խորունկ փոս փորեցի, երեք անգամ մըղրի, գինու և ջրի հեղում կատարեցի. Այդ բոլորի վրա գարու ալյուր ցանեցի . փոսի վրա մորթեցի զոհերը: Արյունը լցվեց փոսը: Մեռյալների հոգիների հսկայական ամբոխը թռավ-եկավ փոսի մոտ և սկսեցին վիճել, թե ո'վ պիտի առաջինը խմի զոհի արյունը:}}
<center>'''Շարադրված է ըստ Հոմերոսի "Ոդիսականի" պոեմի:պոեմի։ ''' </center></b>
 
===Դժնդակ Հադեսի (Պլուտոնի) թագավորությունը===
====Դժոխքի տեղագրություն====
* Ամելետ <ref>Есть выражение «в страну Амелета» Плутарх.Греческие вопросы 39</ref>, Գետ Դժոխքում (Հադեսում):։ Կա արտահայտություն «Ամելետի երկրում»:։
* Ամսանկտ <ref>Клавдиан. Похищение Прозерпины II 349</ref>, լիճ, որը գտնվում է դժոխքի մուտքի մոտ:մոտ։
* Աքերոն (վիշտ):։
*Կոկիտոս (Cocytus "ողբի գետ" <ref> Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.664. Река в Аиде. Гомер. Одиссея X 514; Эсхил. Агамемнон 1160; Гермесианакт. Каталог влюбленных, ст.9; Вергилий. Энеида VI 132.</ref> ) գետ դժոխքում:դժոխքում։ Համապատասխանում է գետնին և արևմուտքին<ref name=autogenerated1> Орфика, фр.123 Керн </ref>:։
* [[Լետո]] (մոռացություն):։
* Օվկիանոս, դժոխքի չորս գետերից մեկը:մեկը։ Համապատասխանում է ջրին և հյուսիսին<ref name=autogenerated1 />:։
* Պիրիֆլեգետոն («բոցավառ կրակով»), գետ դժոխքում <ref> Гомер. Одиссея X 517.Поток в Италии Страбон. География I 2, 18 (стр.26)</ref>:։ Գետակ Իտալիայում:Իտալիայում։ Համապատասխանում է կրակին և արևելքին<ref name=autogenerated1 />:։
* Ստիգյան ճահիճ:ճահիճ։
*[[Ստիքս]] (ատելություն):։
* Փլեգետոն (Phlegethon), գետ դժոխքում<ref> Вергилий. Энеида VI 265 </ref><ref> Клавдиан. Похищение Прозерпины II 315 </ref>:։
 
===Հադեսի շրջապատը===
:Անողորմ հադեսի թագավորությունը լի է խավարով ու սարսափներով: Այնտեղ, խավարի մեջ, թափառում է սոսկալի ուրվական Էմպուսան ՝ ավանակի ոտքերով: Նա, գիշերային խավարում մարդուն խորամանկությամբ հմայելով մի թաքուն տեղ, խմում է նրա ամբողջ արյունը և խժռում նրա դեռևս թպրտացող մարմինը: Այնտեղ թափառում է և հրեշավոր Լամիան. նա գիշերը մտնում է երջանիկ մայրերի ննջարանը և գողանում նրանց երեխաներին՝ սրանց արյունը խմելու համար: Բոլոր այդ ուրվականների և հրեշների վրա իշխում է [[Հեկատե]] մեծ աստվածուհին: Նա երեք մարմին ունի և երեք գլուխ: Անլուսին գիշերներին, թանձր խավարրի մեջ, թափառում է նա ճանապարհների վրա ու գերեզմանների մոտ իր ամբողջ սոսկալի շքախմբով, ստիքսյան շներով շրջապատված, սարսափներ ու տանջալից երազներ է ուղարկում երկրի և կորստյան մատնում մարդկանց: [[Հեկատտե]]ին հաճախ օգնության են կանղում կախարդելիս, բայց հենց ինքն էլ միակ օգնականն է: կախարդանքի դեմ բոլոր նրանց համար, ովքեր հարգում են նրան և ճամփաբաժանին, ուր բաժանվում են երեք ճանապարհներ, շներ զոհաբերում նրան: </b>
 
Սոսկալի է Հադեսի թագավորությունը և ատելի է մարդկանց:մարդկանց։
 
==Հադեսի սերունդ==
Ըստ Սուդային, Հադեսը մի աղջիկ ուներ՝ [[Մակարիա]]<ref>name=makaria/</ref> (երանելի մահվան աստվածուհի):։
 
==Դիցաբանություն==
Ըստ Հոմերի, Հադեսը ինքն էր պահպանում իր թագավորությունը:թագավորությունը։ Հադեսին զոհաբերում էին սև եզներ։ </b>
 
Հոմերը կոչում է Հադեսին «մեծահոգի» և «հյուրասեր», քանի որ ոչ մի մահկանացու չի խուսափի իր ճակատագրից:ճակատագրից։ Հունական դիցաբանության մեջ, օլիմպիական ժամանակահատվածի, Հադեսը համարվում էր երկրորդական աստված:աստված։ </b>
 
Հադեսի առասպելը, որպես անցանկալի, սարսափելի աստծո, հարուստ չի մանրամասներով:մանրամասներով։
Հոմերը, դիմում է նրան, որպես Զևս Ստորգետնյա, և գիտի Աիդին բացառապես որպես մահվան աստծո<ref> Гомер. Одиссея XX 492 </ref> և ներկայացնում է նրան πυλάρτης (պիլարտիս)՝ անձամբ պահապանող իր թագավորության դարպասները :։ </b>
 
Ինչպես մահվան աստուածի, Հադեսը եղել է սարսափելի աստված, անգամ անունը վախենում էին արտասանել՝ փոխարինելով այն տարբեր մեղմասական մականուններով- ի դեպ, [[Պլուտոն(դիցաբանություն)|Պլուտոն]] անունը, որն ուժի մեջ էր V դարից և արդեն իսկ օգտագործվում էր, ի վերջո փոխարինում է բնօրինակ անունը:անունը։ Միայն Հոմերն էր օգտագործում նրա սկզբնական անունը իր աշխատանքներում:աշխատանքներում։ Այսպիսով, Հադեսը «կլանում է» Պլուտոս աստվածին, որը ի սկզբանե եղել էր անկախ հարստության և պտղաբերության աստվածություն:աստվածություն։ Այս ինտեգրման կապակցությամբ և անվան փոփոխության հետ միաժամանակ, տեղի ունեցավ Հադես գաղափարի ընթանուր փոփոխություն, զգալիորեն մեղմել էր իր տխուր ու անողոք էությունը:էությունը։ </b>
 
Առասպելները Հադեսին օժտել են անտեսանելի սաղավարտով (Ἄϊδος κυνέην – բաշլուր, կենդանիների մորթից պատրաստաց գլխանոց), որը ունայն էր հագցնողին անել անտեսանելի:անտեսանելի։ Սաղավարտը կիկլոպների նվերն էր Հադեսին, այն բանի համար, որ նա ([[Զևս]]ի հրամանով) ազատում է նրանց . այա գլխարկը նաև օգտագործել են Զևսը տիտանների դեմ ճակատամարտում, [[Պերսևս]]ը սպանելիս Մեդուզային, [[Աթենաս]]ը, օգնելիս Դիոմեդեսին պայքարել [[Արես]]ի դեմ<ref> Ил. V, 844 сл.</ref>, նաև Գիգանտոմաքիայի ժամանակ այն [[Հերմես]]ի գլխին է:է։ </b>
 
Էրվին Ռոդեն նշում է իր [[Պսիքե]] (Հոգի) աշխատանքում ՝ Հադեսի և [[Պերսեփոնե]]ի ստորերկրյա թացավորությունը այնքան հեռու է մեր աշխարից, որ այնտեղ գտնվողները «անկարող են որև է ազդեցություն գործադրել մարդու կյանքի և գործողությունների վրա»
 
===Հադես և Սիզիփոս===
Հադեսը իր հպատակների ոչ ոքի չի թույլ տալիս լքել իր թագավորությունը, բայց նրան մի օր խաբել էր խորամանկ Սիզիփոսը, երբ փախչում է մահացածների թագավորությունից:թագավորությունից։ Բայց Հադեսից փախչել հնարավոր չի, և որպես պատիժ Սիզիփոսը սարն ի վեր գլորում է ծանր քարը, որը իսկույն ցած է գահավիժում, այդպես շարունակ:շարունակ։
 
=== Հադես և Դանայուհիներ===
Դանայուհիները ջուր են լցնում անհատակ կարասի մեջ։
{{quote|Բայց և այնպես Դանայուհիները չխուսափեցին պատժից իրենց կատարած չարագործության համար: Կրում են այդ պատիժը իրենց մահից հետո: Հադեսի խավարամած թագավորության մեջ: Դանայուհիները պետք է ջրով լցնեն հատակ չունեցող մի վիթխարի կարաս: Հավերժորեն նրանք ջուր են կրում ստորերկրյա գետից և լցնում կարասի մեջ: Ահա, թվում է թե կարասն արդեն լիքն է, բայց ջուրը կրկին ու կրկին դուրս է հոսում և կարասը դարձյալ դատարկ է: Կրկին ու կրկին գործի են անցնում Դանայուհիները, վերստին ջուր են կրում ու լցնում անհատակ կարասը: Եվ այսպես, շարունակվում է անվախճան նրանց աշխատանքը: }}
<center>'''Հիմնականում շարադրված է ըստ Էսքիլեսի "Պաշտպանություն աղերսողներ" ողբերկության:ողբերկության։ ''' </center>
 
=== Հադես և Տանտալոս===
Աստվածներին անարգողները Հադեսում դատապարտվում են տանջանքների։ Տանտալոսը մինչև վիզը կանգնած է ջրի մեջ, նրա գլխավերևում կախված են հասուն մրգեր, բայց նա հավիտյան տառապում է քաղցից ու ծարավից:ծարավից։
 
{{quote|Քաղցից ու ծառավից տանջահար՝ կանգնած է նա վճիտ ջրի մեջ: Ջուրը գրեչե հասնում է նրա կզակին: Բավական է մի փոքր միայն կռանալ, և նա կարող է հագեցնել իր տանջալից ծառավը: Բայց Տանտալոսի կռանալուն պես ջուրը չքանում է, և ոտքերի տակ մնում է միայն պապակ, սևացած հողը:
Տանտալոսի գլխավերևը կախ են ընկել պտղատու ծառերի ճյուղերը:Հյութալի թուզ, կարմիր խնձոր, նուռ, տանձ և ձիթապտուղ՝ կռացել են նրա գլխին վրա, խաղողի ծանրաբեր ու հասուն ողկույզները գրեթե հպվում են մազերին, բայց հենց նույն պահին կատաղի մի հողմ է սուրում ու հեռու քշում պտղավորված ճյուղերը: Բայց միայն սովն ու ծառավը չէն, որ տանջահար են անում Տանտալոսին. Հավերժական երկյուղը մշտապես ճմլում է նրա սիրտը: Գլխավերևը մի վիթխարի քարաժայր կա կախված, որ հազիվ է մնում տեղում և ամեն պահ սպառնում է վայր ընկնել և իր ծանրության տակ ճղմել Տանտալոսին: Եվ այսպես, հավերժական երկյուղից, սովից ու ծարավից տառապում է Սիպիլոսի արքա և Զևսի որդի Տանտալոսը՝ դժնադեմ Հադեսի թագավորության մեջ:}}
<center>'''Շարադրված է ըստ Հոմերոսի "Ոդիսականի" պոեմի:պոեմի։ ''' </center>
 
=== Հադես և [[Ասկլեպիոս]]===
Երբ [[Ասկլեպիոս]]ը հասել էր իր արվեստի վարպետության այն մակարդակին, որ կարողանում էր վերակենդանացնել մարդկանց, Հադեսը վիրավորված դիմում է [[Զևս]]ին և պահանջում է սպանել Ասկլեպիոսին, նրա համար, որ նա գողանում է նրա հպատակներին և խաղթում է ընթանուր տիեզերական հարմոնիան:հարմոնիան։ [[Զևս]] սպանում է/վիրավորում է [[Ասկլեպիոս]]ին շանթով:շանթով։ </b>
 
{{quote| Ասկլեպիոսը ոչ միայն ապաքինում էր բոլոր հիվանդներին, այլև մինչև իսկ մեռածներին էր կենդանություն տալիս: Դրանով նա կատաղեցրեց մեռյալների թագավորությանը տիրող Հադեսին և շանթարձակ Զևսին, քանի որ խախտում էր երկրի վրա՝ Զևսի սահմանված կարգն ու օրենքը: Մոլեգնած Զևսը նետեց շանթը և վիրավորեց Ասկլեպիոսին:}}
 
=== Հադես և [[Հերակլես]]===
Հադեսը կռվել էր Պիլոսի բնակիչների և իրենց թագավորի Նելևսի կողքին , սակայն նրան վիրավորել էր Հերկուլեսը<ref> Гомер. Илиада V 395—404; Арнобий. Против язычников IV 25 (ссылка на Паниасида); Сенека. Геркулес в безумье 560—565; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 7, 3 </ref> (Պիլոս բառը համահունչ է "դարպաս" բառին):։ Այդ իսկ պատճառով, Պիլոսում է հիմնվում է Հադեսի պաշտամունքը և կառուցվում է նրա տաճարը<ref> Павсаний. Описание Эллады VI 25, 3 </ref>:։ </b>
 
Ըստ այլ վարկածի. Հադեսը ինքն է հսկում իր թագավորությունը։ [[Հերակլես]]ը դժոխք իջնելիս խոցել է մուտքի մոտ կանգնած Հադեսին, որը ստիպված է եղել վերքը բուժելու համար մեկնել Օլիմպոս:Օլիմպոս։
 
==Պաշտամունք ==
Հադեսը մեռածների աստվածն է, եղել է զարհուրելի երեևույթ կենդանի մարդկանց համար:համար։ Մեծ դժվարությամբ էին զոհեր ատուցում նրան, մատուզելիս էլ դեմքերը քողարկում էին:էին։ Քանի որ շատերին պարզապես երկյուղալի էր արտասանել Հադես անունը, դրա համար սկսեցին մեղմասացություններ օգտագործել նրա անվան փոխարեն:փոխարեն։ Նրան կոչում էին Clymenus ("տխրահռչակ"), Polydegmon ("Ով ընդունում է շատերին"), և թերևս Eubuleus ("բարի խորհուրդ" կամ "բարի մտադրությամբ"), բոլորն էլ իր անվան մեղմասացությունն էին, քանզի վտանգավոր էր արտասանել նրա իրական անունը, հետագայում մեղմասացությունները վերածվեցին մականունների:մականունների։ </b>
 
Նա շատ ժամանակ է անցկացնում իր մռայլ թագավորություննում:թագավորություննում։ Ահազդու է ճակատամարտում, նա ապացուցել էր իր դաժանությունը հայտնի Տիտանոմաքիայի ժամանակ, Օլիմպիացիների ընդդեմ Տիտանների պայքարում:պայքարում։ </b>
Հադեսը մարմնավորում էր անողորմ մահը:մահը։ «Ինչու՞ ենք մենք ատում Հադեսին ավելի, քան որև է այլ աստծո, եթե ոչ այն պատճառով, որ նա այնքան անխախտելի է և անզիջում»:։ Դա Ագամեմնոսի հռետորական հարցն է:է։ </b>
Սակայն նա չար աստված չէր, չնայաց այն բանի, որ նա եղել է խիստ, դաժան և անխիղճ:անխիղճ։ Հադեսը ղեկավարում էր դժոխքը, և, հետևաբար առավել հաճախ ասոցացվում էր մահվան հետ, սակայն նա չի եղել Մահի մարմնացում, այն փաստացի մահվան աստված՝ Թանատոսն էր:էր։ Հադեսը ղեկավարում էր դժոխքը, իսկ Թանատոսը հենց մահն էր, ով ենթարկվում էր Հադեսին:Հադեսին։ </b>
 
Երբ հույները ցանկանում էին Հադեսի ողորմածությունը շարժել, նրանք խփում էին իրենց ձեռքերը գետնին վստահ լինելով, որ նա լսում է նրանց:նրանց։ Այն մարդը, ով զոհաբերություն էր կատարում նրա պատվին, թաքցնում էր իր դեմքը:դեմքը։
Համաձայն մի հին աղբյուրի, Հադեսը տնօրինում էր Անտեսանելի գլխարկին, սաղավարտին:սաղավարտին։ Իր կառքը, որը կազմված էր չորս սև ձիուց, սարսափ էր ներշնչում դիտողին:դիտողին։ </b>
 
Հադեսի թագավորությունը՝ մեռյալների հոգիների թագավորությունը, հին հույների ահավոր ու խավարչտին են պատկերացրել, իսկ»անդրշիրիմյան կյանքը»՝ համարել դժբախտություն:դժբախտություն։ Զուր չէ, որ ստորերկրյա աշխարհից՝ [[Ոդիսևս]]ի կողմից կանչված Աքիլեսի ստվերն ասում է, թե ավելի լավ է ստորագույն ծառա լինել երկրի վրա քան արքա՝ Հադեսի թագավորության մեջ:մեջ։ </b>
 
Ստորերկրյա աստվածները գլխավորապես մարմնացրել են բնության ահեղ ուժերը. նրանք օլիմպացի աստվածներից շատ ավելի հին են:են։ Ժողովրդական հավատալիքների մեջ նրանք ավելի նշանակալից դեր են խաղացել: խաղացել։
 
===Աիդի պաշտպամումքը Հունաստանում===
Աիդի Պաշտամունքը Հունաստանում հանդիպել է ոչ հաճախ:հաճախ։ Համաձայն Պավսանդացու, Աիդին ոչմի տեղ չեն պաշտել, բացի Էլիդայից, որ տեղ տարին մի անգամ բացվում էր աստծո տաճարը (ճիշտ այնպես, ինչպես մահկանացուն է մեկ անգամ իջնում մեռյալների թագավորություն), որտեղ միայն քրմերին թույլատրվում էր մտնել:մտնել։</b>
 
Մյուս բոլոր դեպքերում Աիդի պաշտպամունքը կապվում էր այլ խթոնիկ աստվածությունների պաշտամունքի հետ, ի դեպ Աիդն հանդես էր գալիս որպես երկրային բարիք պարգևող, քան թե սարսափելի մահվան աստված:աստված։ Աիդի պաշտպամունքի վայրերը, տեղայնացաց էին սովորաբար խորը քարանձավների մոտերք, երկրի վրա Ճեղքվածքների մոտ և այլն, այնտեղ, որտեղ սնահավատորեն տեսնում էին «մուտքեր դեպի դժոխք»
 
===Պլուտոնի պաշտպամումքը Հռոմում===
Ազգային Հռոմեական մահվան և ստորերկրյա աստուածը Օրկն էր, ընդհանուր առմամբ նման էր Պլուտոնին:Պլուտոնին։ Հունական Պլուտո / Pluto անունը տարածվել էր հռոմեացիների մոտ համեմատաբար ուշ. Համենայնդեպս Դեսիոս Մուսը՝ դատապարտելով երեն որպես զոհ ստորգետնյա աստվածներին, չի արտասանում Պլուտոն անունը:անունը։
 
==Ատրիբուտներ==
 
===Գրականության մեջ===
* Հադեսը գլխավոր դերում է Արիստոփանեսի "Գորտեր" կատակերգության մեջ:մեջ։
* Ուշ անտիկ գրականության մեջ (Lucian) Հադեսը ծաղրե-զավեշտական պատկերացմամբ է մատուցվել:մատուցվել։
* Հադեսը նաև նշված է մի շարք ֆանտաստիկ վեպերում ՝ Ռիք Րիորդան, Պերսի Ջեքսոն և Օլիմպիացիները:Օլիմպիացիները։
 
===Գեղանկարչության մեջ===
Աիդի պատկերները համեմատաբար հազվադեպ են հաբդիպում. նրանց մեծ մասը պատկանում է ուշ ժամանակներին:ժամանակներին։ Արվեստում Հադեսը պատկերվել է Զևսի նմանությամբ՝ ուժեղ չափահաս տղամարդ, գահին նստած, ձեռքին երկժանի կամ գայիսոն, երբեմն առատության եղջյուրով, երբեմն էլ նրա կողքին Պերսեփոնեն։ՈտքերիՊերսեփոնեն։ Ոտքերի վրա պարկած է սովորաբար Կերբերն (մեկ արձանի վրա Կերբերը նստած է):։
 
===Կինոյում և վիդեոխաղերում===
Հադեսը ի հայտ է գալիս որպես գլխավոր կերպարներից մեկը Տիտանների Բախում և Տիտանների Ցասում ֆիլմում և նրա դերը կատարում էր բրիտանացի դերասան Ռեյֆ Ֆայնզը:Ֆայնզը։ Սպասված ֆիլմի շարունակության մեջ՝ Տիտանների Ժամանակը, նրա դերը խաղում է նույն դերասանը:դերասանը։
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Hercules_(1997_film) Հերկուլես] (մուլտֆիլմ)
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Hercules:_The_Legendary_Journeys Հերակլեսի զարմանալի արկածները (1995 -1999)]
*Վիդեոխաղերում
#[https://en.wikipedia.org/wiki/God_of_War_(series) God of War], [https://en.wikipedia.org/wiki/God_of_War_II God of War II], [https://en.wikipedia.org/wiki/God_of_War:_Chains_of_Olympus God of War: Chains of Olympus] (2008)
#Zeus:Zeus։ Master of Olympus
#Immortal Throne [https://en.wikipedia.org/wiki/Titan_Quest Titan Quest]
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Kingdom_Hearts Kingdom Hearts]
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Hercules_(1997_film) Hercules]
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Age_of_Mythology Age of Mythology]] և [https://en.wikipedia.org/wiki/Age_of_Empires:_Mythologies Age of Empires: Mythologies]
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Herc%27s_Adventures Herc's Adventures]
#[https://en.wikipedia.org/wiki/Quest_for_Glory_V:_Dragon_Fire Quest for Glory V: Dragon Fire]
275 380

edits