«Մրջնաթթու»–ի խմբագրումների տարբերություն

չ
կետադրություն, փոխարինվեց: : → ։ (10)
չ (կետադրություն, փոխարինվեց: : → ։ (10))
}}
 
'''Մրջնաթթու''' (միջազգային անվանումը՝ '''մեթանաթթու'''), սահմանային [[թթուներ]]ի հոմոլոգիական շարքի առաջին անդամն է, պարզագույն միահիմն [[Կարբոնաթթուներ|կարբոնաթթու]]։ Գրանցված է որպես սննդամթերքի հավելում՝ '''E236''' նշանակությամբ: նշանակությամբ։
 
Բանաձևը՝ <math> {HCOOH}</math>:։
 
== Անվանում ==
Մրջնաթթուն իր անունը ստացել է այն պատճառով, որ առաջին անգամ հայտնաբերվել է [[մրջյուններ]]ում ([[17-րդ դար]]ում), օրինակ ''Formica rufa'' կարմիր անտառային մրջյունի գեղձի արտաթորանքում:արտաթորանքում։ Մրջնաթթուն պարունակվում է մրջյունների խայթիչ արտաթորանքներում, եղինծում և եղևնու փշատերևում:փշատերևում։ Այստեղից էլ առաջացել է նրա {{lang-lat|acidium formicum}} անվանումը, դրա համար էլ մրջնաթթվի աղերն անվանում են ֆորմիատներ:ֆորմիատներ։
 
== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Սուր հոտով, անգույն հեղուկ է, [[խտություն]]ը՝ 1212,6 կգ/մ³, հալման ջերմաստիճանը՝ 8,25&nbsp°C, եռմանը՝ 100,7&nbsp°C։ Անսահմանափակ քանակով լուծվում է ջրում և [[սպիրտ]]ում։ Ջրի հետ առաջացնում է ազեոտրոպ խառնուրդ (77,4% մրջնաթթու, եռման ջերմաստիճանը՝ 107,2&nbsp°C)։ Ամենաուժեղ [[Ճարպաթթուներ|ճարպաթթուն]] է, մաշկի վրա առաջացնում է այրվածք։ Ունի կարբոնաթթուներին բնորոշ քիմիական հատկություններ։ Մրջնաթթվի [[աղեր]]ը և էսթերները կոչվում են ֆորմիատներ։ Վերականգնիչ է, տալիս է «արծաթահայելու» ռեակցիան։
 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1"
|+Մրջնաթթվի հատկությունները
|Գոլորշի ճնշումը||120 մմ ս. ս. (50 &nbsp;°C-ում)
|-
|Էնթալպիայի ձևավորում ΔH||−409,19 կՋ/մոլ (հեղ.) (298 К-ում)
|Այրման ջերմություն -ΔH°<sub>298</sub> (վերջանյութ CO<sub>2</sub>, H<sub>2</sub>O)||254,58 կՋ/մոլ
|}
<br />
 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1"
|+Մրջնաթթվի խտությունը ջրային լուծույթներում 20 &nbsp;°C ջերմաստիճանում
|'''ω(H<sub>2</sub>CO<sub>2</sub>)'''||1||2||4||6||8||10||12||14||16||18||22||26||30
|-
|'''ρ, գ/սմ³'''||1,0020||1,0045||1,0094||1,0142||1,0197||1,0247||1,0297||1,0346||1,0394||1,0442||1,0538||1,0634||1,0730
|}
<br />
 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1"
|'''σ, Ն/մ'''||3,813{{e|−2}}||3,758{{e|−2}}||3,648{{e|−2}}
|}
<br />
 
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1"
[[Պատկեր:Formic acid 85 percent.jpg|մինի|Մրջնաթթու]]
{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="1"
|+ Լուծույթների ինտեգրալ ջերմությունը 25 &nbsp;°C-ում
!Մոլայի թիվ H<sub>2</sub>O 1 մոլ HCOOH!!m, մոլ HCOOH 1 կգ-ում H<sub>2</sub>O!!-ΔH<sub>m</sub>, կՋ/մոլ
|-
 
== Ստացում ==
Արդյունաբերության մեջ մրջնաթթուն ստացվում է բարձր ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում ածխածնի (II) օքսիդի ու [[կալիումի հիդրօքսիդ]]ի փոխազդեցությամբ:փոխազդեցությամբ։ Ստանում են նաև [[մեթան]]ի կատալիտիկ օքսիդացմամբ, Н<sub>2</sub>0 + С0 [[սինթեզ]]ով և հիմնականում NaOH-ի և CO-ի փոխազդեցությամբ (120- 150°С, 6-8 մթն, առաջանում է [[նատրիում]]ի ֆորմիատ, որից մրջնաթթու անջատվում են ծծմբական թթվով).
 
<center><math>\mathrm{KOH + CO \longrightarrow HCOOK}</math> ''կալիումի ֆորմիատ''</center>
 
== Քիմիական հատկություններ ==
Ի տարբերություն մյուս [[կարբոնաթթուներ]]ի, միջին ուժեղության թթու է, որը պայմանավորված է կարբօքսիլային խմբին միացած ջրածնի ատոմի փոքր էլեկտրադրական ինդուկցիայով:ինդուկցիայով։ Մրջնաթթուն մտնում է կարբոնաթթուներին բնորոշ ռեակցիաների մեջ, միաժամանակ օժտված է որոշ յուրահատկություններով, որոնք պայմանավորված են ածխաջրածնային ռադիկալի բացակայությամբ:բացակայությամբ։ Մրջնաթթուն հեշտությամբ օքսիդանում է առաջացնելով [[ածխաթթու գազ]] և [[ջուր]].
 
<center><math>\mathrm{2 \ HCOOH + O_2 \longrightarrow 2 \ CO_2 + 2 \ H_2O}</math></center>
 
== Կիրառություն ==
Սննդարդյունաբերության մեջ մրջնաթթվի այդ հատկությունը օգտագործում են նիկել [[կատալիզատոր]]ի ստացման համար, որը, մասնավորապես կիրառվում է [[ճարպեր]]ի հիդրոգենման ժամանակ:ժամանակ։
 
Մրջնաթթու կիրառվում է օրգանական սինթեզում, արծնիչային ներկման, [[Կաշի|կաշվի]] վերամշակման, մրգահյութերի պահածոյացման, սարքավորումների ախտահանման համար<ref>{{ռուսերեն գիրք|автор=Красильников А. П.|заглавие=Справочник по антисептике|место=Минск|год=1995}}</ref>։
* ''Ameisensäure, Formiate, Diglykol-bis–chlorformiat''. [[Wiley-VCH Verlag|VCH]], Weinh, ISBN 3-527-28529-6.
* ''Ausgewählte C-H-O Radikale. Ameisensäure. Essigsäure. Oxalsäure (Gmelin Handbook of Inorganic and Organometallic Chemistry - 8th edition ELEM C TL C LFG 4)''. Springer Verlag, ISBN 3-540-93283-6.
* Gundula Jänsch-Kaiser und Dieter Behrens:Behrens։ ''Ameisensäure und Erdalkalihydroxide''. DECHEMA Gesellschaft für Chemische Technik und Biotechnologie e.V., ISBN 3-926959-00-2.
 
== Արտաքին հղումներ ==
274 658

edits