«Ալֆա-մասնիկ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Ավելացվել է 34 բայտ ,  7 տարի առաջ
չ
ուղղագրական, փոխարինվեց: : → ։ (33)
No edit summary
չ (ուղղագրական, փոխարինվեց: : → ։ (33))
}}</ref>
}}
'''Ալֆա-մասնիկ''' (α-մասնիկ)՝ դրական լիցքավորված մասնիկ, կազմված 2 [[պրոտոն]]ից և 2 [[էլեկտրոն]]ից, ունեն կրկնակի դրական լիցք և հարաբերորեն մեծ [[զանգված]], որը հավասար է 4 [[զանգվածի ատոմական միավորներ]]ին, իսկ բացարձակ արժեքը գերազանցում է էլեկտրոնին զանգվածին 7300 անգամ:անգամ։ Ալֆա-մասնիկները [[հելիում]]ի ատոմի [[միջուկ]]ներ են (<math>\textstyle{{}^4_2\mathrm{He}^{2+}}</math>):։
 
[[Ալֆա-տրոհում|α-տրոհման]] ենթական են բազմաթիվ ռադիոակտիվ ծանր տարրերի՝ [[ուրան]]ի, [[ռադիում]]ի, [[թորիում]]ի և այլ [[իզոտոպներ]]ի միջուկներ:միջուկներ։ Տարբեր α-ճառագայթիչների կիսատրոհման ժամանակաշրջանը տատանվում է 0,3•10<sup>-6−6</sup> վրկ (<math>{{}_{84}{Po}^{212}}</math>) 1,39•10<sup>10</sup> տարի մինչև (<math>{{}_{90}{Th}^{232}}</math>):։
 
α-տրոհման ելակետային ռադիոնուկլիդի լիցքը փոքրանում է 2-ով, իսկ զանգվածային թիվը 4-ով:ով։ Այդ պատճառով դուստր վերջանյութը իրենից ներկայացնում է այն տարրի իզոտոպը, որը Մենդելևյան աղյուսակում երկու վանդակով ձախ է գտնվում ելակետայինից («''տեղաշարժ դեպի ձախ''»):։
 
Հայտնի են α-տրոհման բազմաթիվ փուլեր.
::<math>{{}_{92}{Po}^{234}\rightarrow {}_{90}{Th}^{230}\rightarrow {}_{88}{Ra}^{226}\rightarrow {}_{86}{Rn}^{222}\rightarrow {}_{84}{Po}^{218}\rightarrow {}_{82}{Pb}^{214}}</math>
 
α-ճառագայթիչների մեծ մասի α-մասնիկների էներգիան տատանվում է 4-9 ՄԷՎ-ի սահմաններում:սահմաններում։ Դրա արժեքը նշվում է տրոհման հավասարումը գրանցելիս.
 
::<math>{{}_{87}{Fr}^{220} \rightarrow {}_{2}{He}^{4} + {}_{85}{At}^{216}}</math> + '''6,81ՄԷՎ'''
 
Այդ էներգիան բաշխվում է ճեղքման արգասիքների միջև՝ հակադարձ համեմատական իրենց զանգվածներին:զանգվածներին։ Տվյալ դեպքում աստատի ատոմի համար այն կազմում է՝ 6,81•(4:2204։220) = 0,124 ՄԷՎ, իսկ α-մասնիկների համար՝ 6,81•(216:220216։220) = 6,69 ՄԷՎ:ՄԷՎ։
 
Եթե α-տրոհումը ուղեկցվում է γ-ճառագայթումով (ինչպես օրինակ <math>{{}_{92}{U}^{234}}</math>-ի աստիճանական α-տրոհման ժամանակ), ապա էներգիայի մի մասը դուրս է բերվում α-քվանտով:քվանտով։
 
Որոշ α-ճառագայթիչներ արձակում են α-մասնիկներ խիստ որոշակի կինետիկական էներգիայով:էներգիայով։ Դրանք մոնոէներգիական ճառագայթիչներ են՝ օրինակ <math>{{}_{92}{U}^{234}}</math> (4,50 ՄԷՎ), <math>{{}_{88}{Ra}^{221}}</math> (6,71 ՄԷՎ) և այլն:այլն։ Դրանց կողմից արձակված մասնիկներն ունեն թռիչքի հավասար երկարություն:երկարություն։ Այլ α-ճառագայթիչներ արձակում են էներգիայի երկու կամ ավելի արժեքներով մասնիկներ, ընդ որում մասնիկների յուրաքանչյուր տեսակ ճառագայթման մեջ կազմում է խիստ որոշակի բաժին:բաժին։ Դրանք պոլիէներգիական ճառագայթիչներ են գծային էներգիական [[սպեկտր]]ով, օրինակ՝ <math>{{}_{92}{U}^{235}}</math>-ի α-չառագայթումը կազմված է հետևյալ էներգիայով մասնիկներից՝ 4,57 ՄԷՎ (10 %), 4,39 ՄԷՎ (86 %) և 4,18 ՄԷՎ (4%), իսկ <math>{{}_{88}{Ra}^{228}}</math> արձակում 5 տեսակի՝ 5,75 ՄԷՎ (11 %), 5,72 ՄԷՎ (53 %), 5,61 ՄԷՎ (25 %), 5,54 ՄԷՎ (9 %) 5,43 ՄԷՎ (2 %) էներգիաներով α-մասնիկներ: մասնիկներ։
 
Տարբեր α-ճառագայթիչների α-մասնիկները օժտված են էներգիայի տարբեր արժեքներով ու այդ պատճառով էլ ունեն թռիչքի տարբեր [[արագություն]]:։ Այն օդում 17 000 կմ/վրկ է, ինչը կազմում է լույսի արագության 1/20-ը:ը։
 
α-մասնիկի վազքը ուղիղ համեմատական է նրա էներգիային և հակադարձ համեմատական միջավայրի [[Խտություն|խտությանը]]:։ Ռադիոակտիվ ատոմների տրոհման ժամանակ արձակվող α-մասնիկներն օժտված են միատեսակ էներգիայով և արագությամբ, որի պատճառով էլ բոլոր հետագծերը ունեն նույն երկարությունը և ուղղագիծ են:են։ Միայն իրենց թռիչքի վերջում ատոմների միջուկների հետ բախման հետևանքով սկզբնական արագության կորստի պատճառով թեքվում են:են։
<center>
{| class="wikitable" width="60%"
</center>
 
α-մասնիկների կողմից առաջացրած իոնացման գծային խտությունը շատ մեծ է:է։ Օրինակ 5,4 ՄԷՎ էներգիայով <math>{{}_{84}{Po}^{216}}</math>-ից արձակվող α-մասնիկներն առաջացնում են 154 000 զույգ իոններ:իոններ։ Քանի որ <math>{{}_{84}{Po}^{216}}</math>-ի α-մասնիկների վազքը օդում չի գերազանցում 3,85 սմ, ուստի 1 մմ վազքի դեպքում α-մասնիկը օդում կառաջացնի մինչև 4 000 զույգ [[իոններ]]:։ Որքան մեծ է α-մասնիկների [[էներգիա]]ն, այսինքն արագ է դրանց թռիչքը, ապա այնքան փոքր է առաջացրած իոնացման խտությունը:խտությունը։ Աստիճանաբար ծախսվելով էներգիան α-մասնիկների վազքը նյութում դանդաղում է:է։ Այդ իսկ պատճառով թռիչքի վերջում դրանց կողմից առաջացրած իոնացման տեսակարար խտությունը մեծանում է 3-4 անգամ, իսկ այնուհետև ընկնում մինչև 0:
Քանի որ α-մասնիկների վազքը հակադարձ համեմատական է նյութի խտությանը, իսկ կենսաբանական [[հյուսվածք]]ը միջինում 730 անգամ խիտ է օդից, ապա α-մասնիկի վազքը, (<math>{{}_{84}{Po}^{210}}</math>) կենսաբանական հյուսվածքներում հավասար է մինչև 45 մկմ, սակայն իոնացման խտությունը շատ մեծ է:է։ Այն միջինում հավասար է 154 000:45000։45 =3420 զույգ իոնների 1 մկմ ճանապարհին:ճանապարհին։ Փոքր թափանցելիության հետևանքով α-մասնիկները կարող են լրիվ կասեցվել ստվերաթղթով, հագուստով, ռետինե ձեռնոցներով, վերնամաշկով:վերնամաշկով։ Ուստի որպես արտաքին ճառագայթման աղբյուր դրանք վտանգավոր չեն, սակայն առավել վտանգավոր են [[օրգանիզմ]]ի ներսում, որտեղ կուտակվում են [[ֆագոցիտոզ]]ային միակորիզ համակարգում:համակարգում։
 
== Տես նաև ==
285 960

edits