«Ալֆա-մասնիկ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
No edit summary
No edit summary
'''Ալֆա-մասնիկ''' (α-մասնիկ)՝ դրական լիցքավորված մասնիկ, կազմված 2 [[պրոտոն]]ից և 2 [[էլեկտրոն]]ից, ունեն կրկնակի դրական լիցք և հարաբերորեն մեծ [[զանգված]], որը հավասար է 4 [[զանգվածի ատոմական միավորներ]]ին, իսկ բացարձակ արժեքը գերազանցում է էլեկտրոնին զանգվածին 7300 անգամ: Ալֆա-մասնիկները [[հելիում]]ի ատոմի [[միջուկ]]ներ են (<math>\textstyle{{}^4_2\mathrm{He}^{2+}}</math>):
 
[[Ալֆա-տրոհում|α-ճեղքմանտրոհման]] ենթական են բազմաթիվ ռադիոակտիվ ծանր տարրերի՝ [[ուրան]]ի, [[ռադիում]]ի, [[թորիում]]ի և այլ [[իզոտոպներ]]ի միջուկներ: Տարբեր α-ճառագայթիչների կիսատրոհման ժամանակաշրջանը տատանվում է 0,3•10<sup>-6</sup> վրկ (<math>{{}_{84}{Po}^{212}}</math>) 1,39•10<sup>10</sup> տարի մինչև (<math>{{}_{90}{Th}^{232}}</math>):
 
α-ճեղքմանտրոհման ելակետային ռադիոնուկլիդի լիցքը փոքրանում է 2-ով, իսկ զանգվածային թիվը 4-ով: Այդ պատճառով դուստր վերջանյութը իրենից ներկայացնում է այն տարրի իզոտոպը, որը Մենդելևյան աղյուսակում երկու վանդակով ձախ է գտնվում ելակետայինից («''տեղաշարժ դեպի ձախ''»):
 
Հայտնի են α-ճեղքմանտրոհման բազմաթիվ փուլեր.
::<math>{{}_{92}{Po}^{234}\rightarrow {}_{90}{Th}^{230}\rightarrow {}_{88}{Ra}^{226}\rightarrow {}_{86}{Rn}^{222}\rightarrow {}_{84}{Po}^{218}\rightarrow {}_{82}{Pb}^{214}}</math>
 
Այդ էներգիան բաշխվում է ճեղքման արգասիքների միջև՝ հակադարձ համեմատական իրենց զանգվածներին: Տվյալ դեպքում աստատի ատոմի համար այն կազմում է՝ 6,81•(4:220) = 0,124 ՄԷՎ, իսկ α-մասնիկների համար՝ 6,81•(216:220) = 6,69 ՄԷՎ:
 
Եթե α-ճեղքումըտրոհումը ուղեկցվում է γ-ճառագայթումով (ինչպես օրինակ <math>{{}_{92}{U}^{234}}</math>-ի աստիճանական α-ճեղքմանտրոհման ժամանակ), ապա էներգիայի մի մասը դուրս է բերվում α-քվանտով:
 
Որոշ α-ճառագայթիչներ արձակում են α-մասնիկներ խիստ որոշակի կինետիկական էներգիայով: Դրանք մոնոէներգիական ճառագայթիչներ են՝ օրինակ <math>{{}_{92}{U}^{234}}</math> (4,50 ՄԷՎ), <math>{{}_{88}{Ra}^{221}}</math> (6,71 ՄԷՎ) և այլն: Դրանց կողմից արձակված մասնիկներն ունեն թռիչքի հավասար երկարություն: Այլ α-ճառագայթիչներ արձակում են էներգիայի երկու կամ ավելի արժեքներով մասնիկներ, ընդ որում մասնիկների յուրաքանչյուր տեսակ ճառագայթման մեջ կազմում է խիստ որոշակի բաժին: Դրանք պոլիէներգիական ճառագայթիչներ են գծային էներգիական [[սպեկտր]]ով, օրինակ՝ <math>{{}_{92}{U}^{235}}</math>-ի α-չառագայթումը կազմված է հետևյալ էներգիայով մասնիկներից՝ 4,57 ՄԷՎ (10 %), 4,39 ՄԷՎ (86 %) և 4,18 ՄԷՎ (4%), իսկ <math>{{}_{88}{Ra}^{228}}</math> արձակում 5 տեսակի՝ 5,75 ՄԷՎ (11 %), 5,72 ՄԷՎ (53 %), 5,61 ՄԷՎ (25 %), 5,54 ՄԷՎ (9 %) 5,43 ՄԷՎ (2 %) էներգիաներով α-մասնիկներ: