«Լայնուս Կարլ Փոլինգ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (→‎Ծանոթագրություններ: clean up oգտվելով ԱՎԲ)
 
== Կենսագրություն ==
 
[[Պատկեր:L Pauling.jpg|500px|մինի|աջից|Կարլ Լայնուս Փոլինգ]]
[[Պատկեր:Linus Pauling family 1954.jpg|300px|մինի|աջից|Փոլինգն ընտանիքի հետ]]
[[Պատկեր:Pfeifenraucher.jpg|300px|մինի|աջից|Լայնուս Փոլինգ]]
Լայնուս Կարլ Փոլինգը ծնվել է [[Պորտլենդ]]ում (Օրեգոն նահանգ) [[1901]] թվականի [[փետրվարի 28]]-ին, և մահացել է [[Կալիֆորնիա]]յի բիգ Սուր բնակավայրում [[1994]] թվականի [[օգոստոսի 19]]-ին։ [[1922]] թվականին նա ամուսնացել է Ավե Էլեն Միլլերի հետ (մահացել է [[1981]] թվականին), և նրանք ունեցան չորս զավակ՝Լայնուսզավակ՝ Լայնուս Կարլ, Պետր Ջեֆֆրեսս, Լինդա Ելենա(Կամբ) և Էդվարդ Կրելլին։ Փոլինգը մեծ ներդրում է ունեցել գիտության տարբեր բնագավառներում՝ քվանտային մեխանիկա, բյուրեղագիտություն, կառուցվածքային քիմիա, անեստեզիա, իմունալոգիա, բժշկություն, էվոլյուցիա։ Առավել հայտնի է քիմիական կապի սահմանումով, սպիտակուցի կառուցվածքի մասին բազմաթիվ հայտնագործություններով և այլ բազմաթիվ հայտնագործություններով։ Փոլինգը համարվում է [[Մոլեկուլային կենսաբանություն|մոլեկուլային կենսաբանության]] հիմնադիրնեից մեկը։ Այս հաջողությունների համար [[1954]] թվականին նա արժանացել է քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի։
 
Սակայն Փոլինգը բացի գիտությունից զբաղվել է նաև առողջապահական բազմաթիվ հարցերով։ Նա պայքարել է, որպեսզի դադարեցվեն պատերազմները միջուկային դարաշրջանում։ Նրա շնորհիվ [[1963]] թվականին ստորագրվեց պայմանագիր, որի համաձայն միջուկային զենքի օգտագործումը արգելվեց մթնոլորտում։ Այս ամենի համար նա 1 ստացավ խաղաղության Նոբելյան մրցանակ։ Փոլինգը նաև պնդում էր, որ սննդի մեջ պետք է օգտագործվի [[Վիտամին C|վիտամին С]]-ի մեծ չափաբաժին, որպեսզի հնարավորինս կանխարգելվի ուռուցքի և այլ հիվանդությունների տարածումը։
 
=== Վաղ տարիներ ===
Փոլինգը Գերման Փոլինգի (գերմանացի էմմիգրանտների որդի) և Լյուսի Իզաբել(Դարլինգ) Փոլինգի առաջնեկն էր։ Նրա հայրը աշխատում էր [[Օրեգոն նահանգ]]ում, որտեղ Փոլինգը առաջին անգամ դպրոց գնաց։ Նա շատ շուտ սովորեց կարդալ և միանգամից սկսեց մեծ քանակությամբ գրքեր ուսումնասիրել։ [[1910]] թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Պորտլենդ, որտեղ նրա հայրը իր որդու համար հարմար գրականություն էր փնտրում , քանի որ նրա որդին 9 տարեկան հասակում արդեն ուսումնասիրում էր Աստվածաշունչը և Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը։
 
Փոլինգը Գերման Փոլինգի (գերմանացի էմմիգրանտների որդի) և Լյուսի Իզաբել(Դարլինգ) Փոլինգի առաջնեկն էր։ Նրա հայրը աշխատում էր [[Օրեգոն նահանգ]]ում, որտեղ Փոլինգը առաջին անգամ դպրոց գնաց։ Նա շատ շուտ սովորեց կարդալ և միանգամից սկսեց մեծ քանակությամբ գրքեր ուսումնասիրել։ [[1910]] թվականին ընտանիքը տեղափոխվեց Պորտլենդ, որտեղ նրա հայրը իր որդու համար հարմար գրականություն էր փնտրում , քանի որ նրա որդին 9 տարեկան հասակում արդեն ուսումնասիրում էր Աստվածաշունչը և Դարվինի էվոլյուցիայի տեսությունը։
 
Լայնուսը դպրոցում լավ էր սովորում։ Նա իր ժամանակը օգտագործում էր միայն գիտությամբ զբաղվելու համար։ [[1914]] թվականին տնային պայմաններում տեսնելով մի քանի քիմիական փորձ, նա որոշում է դառնալ քիմիկոս։ [[1917]] թվականին նա լքեց դպրոցը և առանց դիպլոմի ընդունվեց Օրենգոնի գյուղատնտեսական քոլեջը քիմիկոսի մասնագիտությամբ, սակայն երկու տարի անց մայրը ցանկացավ, որ նա թողնի քոլեջը, որպեսզի աշխատանքի անցնի, քանի որ ընտանիքը վատ դրության մեջ էր։ Սակայն [[1919]] թվականին նրան առաջարկեցին քիմիական ֆակուլտետում դասավանդել որակական անալիզ։
 
== Գիտական հետազոտությունները ==
=== Պասադենա ===
[[1922]] թվականին Փոլինգը ընդունվեց [[Կալիֆորնիա]]յի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ասպիրանտուրա և այնտեղ մնաց շուրջ 40 տարի։ Նա ընտրեց Կալիֆորնիայի ինստիտուտը, քանի որ այնտեղ նա կարող էր դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանել 3 տարում([[Հարվարդ]]ում՝6ում՝ 6 տարում)։ Բացի դրանից նրան նաև առաջարկել էին դասախոսի պաշտոն։ Դա նրա կողմից ճիշտ որոշում էր։ Տարիներ անց , երբ նա արդեն կայացած գիտնական էր, գրել է որ չի փոշմանում իր որոշման համար։ Նրա կարծիքով այդ ինստիտուտը ամենահարմարն էր իրեն այդ ժամանակ։ Փոլինգի դոկտորական դիսերտացիան նվիրված էր բյուրեղագիտությանը։ [[1926]] թվականի ապրիլին Փոլինգը իր կնոջ հետ մեկնեց [[Մյունխեն]], որտեղ այդ ժամանակ աշխատում էին այդ ժամանակների հզոր գիտնականները։ Հենց այդ ժամանակ էր , որ Բոր-Զոմմերֆելդի տեսությունը արդեն իր դիրքերը զիջում էր քվանտային նոր տեսությանը, և Փոլինգի համար շատ կարևոր էր , որ ինքը գտնվում է այդ ամենի միջավայրում։
Նա միակ քիմիկոսն էր Զոմմերֆելդի ինստիտուտում և միանգամից հասկացել էր, որ ժամանակակից ֆիզիկան պետք է հանդիսանա մոլեկուլների կառուցվածքի և վարքի տեսական հիմնավորումը։ [[Եվրոպա]]յում ապրած մեկ տարին մեծ դեր ունեցավ Փոլինգի գիտական զարգացման վրա։ Բացի Մյունխենից նա [[1927]] թվականին մեկնեց [[Կոպենհագեն]], իսկ հետո՝ [[Ցյուրիխ]]։ [[1927]] թվականին Մյունխենում նա տպագրեց իր առաջին հոդվածը, որը ներկայացրել էր Զոմմերֆելդը։ Նա ցանկանում էր ալիքային մեխանիկայի օրենքները օգտագործել բազմաէլեկտրոն ատոմների հատկությունները բացատրելու համար։ Եվ նա փորձեց բացատրել ջրածնանման միաէլեկտրոն ատոմների ալիքային ֆունկցիաների միջոցով։
 
=== Քիմիական կապի բնույթը ===
[[1927]] թվականին Փոլինգը վերադարձավ Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ որպես տեսական քիմիակի պրոֆեսսորի ասիստենտ։ Հաջորդ 12 տարիների ընթացքում տպագրվում են մի շարք հոդվածներ, որոնք նրան բերում են միջազգային ճանաչում։ Նրա ընդունակությունները բարձր գնահատականի արժանացան բոլորի կողմից։ Նրա դասախոսությունների և աշխատանքների շնորհիվ նա ճանաչվեց որպես կառուցվածքային քիմիայի հիմնադիր։ [[1929]] թվականին Փոլինգը ձևակերպեց մի շարք կանոններ, որոնք մեծ դեր ունեցան նրա աշխատությունների մեջ։
 
[[Քվանտային քիմիա]]։ [[1927]] թվականին Բերրոն նկատեց, որ Շրեդինգերի հավասարումը համապատասխանում է փորձի հետ։ Փոլինգը շատ աշխատանքներ կատարեց քվանտային մեխանիկայի օրենքները օգտագործելով քիմիական կապի բնույթը բացատրելու համար։ Նրան օգնեցին Բերրոյի և այլ գիտնականների հայտնագործությունները քվանտային տեսության բնագավառում։
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
{{DEFAULTSORT:Փոլինգ, Լայնուս Կարլ}}
 
[[Կատեգորիա:Գիտնականներ]]
Անանուն մասնակից